کتاب نگاهی اجمالی به فعالیت مذهبی در فضای مجازی

به هیچ عنوان حق نداریم خود را به هر دلیلی (حتی به واسطه نعمت هدایت که ان‌شاءالله به واسطه محبت اهل‌بیت (ع) نصیب‌مان شده است) خود را بالاتر از کسی بدانیم. چه بسا با وزش نسیمی شرایط وارونه شود. و هر کس که در پله بالاتری از نردبان اعتقاد قرار دارد جایگاه خطرناک‌تری در امتحانات خواهد داشت.

در رویارویی با شبهات در شبکه‌های اجتماعی باید ابتدا به این بیندیشیم که این سؤالی است که از سوی چه کسی و به چه نیتی مطرح شده است؟ به جرأت می‌توان گفت اغلب سؤالات مطرح شده در این شبکه فقط به صورت نقل و تکرار است و ناقل آن فقط آن را به اصطلاح "کپی" یا "فوروارد" کرده است.

این متن رو به دقت تا آخر بخونید. جنگ ترک الجبلین که در آن سه میلیون ایرانی به‌دست اعراب کشته شدند چه بود؟ راستش اصلاً چنین جنگی وجود نداره و این اسمو من از خودم در آوردم. ولی برای حرفم منبع دارم: کتاب تاریخ طبری، جلد سوم، صفحه ۵۶۷. کی به کیه؟؟ حالا کی میره این کتابو پیدا کنه و بره جلد سومش و صفحه ۵۶۷ رو بخونه و بیینه چنین جنگی هست یا نه. یه منبع دیگه هم هست: شرح ابن ابی توافر، جلد ۲، صفحه ۹۷. اصلاً شاید چنین کتابی نباشه، چون اسمشو از خودم در آوردم، کی به کیه؟ این شده داستان متون و عکس‌ها در شبکه‌های اجتماعی... هر چرت و پرت و دروغی حتی خیلی عجیب! و بزرگ! که میخوان مینویسن، آخرش ۰۱ تا از این منابع هم مینویسن، و شما پیش خودت میگی خب، متن که منبع داره، پس باید بپذیرم...

امتحان الهی با شبهه از انواع سخت امتحانات الهی است از حضرت باقرالعلوم (ع) روایت شده است که:‌ ای شیعیان آل محمد (ص) یقیناً برای پاک شدن مورد آزمایش سخت قرار می‌گیرید، همچون پاک شدن سرمه در چشم. (از این جهت که) انسان می‌فهمد چه موقع سرمه وارد چشمش گردید، ولی خارج شدنش را از چشم متوجه نمی‌شود؛ و به همین شکل انسان بامداد اعتقاد به امامت ما دارد ولی شامگاه بی‌اعتقاد می‌شود؛ و نیز شامگاه اعتقاد به امامت دارد ولی بامداد عقیده خود را از دست می‌دهد (بدون آن‌که خود بفهمد چطور اعتقادش دگرگون گردید).

مَنْ أَحْیَاهَا فَکَأَنَّمَا أَحْیَا النَّاسَ جَمِیعًا هر کس نفسی را زنده کند گویا همه مردم را زنده کرده است.

با تردستی این جملات را بیان می‌کنند: ای کاش به جای حج و زیارت به نیازمندان رسیدگی می‌شد. خوب است به جای ساخت اماکن زیارتی به فقرا برسیم. به جای نماز به پدر و مادر نیکی کنید. به جای روزه به گرسنگان غذا بدهیم. به جای دین‌داری انسانیت پیشه کنیم. و هزاران مثال دیگر، در تمام این جملات و موارد مشابه می‌بینیم که در ظاهر، مخاطب را به کار نیک دعوت می‌نمایند و از سویی سعی می‌کنند یک کار پسندیده را جایگزین قسمتی یا تمام دینداری قرار دهند.

وقتی جامعه به ارزش حیا پی برد می‌تواند متناسب با شرایط سنی، جنسی، مکانی، نوع، رنگ، میزان و ماهیت پوشش را به انتخاب خودش آزادانه برگزیند و به انتخاب عاقلانه خود پایبند باشد. کلید واژه تبلیغ حجاب، حیا و عفت است که فطرتا مورد پذیرش است اما حجاب صرف چندان قابل تبلیغ نیست. کسی که به حیا و عفت متذکر شود ذاتا حجاب را می‌پسندد و دنبال بهترین حجاب خواهد بود. اما با استدلال نهایتا می‌توان به حجاب حداقلی رسید.

بدون شک با ارزش‌ترین پوشش برای یک زن چادر است اما وقتی حیا در میان دختران رواج نداشته باشد و بدون داشتن زیر ساخت فکری، چادر و یا هر پوشش کامل دیگری حداقل سودی برای جامعه نخواهد داشت.

جانب دیگر حضور در این‌گونه فضاهای مجازی هم فقط باید به نیت اصلاح امر باشد چرا که در حدیث داریم امام صادق (ع) فرمودند: سزاوار نیست مؤمن در مجلسی بنشیند که در آن معصیت خدا می‌شود و نمی‌تواند آن را تغییر دهد.

این موانع ذهنی را فقط با یک تلنگر ساده می‌توان پاسخ داد: مَنْ أَحْیَاهَا فَکَأَنَّمَا أَحْیَا النَّاسَ جَمِیعًا هر کس نفسی را زنده کند گویا همه مردم را زنده کرده است. بدین شکل تکلیف ما نسبت به کمیت اعمال خودمان روشن می‌شود و به طریق اولی می‌توان فهمید که نجات معنوی یک فرد چه ارزشی در برابر نجات جانش دارد. و هیچ جا کسی به خاطر وجود قشری از علما در جامعه از وظیفه خود معاف دانسته نشده است.

یقیناً اگر بدون توجه به عواقب کار وارد فعالیت مذهبی در شبکه‌های اجتماعی شویم توقع نتیجه‌ای درست کار بیهوده‌ای است. نداشتن استراتژی مدون در فعالیت‌های مذهبی شیعیان، شاید خود به اندازه شبهه‌سازان به جو مسموم این فضا کمک کرده است.

به عنوان یک شیعه همه ما در بالابردن سطح دانش مذهبی خود موظف هستیم و در برخی شرایط، لازم است که امر به معروف و نهی از منکر را عهده‌دار شویم.

شبهه را از این رو شبهه نامیدند زیرا که شباهت به حق دارد. طرفداران باطل به گونه‌ای سخنان خود را تنظیم می‌کنند و با آب و تاب بیان می‌نمایند که مردم آن سخن را حق می‌پندارند به طوری که واقعیت بر مردم پوشیده می‌شود. به علت آن‌که سخنان انسان‌های منحرف شبیه سخنان حق است به آن «شبهه» می‌گویند و به سخنانی که مردم را به حق می‌رساند «دلیل» گفته می‌شود.

برای ساختن شبهه نیاز به یک ظاهر آراسته است. در این میان دروغ و جعل لازمه جدایی ناپذیر ساخت شبهه هستند. در تقسیم بندی، شبهات را به دو گونه محتوایی و قالبی تقسیم می‌کنند

هدف مستقیم شبهات افراد متوهم به دانستن هستند. کسانی کم مطالعه که خود را از آن بی‌نیاز می‌دانند.