چارلز جان هوفام دیکنز برجسته‌ترین رمان‌نویس انگلیسی عصر ویکتوریا و یک فعال اجتماعی توانمند بود. به عقیده جیمز جویس، نویسنده بزرگ معاصر، از شکسپیر به این سو، دیکنز تأثیرگذارترین نویسنده در زبان انگلیسی بوده‌است.

چارلز دیکنز در ۷ فوریه ۱۸۱۲ در لندپورت به دنیا آمد. او دومین پسر جان دیکنز، کارمند اداره کارپردازی نیروی دریایی بود. پدرش شخصی لاابالی بود و در نهایت کار را به جایی رساند که او را به زندان مارشال‌سی انداختند. به همین دلیل دیکنز یازده‌ساله را برای تأمین معاش خانه به کارخانه واکس سازیِ وارن فرستاده شد. او تا آزادی پدرش از زندان هم‌چنان مجبور به کار بود تا بالاخره بعد از مراجعت پدر توانست به مدرسه بازگردد.

دیکنز بعد از پایان دوره مدرسه در دفتر وکالتی مشغول به کار شد و پس از بررسی زندگی شلوغ و متنوع لندن، تصمیم گرفت تا روزنامه‌نگار شود. در این دوره، در شیوه‌ای سخت از خلاصه‌نویسی، توانایی خود را نشان داد و در حالی‌که جوانی حدوداً بیست‌ساله بود، خبرنگار امور عمومی و پارلمانی شد.

چارلز در هفده سالگی، دلداده دختری به نام ماریا بیدنل شد، اما والدین ماریا او را از لحاظ اجتماعی در سطحی پایین تر از خود می‌دانستند، این دل باختگی و شکست عاطفی، بعدها در عشقِ شخصیت معروف رمانش دیوید کاپرفیلد به دختری به نام دورا بازتاب یافت. در بیست و سه سالگی با «کاترین هوگارت» آشنا شد و مدتی بعد ازدواج کردند. دیکنز در بیست و پنج سالگی، صاحب اولین فرزند خود شد و چند ماه بعد، شاهد مرگ خواهر همسرش بود که از اوایل زندگی مشترک آن دو، با آن‌ها زندگی می‌کرد.

در سال ۱۸۴۲ با سفر به آمریکا و به رغم استقبال گرمی که از او شد، «یادداشت‌هایی از آمریکا» و «مارتین چارلز لویت» را نوشت که آمیخته‌ای بودند از ستودنی‌های بسیار آمریکا و البته همه آنچه که در نگاه دیکنز نفرت ‌انگیز آمدند. او در سال‌های ۱۸۴۴–۱۸۴۵ نیز به ایتالیا رفت و در آن‌جا ناقوس‌های جنوا، عنوان «بانگ ناقوس‌ها» را به ذهنش القا کرد، کتاب کوچکی که ضربه‌ای بزرگ به نفع مستمندان روزگارش زد. پس از بازگشت از ایتالیا، چندی سردبیر دیلی نیوز (اخبار روز) شد و برای بهبود وضع مدارس ژنده‌پوشان و لغو اعدام مجرمان در ملأ عام، کمر همت بست.

در سال ۱۸۵۱ به تاویستوک هاوس نقل مکان کرد که برای اسکان خانواده‌اش و خانواده همسرش که در ایام عدم حضور دیکنز در وطن با خانواده او زندگی می‌کردند، به حد لازم، بزرگ بود و پس از این جابه جایی نگارش «خانه قانون زده» را آغاز کرد.

در ۴۵ سالگی در بحران جدایی از کاترین قرار گرفت. کاترین که هشت فرزند (دو دختر و شش پسر) برای همسرش به دنیا آورده بود، علاقه‌ای به نظردادن در مورد کارهای همسرش نداشت و در همین زمان شایعه وجود رابطه بین دیکنز و «الن ترنان» هنرپیشه هفده ساله بر سر زبان‌ها افتاد. دیکنز برای دفاع از بی‌گناهی خود و ترنان مقاله‌ای در روزنامه تایم منتشر کرد. بیوگرافی‌نویس کلر تومالین در کتاب زن نامرئی استدلال می‌کند که الن ترنان ۱۳سال پایانی عمر دیکنز را با او به صورت مخفیانه زندگی کرد.

بی‌قراری چارلز دیکنز برای خلق اثر هم‌چنان باقی بود، اما سلامت او با خواندن‌های پر از شیفتگی‌اش، روز به روز تحلیل می‌رفت. پس از سال ۱۸۶۰ (روزهایی که آرزوهای بزرگ را مینوشت) الن ترنان، گاه گاه در نزدش می‌ماند. در ۹ ژوئن ۱۸۶۵، دیکنز با سانحه قطار مواجه شد که در مؤخره «دوست مشترک ما» به آن اشاره می‌کند، پس‌ از این اتفاق پزشکان به او توصیه کردند مدتی را استراحت کند، اما دیکنز بی‌وقفه مشغول کار بود و به توصیه‌های پزشکان توجهی نداشت. سرانجام این بی‌توجهی‌ها باعث شد او به‌صورت جزئی فلج شود. او از لحاظ مالی هیچ کم نداشت، اما از نظر جسمانی شکسته به نظر می‌رسید.

چارلز دیکنز سرانجام در نهم ژوئن ۱۸۷۰ در سن ۵۸ سالگی براثر سکته‌ی قلبی ناگهانی درگذشت. او در کلیسای «وست مینستر» به خاک سپرده‌ شده است.

فهرست آثار چالز دیکنز

دیکنز در طول زندگی خویش، محبوبیت جهانی بسیاری داشت و آثار بسیاری به صورت رمان و داستان‌های کوتاه دارد. بیشتر داستان‌های معروفش مانند الیور تویست را به صورت داستان‌های سریالی در روزنامه‌ها و هفته‌نامه‌ها منتشر می‌کرد که بعدها به صورت کتاب جمع‌آوری شدند.

از آثار چارلز دیکنز تاکنون اقتباس‌های سینمایی و نمایشی زیادی شده است به طوری که دیکنز برای انگلستان یک گوهر گران‌بها بود و برای سینمای انگلستان یک شانس بزرگ؛ همچنان که وجود دیوید لین برای سینمای انگلستان گوهری تابناک بود. دیوید لین اولین فیلمسازی بود که به سراغ آثار چارلز دیکنز رفت و در برگردان دو اثر او، آرزوهای بزرگ و اولیور تویست، توانست دو فیلم فراموش‌نشدنی به تاریخ سینما هدیه کند. بعدها نیز کارگردان دیگر انگلیسی به نام کارول رید نسخه ای موزیکال از اولیور تویست ساخت.

از دیگر آثار دیکنز می‌توان یادداشت‌های پیک ویک، ماجراهای نیکلاس نیکلبی، دوریت کوچک، دوران مشقت، دیوید کاپرفیلد، آرزوهای بزرگ، دوست مشترکمان، عبور ممنوع، اسرار ادوین درود، مغازه عتیقه‌فروشی، بارنابی روج، زندگی و ماجراجویی‌های مارتین چوزلویت، دامبی و پسر، خانه غمزده، سرود کریسمس، الیور تویست و داستان دو شهر را نام برد.

آرزوهای بزرگ مشهورترین اثر نویسنده بزرگ انگلیسی، چارلز دیکنز است که بسیاری آن را سرآمد آثار دیگرش همچون اولیور تویست، خانه متروک، داستان دو شهر، دیوید کاپرفیلد و دوریت کوچک می‌دانند. تخصص دیکنز ترسیم زندگی فقیران و طبقات پایین اجتماع بود و توانست با این توانایی‌ توده مردم را طرفدارِ خود کند و در زمان حیاتش محبوبیت زیادی بدست آورد.

آرزوهای بزرگ داستان، زندگی مردی به نام پیپ، از هفت سالگی تا سی و چند سالگی است. پیپ داستان‌هایی را برای ما تعریف می‌کند که باعث شکل‌گیری شخصیت فعلی او شده‌اند. او در طول این مسیر با دوستان و آدم‌های زیادی آشنا می‌شود که در تصمیمات و اهدافی که در زندگی پیش می‌گیرد، نقش مهمی ایفا می‌کنند. آرزوهای بزرگ داستانی است که هرکسی می‌تواند با آن ارتباط برقرار کند. چرا که هر کسی در طول زندگی خود ممکن است با مشکلات پیپ مواجه شود. چارلز دیکنز در این رمان نشان می‌دهد که مالکیت و ثروت نمی‌توانند درون شخصیت‌ها را تغییر دهند و همچنین پیدا کردن خود واقعی، نیاز به پیمودن مسیری طولانی دارد. مسیری که در نهایت انسان را به آگاهی می‌رساند.

بریده‌هایی از کتاب دیوید کاپرفیلد (خلاصه کتاب)