کتاب امام رضا (ع) و کرامت انسانی

امام رضا (ع): مَن اَتی قبرَ أخیه المؤمن ثم وضع یدَه علی القَبر و قرأ: «انّا أنزَلناهُ ...» سَبعَ مرّات اَمِن یومَ الفَزِع الاکبر: هرکسی به آرامگاه برادر مؤمن خویش برود و دست بر گور او بگذارد و سورهٔ قدر را هفت بار بخواند، روز بیم‌های بزرگ (رستاخیز قیامت) امنیت یابد. بر اساس جهان‌بینی اسلامی، انسان با مرگ از میان نمی‌رود و در جهان آخرت زندگی می‌کند و زندگی بسیار برتر از زندگیِ دنیایی دارد و در جهان جاودان به سر می‌برد، از این‌رو کرامت آنان نیز باقی است و پاسداری از حرمت آنان شایسته است.

امام رضا (ع) به روایت از پیامبر (ص): مَن ضَمِن لی واحِدةً ضَمِنتُ له أربَعة، یَصِلُ رَحمَه: فَیحِبُّه اللهُ و یُوَسِّع علیه فی رِزقِه و یزیدُ فی عُمرِه و یُدخِلهُ الجَنَّةَ الّتی وَعَده: هرکس یک کار را برای من ضمانت کند (که آن را انجام دهد) من چهار چیز را برای او برعهده می‌گیرم: با خویشان خود پیوند داشته باشد تا خدا او را دوست بدارد و روزی او زیاد شود و عمر او دراز گردد و به بهشتی که خدا وعده داده، رهسپار شود.

امام رضا (ع): ... انّ حقّ الأخوان واجبٌ فَرضٌ ... و أبذلوُا النفوس و الأموالِ دُونَهم ... و مُؤاساتِهم و مُساواتِهم فی کلّ مایَجوز فیه المساواةُ و المؤاساة...: ... حق برادران واجب و فریضه است... از خود و اموالتان برای آنان سرمایه‌گذاری کنید... و در هر چیز که مساوات و برابری رواست، با آنان به برابری و مساوات رفتار کنید...

و احرُصُوا علی قَضاءِ حَوائِج المؤمنین و إدخالِ السُرور علیهم و دَفعِ المَکرُوهِ عَنهم، فانّه لیسَ شیءٌ من الاعمال عند الله -عَزّوجَلّ- بعدَ الفرائض أفضل من إدخالِ السُرورِ علی المؤمِن: برای برآوردن نیاز مؤمنان و شاد ساختن و دور کردن ناگواری‌ها از آنان حرص بورزید؛ زیرا که پس از (ادای) واجبات، هیچ‌کاری نزد خدای بزرگ، برتر از خرسندکردن مؤمن نیست.

مؤمنان در نیکی کردن و مهربانی و دلسوزی نسبت به یکدیگر همچون تن واحدند، که اگر جایی از آن دردمند شود، دگر اعضا، در بیداری و تب و سوز آن همدردی می‌کنند.

از حقوق مؤمن بر مؤمن دیگر این است که او را در دل دوست بدارد

اندیشه‌ها و باورها بخش اصلی تشکیل‌دهندهٔ کیان انسانی است و در حرمت‌نهادن به کیان انسان‌ها باید باورها و عقیده‌های آنان نیز مورد احترام باشد و هرچه را برخاسته از عقیدهٔ آنان بود، گرامی دارند و گرچه با عقاید ما همخوان نباشد.

هرکس در داد و ستد (و دیگر روابط گروهی) با مردم ستم نکند و در گفتگو با آنان دروغ نگوید و از پیمان‌شکنی (و خُلف وعده) پرهیز کند؛ پس او از زمرهٔ کسانی است که مردانگی (و انسانیت) او به کمال رسیده و عدالت او آشکار گشته است. برادری با چنین شخصی لازم و غیبت او حرام است.

امام علی (ع): لأن أهدِی لأخی المسلم هِدیَةً تَنفَعُه أحَبُّ إلیّ مِن أن أتَصَدَّق بِمثلها: اگر به برادر دینی خود ارمغانی پیشکش کنم که برای او سودمند باشد (و به کار او آید)، نزد من خوش‌تر است از اینکه همانند آن صدقه دهم.