کتاب ولایت فقیه (جلد پنجم)

بعد از وجود مقدس پیغمبر (ص)، ائمهٔ معصومین (ع) و اولیای خدا، ولی الهی بودند و همان ولایت الهی در ولایت ائمه (ع) مجسم شد و در دوران غیبت کبری، هم به‌حسب حکم قطعی و صریح عقل و هم بر حسب ادلهٔ اسلامی و شرعی، این ولایت و این حاکمیت، مخصوص است به انسان دین‌شناس، عادل، بصیر به اوضاع و احوال زمان؛ یعنی فقیه.

- اگر دستگاه مدیریت جامعه، صالح و سالم باشد، خطاهای متن جامعه، قابلِ‌اغماض است و در مسیر جامعه، مشکلی به‌وجود نخواهد آورد؛ اما اگر مدیریت و رأس جامعه، از صلاح و سلامت و عدل و تقوا و ورع و استقامت دور باشد، ولو در میان مردم صلاح هم وجود داشته باشد، آن صلاحِ بدنهٔ مردم، نمی‌تواند این جامعه را به سرمنزل مطلوب هدایت کند؛ یعنی تأثیر رأس قله و هرم و مجموعهٔ مدیریت و دستگاه اداره‌کننده در یک جامعه، این‌قدر فوق‌العاده است. این است که ما روی مسئلهٔ غدیر، این‌قدر تکیه می‌کنیم.

بعد از وجود مقدس پیغمبر (ص)، ائمهٔ معصومین (ع) و اولیای خدا، ولی الهی بودند و همان ولایت الهی در ولایت ائمه (ع) مجسم شد و در دوران غیبت کبری، هم به‌حسب حکم قطعی و صریح عقل و هم بر حسب ادلهٔ اسلامی و شرعی، این ولایت و این حاکمیت، مخصوص است به انسان دین‌شناس، عادل، بصیر به اوضاع و احوال زمان؛ یعنی فقیه.

در مکتب سیاسی اسلام، ضابطه، این‌ها نیست؛ ضابطه، ضابطهٔ معنوی است. ضابطه عبارت است از علم، تقوا و درایت.

در هر شرایطی وقتی‌که ولی منصوب از قِبَل خدا نیست؛ وجود ندارد، یعنی منصوب به شخص، آن‌کسی از همه شایسته‌تر است که به معیارهای اسلامی نزدیک‌تر باشد، یعنی فقیه، جامع‌الشرایط، عادل، عالم و مخالف با هوای نفس و بصیر به اوضاع زمان و دارای قدرت تدبیر؛ یعنی همان چیزی که ما در قانون اساسی جمهوری اسلامی و در نظام این جمهوری به عنوان ولایت فقیه شناختیم.

امروز شایسته‌ترین افراد برای حکومت، فقیه جامع‌الشرایط است، علی‌الاصول بین فِرَق اسلامی هیچ‌گونه اختلافی نیست و همه قبول دارند که در هر شرایطی وقتی‌که ولی منصوب از قِبَل خدا نیست؛ وجود ندارد، یعنی منصوب به شخص، آن‌کسی از همه شایسته‌تر است که به معیارهای اسلامی نزدیک‌تر باشد، یعنی فقیه، جامع‌الشرایط، عادل، عالم و مخالف با هوای نفس و بصیر به اوضاع زمان و دارای قدرت تدبیر؛ یعنی همان چیزی که ما در قانون اساسی جمهوری اسلامی و در نظام این جمهوری به عنوان ولایت فقیه شناختیم.

- اصل تِز ولایت فقیه که این را ما از روایات (و) از قرآن استنباط می‌کنیم، استناد به کلمات فقها می‌کنیم؛ این معنایش این است که این موضوع در شرع تثبیت شده، بیان شده (و) یک حکم شرعی است. شارع مقدس معیارها را بیان کرده... این مرحلهٔ تعیین معیارها برای حاکم است؛ باید عالم باشد، باید فقیه باشد، باید عادل باشد و... این‌ها را از شرع ما می‌گیریم.

«مهم‌ترین صفتی که باید حاکم اسلامی، بعد از رشد سیاسی دارا باشد، صفت عدالت و پاکی و پیراستگی از گناه است. حاکم اگر عدالت نداشته باشد، چگونه می‌تواند مقدّرات امّت را به‌دست بگیرد و به تعالیم دینی، عمل و مصالح امت را مراعات نماید؟ زیرا عدالت، یک حالت نفسانی است که انسان را از ارتکاب گناه بازمی‌دارد و از اکتساب معاصی ازجمله دروغ، مکر، حیله و بدخواهی منع می‌کند. شاید روشن‌ترین دلیل بر لزوم این صفت در حاکم، آیه‌ای است که مردم را به مراعات و ملاحظهٔ این صفت در حاکم، به‌هنگام انتخاب او فرا می‌خواند: (وَ لَا تَرْکنُوا إِلَی الَّذِینَ ظَلَمُوا فَتَمَسَّکمُ النَّارُ وَ ما لَکمْ مِنْ دُونِ الله مِنْ أَوْلِیاءَ ثُمَّ لَا تُنْصَرُونَ)؛ (به آنان‌که ستم کردند، تمایل نکنید که آتش، دامن‌گیر شما می‌شود و جز خداوند برای شما دوستانی نیست؛ آنگاه یاری نمی‌شوید.) کدام تمایل به ستمگر، بزرگ‌تر از مسلّط‌کردن حاکم فاسق و پذیرش ولایت او و سپردن مقدّرات مردم به‌دست اوست؟»

«دلیل ضرورت عدالت در ولایت فقیه عبارت است از اینکه مؤسس دین مقدس اسلام (خدا و رسول اکرم (ص)) هرگز رضایت نمی‌دهند که اختیار مسلمین به‌دست کسی داده شود که عملاً با اسلام مخالفت می‌کند و اعتنایی به احکام آن ندارد؛ زیرا فسق و بی‌عدالتی موجب دوری از خدا و سقوط در انظار جامعه است؛ بنابراین شرط عدالت در رهبر الهی، امری ضروری و عقلی شناخته می‌شود و بر همین پایه و اساس، اما در سطح بالاتر، به ضروری‌بودن عصمت در امام قایل شده‌ایم.»

«در اصل یکصدونهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، ویژگی‌های رهبر، چنین بیان شده است: شرایط و صفات رهبری ۱. صلاحیت علمی لازم برای افتاء در ابواب مختلف فقه؛ ۲. عدالت و تقوای لازم برای رهبری امت اسلام؛ ۳. بینش صحیح سیاسی و اجتماعی، تدبیر، شجاعت، مدیریت و قدرت کافی برای رهبری. درصورت تعدّد واجدین شرایط فوق، شخصی که دارای بینش فقهی و سیاسی قوی‌تر باشد، مقدم است؛ بنابراین، علاوه‌بر اجتهاد مطلق و صلاحیت علمی لازم برای افتاء در ابواب مختلف فقه و همچنین عدالت و تقوای لازم برای رهبری امت اسلام، استعداد و توانایی رهبری و کشورداری، شرط ضروری سوم برای فقیه است.

فقیه جامع‌الشرایط باید علاوه‌بر اجتهاد و عدالت مطلق، اولاً بینش درست و صحیحی نسبت به امور سیاسی و اجتماعی داخل و خارج کشور داشته باشد و ترفندهای دشمنان خارج را خوب بشناسد و ثانیاً از هنر مدیریت و لوازم آن برخوردار باشد؛ زیرا مدیریت، گذشته از تئوری، نیازمند ذوق اداره و هنر تدبیر است. بسیاری از ما اوزان شعر را می‌دانیم که مثلاً فلان شعر باید بر وزن ‘مستفعلن، مستفعلن، مستفعلن’ باشد؛ اما دانستن عروض، هیچ‌گاه کسی را شاعر نمی‌کند. شعرشناسی، غیر از شاعربودن است؛ چراکه انشاء شعر، گذشته از آشنایی به قواعد شعر، نیازمند استعدادهای خاصی است. همهٔ ما می‌دانیم که باید کشور را براساس قسط و عدل اداره کرد؛ اما مدیر و مدبّربودن، غیر از دانش و بینش سیاسی است. هنری است که هرکس، آن را ندارد. شرط اسلام‌شناسی را ممکن است برخی داشته باشند؛ ولی همهٔ آنان شجاعت لازم را مانند شجاعت امام راحل (قدس‌سره) ندارند.

وقتی خبر حکومت نظامی را در یکی از روزهای دههٔ دوم بهمن ۵۷ به ایشان دادند، امام هراسناک نبودند و فرمودند: ‘بیرون بروید و حکومت نظامی را بشکنید!’ و آن‌زمان‌که خبر تجاوز رژیم عراق و توطئهٔ استکبار بر ضدّ انقلاب اسلامی را به ایشان رساندند، نترسیدند و شجاعت خود را به دیگران نیز انتقال دادند. در رژیم فاسد و منحوس پهلوی، در بحبوحهٔ گرفت‌وگیرها، بعضی از آقایان، خدمت مراجع و فقهای بزرگ می‌رفتند و با آنان مشورت می‌کردند و خواستار اطلاعیه می‌شدند. من خدمت یکی از بزرگان فقه رفتم، خدا غریق رحمتش کند که بر ما حق بزرگی داشت، در آن اوضاع بحرانی که امام می‌فرمودند: ‘وقتی‌که دین در خطر باشد، تقیّه حرام است و برای حفظ دین از هیچ‌چیزی حتّی جان نباید دریغ ورزید’، من دیدم این فقیهی

«باید چشم و گوش ما همیشه متوجه سخنان مقام معظم رهبری باشد؛ زیرا خداوند نور و بصیرتی به ایشان عنایت کرده که به دیگران نداده؛ لذا کفران نعمت است که بعد از تجربهٔ چهل‌سالهٔ ایشان در مبارزات سیاسی و رهبری، به خود اجازه دهیم در حسن تدبیر ایشان تردید کنیم.»

آیت‌الله خزعلی (ره): «انتخاب آیت‌الله خامنه‌ای به رهبری جمهوری اسلامی که فردی پخته و عالم و باسیاست و مدبّر می‌باشد، در خارج دشمنان را در سکوت و ابهام فرو برد و در داخل آرامش فراهم ساخت.»

سردار سرتیپ پاسدار علی فضلی: «در بحران جنگ خلیج فارس مقام معظم رهبری ابلاغ فرمودند: ‘واحدهای نظامی در منطقهٔ جنوب و غرب گسترش پیدا کنند.’ ما جزء واحدهایی بودیم که در منطقهٔ جنوب، حوالی پادگان حمید، اردو زده بودیم. این حرکت در پیِ همان فرمان بود؛ فرمانی که در آن آورده بودند عبارت بود از اینکه: ‘به‌هیچ‌وجه، نباید پذیرفت که کسی حتی به‌اندازهٔ یک وجب به خاک ما تجاوز کند.’ این دستور قاطع فرماندهی کل قوا، همهٔ ما را مصمم کرده بود که کوچک‌ترین رخنه و نفوذ را نپذیریم. ما هرچه در توان داشتیم، به میدان آوردیم و آمادهٔ مقابلهٔ احتمالی با دشمن شدیم. آمریکایی‌ها تصمیم داشتند با تصویب مصوبه‌ای در کنگرهٔ خود، از خاک جمهوری اسلامی ایران برای حمله به عراق استفاده کنند. تدبیر فرماندهٔ معظم کل قوا و در پی آن، حضور گستردهٔ نیروها در مناطق غرب و جنوب، آمریکایی‌ها را از تصمیمشان باز داشت.»

ولایت فقیه جلد پنجم: تطبیق ویژگی‌های روایی ولی فقیه با حضرت آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای (مدظله‌العالی) مبانی، پیشینه و ادلهٔ اثباتِ مباحث به‌هم‌پیوستهٔ «ولایت الهیه» و «حکومت اسلامی» و در اقوال فُقهای شیعه نویسنده: محمود زارعی نشر شهید کاظمی

ولایت فقیه جلد پنجم: تطبیق ویژگی‌های روایی ولی فقیه با حضرت آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای (مدظله‌العالی) مبانی، پیشینه و ادلهٔ اثباتِ مباحث به‌هم‌پیوستهٔ «ولایت الهیه» و «حکومت اسلامی» و در اقوال فُقهای شیعه نویسنده: محمود زارعی نشر شهید کاظمی