کتاب باخ فیلسوف نغمه‌ها

آهنگساز آهنگ می‌سازد چون کلام خواسته‌اش را برنمی‌آورد و سیرآبش نمی‌کند.

یوهان سباستیان، تنها نابغۀ خانوادۀ باخ، خود تردید نداشته و می‌گویند به شاگردانش هم می‌گفته که «مجبور بودم زیاد کار کنم. هرکس به اندازۀ من زحمت بکشد به هر جایی که دلش بخواهد می‌رسد». هر چند در تاریخ موسیقی اشاره‌ای به خلاف آن نشده است، ولی باید گفت که این تلقی خشک دربارۀ اخلاق پروتستانی کار و کوشش در کنه بیشتر آثار باخ به چشم می‌خورد. بخصوص در سال‌های بعد که دیگر خیلی «باخ» شده بود.