کتاب ناسیونالیسم؛ ملیت‌خواهی

اگرچه یهودیان دین خاصی دارند اما صهیونیسم یک جنبش دینی نیست. بسیاری از یهودیان صهیونیست نیستند و در کشورهایی که زندگی می‌کنند با رضامندی به اعمال دینی خود می‌پردازند (ِس ۱۵). از طرف دیگر برای برخی از صهیونیست‌ها نیز دین مساله مهمی نیست.

دولت سعی می‌کنند شرایطی فراهم آورند که اقلیت‌ها به زندگی دلخواه خود بپردازند. اگرچه همهٔ اقلیت‌ها ازاین خشنود نیستند. برخی از دولت‌ها سعی می‌کنند از شر اقلیت‌ها خلاص شوند به این طریق که آن‌ها را وادارند که همرنگ اکثریت باشند، یا آن‌ها را بیرون می‌رانند یا حتی نابود می‌کنند

زبان، جغرافیا، تاریخ، دین و نژاد می‌تواند به مردم کمک کند تا خود را یک ملت بدانند و خواستار تشکیل دولت متبوع خود شوند

بنابر سوسیالیسم بورژواها با پیش کشیدن مساله ناسیونالیسم کارگران کشورهای گوناگون را به‌خاطر منافع طبقاتی خود رودر روی هم قرار می‌دهند. کارگران طرفی از ناسیونالیسم نمی‌بندند بلکه باید انترناسیونالیست را هدف خویش قرار دهند (س ۲۳) و وحدت و برادری جهانی زحمتکشان را برقرار کنند. البته در عصر امپریالیسم، ناسیونالیسم در کشورهای عقب‌مانده می‌تواند برای مبارزه با امپریالیست‌ها مفید واقع شود.