کتاب آیین انتظار؛ خلاصه‌ی مکیال المکارم

به امام رضا علیه السلام عرضه داشتم: شما صاحب امر هستید؟ فرمود: «من نیز صاحب امر (امامت) هستم، ولی نه آن صاحب امری که زمین را از عدل پر کند، همان‌طور که پر شده باشد از جور و ستم. و چگونه او باشم و حال آنکه می‌بینی بدنم ضعیف است! امّا قائم عجل الله تعالی فرجه آن است که وقتی ظهور نماید، سنّ پیران و سیمای جوانان دارد، به قدری بدنش نیرومند است که اگر به بزرگ‌ترین درخت دست اندازد، آن را از جای بَرکَنَد و اگر در میان کوه‌ها فریاد برآوَرَد، سنگ‌های آنها فرو ریزد، عصای موسی وانگشتری سلیمان با اوست، او چهارمین فرزند من است که خداوند او را هر قدر که مشیّتش تعلّق گیرد در پشت پرده غیب مستور می‌سازد، سپس او را آشکار می‌گرداند تا زمین را از عدل و داد پر کند، چنان‌که از ستم و بیداد پر شده باشد»

«آیا خبر دهم شما را به چیزی که اگر آن را انجام دهید شیطان از شما دور می‌شود، دوری مشرق از مغرب؟» گفتند: آری. فرمود: «روزه رویش را سیاه می‌کند و صدقه کمرش را می‌شکند و دوستی کردن در راه خدا و همکاری در راه نیک، دنباله‌اش را قطع می‌نماید و استغفار رگ حیاتش را می‌بُرد».

چون تأخیر ظهور مولای ما صاحب الزمان عجل الله تعالی فرجه به سبب موانعی‌است که از ناحیه خود ما سرچشمه گرفته، بر ما است که از خداوند متعال برطرف کردن آن موانع را بخواهیم. پس دعا کردن برای تعجیل فرج امام عصر عجل الله تعالی فرجه در حقیقت دعا برای خودمان و سودمند به حالمان می‌باشد. خود آن‌حضرت هم به این معنی اشاره فرموده. در توقیعی از آن حضرت آمده است: «و بسیار دعا کنید برای تعجیل فرج که آن فرج شما است»

از امام رضا علیه السلام روایت شده که فرمود: «الإِمامُ: الأَنِیسُ الرَّفِیقُ وَالوالِدُ الشَّفِیقُ»؛ امام همدمِ همراه و پدر مهربان است.

۲۹ اهدای قرائت قرآن به آن حضرت علیه السلام علی بن المغیره گوید: به امام کاظم علیه السلام عرض کردم: هرگاه روز فطر شود، برای رسول‌خدا صلی الله علیه و آله یک ختم قرآن، و برای علی علیه السلام ختمی دیگر، و برای فاطمه سلام الله علیها ختمی دیگر، سپس برای ائمه علیهم السلام تا به شما رسد، قرار می‌دهم، که از آن هنگام که در این حال بوده‌ام یک ختم قرآن برای شما قرار داده‌ام. به سبب این کار چه پاداشی برایم هست؟ امام کاظم علیه السلام فرمود: «پاداش تو آن است که روز قیامت با آنان باشی». عرض کردم: الله اکبر! چنین پاداشی برای من است؟ سه مرتبه فرمود: «آری»

امام صادق علیه السلام فرمود: «پس از این، شبهه‌ای شما را خواهد رسید، که بدون نشانه دیده شدنی و امام هدایت کننده‌ای خواهید ماند و از آن نجات نمی‌یابد، مگر کسی که دعای غریق را بخواند». راوی گوید: عرضه داشتم: دعای غریق چگونه است؟ فرمود: «چنین بگوید: یا اَللهُ یا رَحْمنُ یا رَحِیمُ یا مُقَلِّبَ القُلُوبِ ثَبِّتْ قَلْبِی عَلی دِینِکَ؛ ای خداوند! ای رحمان! ای مهربان! ای دگرگون کننده دل‌ها! دل مرا بر دینت پایدار کن».

شب و روز نیمه شعبان زیرا میلاد مسعود حضرت صاحب الزمان عجل الله تعالی فرجه است، پس شایسته‌است اهل ایمان در آن شب به دعاگویی برای آن جناب اشتغال ورزند، و در روایات هم آمده که در این شب دعاها مستجاب می‌شود. اضافه بر اینکه دعا کردن در شب و روز نیمه شعبان اقتدا کردن به آن حضرت و تأسی جستن به او است، که هنگامی که از مادر متولّد شد، سر به سجده نهاد و برای این امر دعا کرد: «اَللّهُمَّ أَنْجِزْ لِی وَعْدِی وَأَتْمِمْ لِی أَمْرِی وَثَبِّتْ وَطْأَتِی وَامْلاَِ الأَرْضَ بِی عَدْلا وَقِسْطآ»؛ خداوندا! وعده‌ام را تحقّق بخش و امرم (قیامم) را تمام گردان و گامم را استوار ساز و زمین را به (ظهور) من پر از عدل و داد کن.

بخش اوّل: شناختن امام زمان عجل الله تعالی فرجه واجب است تحقق ایمان بدون شناخت امام زمان عجل الله تعالی فرجه ممکن نیست؛ بر این مطلب، هم دلیل عقلی وجود دارد و هم دلیل نقلی.

«هیچ گروه چهل نفری نیستند که با هم جمع شوند، پس به درگاه خدای ـ عزّوجلّ درباره امری دعا کنند، مگر اینکه دعایشان مستجاب می‌گردد، و اگر چهل تن نباشند، پس چهار نفر خداوند ـ عزّوجلّ را ده بار بخوانند دعایشان مستجاب می‌شود، و اگر چهار نفر هم نباشند، پس هرگاه یک شخص چهل بار خداوند را بخواند، خدای عزیز جبّار دعایش را به اجابت می‌رساند»

از امام رضا علیه السلام روایت شده که فرمود: «الإِمامُ: الأَنِیسُ الرَّفِیقُ وَالوالِدُ الشَّفِیقُ»؛ امام همدمِ همراه و پدر مهربان است.

«نور» اسم است برای چیزی که خودش ظاهر است و اشیاء غیر خودش را ظاهر می‌کند. امام علیه السلام نور است. و هر دو خصوصیت نور را دارد. زیرا امام علیه السلام به حسب کمالات و دلالاتی که دارد آشکارترین و ظاهرترین مخلوقات است. البته شخص امام گاهی ممکن است از گروهی غایب شود، ولی او در عین حال که غایب است در منتهای ظهور و آشکاری است

انتظار، حالتی است نفسانی که آمادگی برای آنچه انتظارش را می‌کشیم، از آن برمی‌آید و ضدّ آن یأس و ناامیدی است، پس هرقدر که انتظار شدیدتر باشد، آمادگی و مهیّا شدن قوی‌تر خواهد بود، بنابراین مؤمنی که منتظر آمدن مولایش می‌باشد، هرقدر که انتظارش شدیدتر است، تلاشش‌در آمادگی‌برای آن به وسیله پرهیز از گناه و کوشش در راه تهذیب نفس و پاکیزه کردن درون از صفات نکوهیده و به دست آوردن خوی‌های پسندیده بیشتر می‌گردد، تا به فیض دیدار مولای خویش و مشاهده جمال انورش در زمان غیبتش رستگار شود، همچنان که برای عده بسیاری از نیکان اتفاق افتاده است. و لذا امامان معصوم: به پاکیزگی صفات و مقیّد بودن به انجام طاعات امر فرموده‌اند. چنان‌که امام صادق علیه السلام فرمود: «هرکس بخواهد از یاران قائم عجل الله تعالی فرجه شود، باید منتظر باشد و باید در حال انتظار به پرهیزکاری و خوی‌های پسندیده عمل نماید، که هرگاه بمیرد و قائم به پس از مردنش بپاخیزد، پاداش او همچون کسی خواهد بود که دوران حکومت آن حضرت را درک کرده باشد ...». و بی‌تردید هرقدر انتظار شدیدتر باشد، صاحب آن، مقام و ثواب بیشتری نزد خدای ـ عزّوجلّ خواهد داشت. خدای تعالی ما را از مخلصان منتظرین مولایمان صاحب الزمان عجل الله تعالی فرجه قرار دهد.

امام صادق علیه السلام درباره آیه شریفه: (یَسْعی نُورُهُمْ بَیْنَ أَیْدِیهِمْ وَبِأَیْمانِهِمْ)؛ نور آنان پیشاپیش و در سمت راستشان در حرکت است. فرمود: «ائمه معصومین: روز قیامت پیشاپیش و سمت راست مؤمنین می‌روند تا به منازل اهل بهشت آنان را منزل دهند».

در توقیع شریفی که از آن حضرت روایت شده، چنین آمده است: «و بسیار دعا کنید برای تعجیل فرج که آن فرج شما است».

روز نوروز هم از جمله اوقاتی است که در آن، دعا برای آن حضرت علیه السلام و درخواست ظهور و فرجش از درگاه خداوند تأکید گردیده است، که در بحار و زاد المعاد مذکور می‌باشد.

از مهم‌ترین اموری که انگیزه دعا کردن برای آن حضرت می‌شود، نور اوست، دلیل بر آن عقل است. به این بیان که: اگر در شب تاریکی در راه پرپیچ و خمی بودید و در آن راه، لغزندگی‌های هولناک و خلاصی از آن جز به وسیله چراغی که راه را روشن کند، میسّر نبود. آن‌گاه کسی برای شما چراغی آورد که به وسیله آن خلاص شدید و از گمراهی رهایی یافتید، عقل بلکه ـ طبع و فطرت شما را برمی‌انگیزد که برای او دعا کنید، چون کار او سبب خلاصی و هدایت شما شد.

امام صادق علیه السلام به مفضّل بن عمر هنگامی که از آن حضرت شنید که پرچم‌های مشتبه در زمان غیبت افراشته می‌گردد گریه کرد فرمود: «این آفتاب را می‌بینی؟ عرض کرد: آری. فرمود: «والله! امر ما از این آفتاب روشن‌تر است».

ابراهیم کرخی گوید: امام صادق علیه السلام فرمود: «... ای ابراهیم او (حضرت ولی عصر عجل الله تعالی فرجه) پس از سختی بسیار و آزمایش‌های طولانی و هراس و ترس، غم‌ها را از شیعیانش برطرف می‌سازد. پس خوشا به حال آنکه آن زمان را درک نماید».

شباهت هفتم: خداوند متعال درباره‌اش می‌فرماید: (وَلَقَدْ آتَیْنا مُوسَی الکتابَ فَاخْتُلِفَ فِیهِ)؛ ما به موسی کتاب را دادیم پس در آن اختلاف شد. یعنی در صحّت کتابی که بر او فرود آمد. قائم عجل الله تعالی فرجه نیز همین‌طور. در کتابی که با او است یعنی قرآنی که امیرالمؤمنین علیه السلام جمع کرد اختلاف می‌شود.

«خوشا به‌حال شیعیان ما که‌در غیبت قائم ما به‌رشته ولایت ما چسبیده و به دوستی ما ثابت و استوار مانده و از دشمنان ما بیزار بوده باشند، آنان از ما هستند و ما از آنان هستیم که البته ما را به امامت پسندیده‌اند و ما هم ایشان را به شیعه بودن پسندیده‌ایم. خوشا به‌حالشان! بازهم خوشا به‌حالشان! به خدا که ایشان روز قیامت در درجات ما خواهند بود»

امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود: «خداوند نسبت‌به بندگانش مهربان‌است، ازجمله مهربانی‌هایی که در حقّ آنها دارد اینکه صد رحمت خلق کرده و یک رحمت را در میان تمامی خلایق قرار داده که به سبب آن مردم بر یکدیگر رحم آرند و به واسطه آن، مادر فرزندش را رحم کند و حیوانات بر فرزندانشان مهر ورزند، پس چون روز قیامت شود این رحمت را به نود و نه رحمت دیگر بیفزاید و با آن، امّت محمد صلی الله علیه و آله را رحم کند و به آنها در حقّ هر کس که بخواهند ـ از اهل آیین اسلام شفاعت دهد، تا جایی که یک نفر نزد مؤمن شیعه می‌آید و می‌گوید: برای من شفاعت کن. می‌پرسد: چه حقّی بر من داری؟ می‌گوید: یک روز به تو آب نوشاندم. پس یادش می‌آید و درباره‌اش شفاعت می‌کند

امام باقر علیه السلام فرمود: «به تحقیق خداوند ما را از اعلی علّیین خلق فرموده و دل‌های شیعیان ما را از خمیرمایه خلقت ما و تنشان را از پایین‌تر از آن آفرید، پس دل‌هایشان در هوای ما است؛ زیرا از آنچه ما آفریده شدیم آنها نیز آفریده شده‌اند»

امام صادق علیه السلام درباره آیه مبارکه (وَللهِ الأَسْمآءُ الحُسْنی فَادْعُوهُ بِها)؛ و برای خداوند نیکوترین نام ها است، پس او را با آنها بخوانید. فرمود: «به خدا قسم، ما آن اسماء حسنی (نیکوترین نام‌ها) هستیم که خداوند هیچ عملی را از بندگان نمی پذیرد، مگر با شناخت و معرفت ما».

(وَللهِ الأَسْمآءُ الحُسْنی فَادْعُوهُ بِها)؛ و برای خداوند نیکوترین نام ها است، پس او را با آنها بخوانید. فرمود: «به خدا قسم، ما آن اسماء حسنی (نیکوترین نام‌ها) هستیم که خداوند هیچ عملی را از بندگان نمی پذیرد، مگر با شناخت و معرفت ما».

«کفایة الاثر فی النصّ علی الأئمّة الاثنی عشر» یکصد و هفتاد حدیث از طریق شیعه و سنّی روایت کرده که همه آنها به امامت حضرت قائم منتظر عجل الله تعالی فرجه تصریح دارد.

و در حدیث دیگری آمده است: «دنیا و هر چه در آن هست از خدای تبارک و تعالی و رسول او و ما است، پس هر که بر چیزی از آن دست یافت، تقوی پیشه کند و حقّ خداوند (خمس و زکات و...) را ادا نماید و به برادران ایمانی خود احسان کند، و اگر چنین نکند خدا و رسول او و ما (خاندان پیغمبر) از او بیزاریم».

در توقیع آن حضرت علیه السلام به شیخ مفید؛ آمده: «ما نظر خود را از شما برنمی‌گیریم (که به حال خود وابمانید) و فراموشتان نمی‌کنیم، اگر چنین بود گرفتاری‌ها شما را از پای می‌انداخت و دشمنان، شما را از بین می‌بردند».

برای این جهت حضرت قائم عجل الله تعالی فرجه را مهدی نامیده‌اند که به امری که از آن وامانده‌اند، هدایت می‌کند»

حارث بن مغیرة گوید: از امام صادق علیه السلام پرسیدم: آیا پیامبر صلی الله علیه و آله فرموده: «هرکس بمیرد و امام زمانش را نشناسد به مرگ جاهلیت مرده است؟!». فرمود: آری. عرضه داشتم: این کدام جاهلیت است، آیا جاهلیت مطلق یا جاهلیت کسی که امامش را نشناخته؟ فرمود: «جاهلیت کفر و نفاق و ضلال».

همان‌طوری که فرزند از پدر به وجود می‌آید، شیعیان هم از باقیمانده گِل خاندان وحی آفریده شده‌اند. امام باقر علیه السلام فرمود: «به تحقیق خداوند ما را از اعلی علّیین خلق فرموده و دل‌های شیعیان ما را از خمیرمایه خلقت ما و تنشان را از پایین‌تر از آن آفرید، پس دل‌هایشان در هوای ما است؛ زیرا از آنچه ما آفریده شدیم آنها نیز آفریده شده‌اند». و پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: «من و علی دو پدر این امّت هستیم». و از امام رضا علیه السلام روایت شده که فرمود: «الإِمامُ: الأَنِیسُ الرَّفِیقُ وَالوالِدُ الشَّفِیقُ»؛ امام همدمِ همراه و پدر مهربان است.