کتاب پرورش ابراز وجود (Develop Your Assertiveness) نوشته سو بیشاپ، به یکی از مسئله‌های مهم در روابط روزمره می‌پردازد: چگونه می‌توان خواسته‌ها، احساسات و مرزهای شخصی را روشن بیان کرد بی‌آنکه به پرخاشگری یا انفعال افتاد. نویسنده ابراز وجود را فقط به «نه‌ گفتن» محدود نمی‌کند و آن را به گوش‌دادن، زبان بدن، عزت‌نفس، مدیریت فشار روانی و شناخت حقوق فردی پیوند می‌دهد. این کتاب را انتشارات ارجمند با ترجمه مجتبی دلیر و فرزانه رسانه منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب پرورش ابراز وجود

کتاب پرورش ابراز وجود نوشته‌ی سو بیشاپ به مهارتی می‌پردازد که در ظاهر ساده به نظر می‌رسد اما در عمل با اضطراب، عادت‌های قدیمی و نوع نگاه فرد به خودش گره خورده است. نویسنده از همان ابتدا ابراز وجود را رفتاری میان دو قطب انفعال و پرخاشگری تعریف می‌کند و نشان می‌دهد که قاطع‌بودن فقط به انتخاب واژه‌های درست محدود نیست. در این نگاه، لحن صدا، تماس چشمی، حالت بدن، شیوه‌ی گوش‌دادن و حتی گفت‌وگوی درونی فرد هم در کیفیت ارتباط نقش دارند. متن کتاب بر این نکته تکیه دارد که ابراز وجود همیشه به معنای پافشاری نیست و در هر موقعیت باید مناسب‌ترین پاسخ را انتخاب کرد.

هر فصل کتاب بخشی از این مهارت را از زاویه‌ای مشخص باز می‌کند. فصل‌های آغازین به ریشه‌های رفتار منفعل، پرخاشگر و قاطع می‌پردازند و بعد از آن موضوع‌هایی مثل تفکر مثبت، خودتأییدگری، حقوق فردی، موقعیت‌های دشوار، گوش‌دادن، زبان بدن، بازنگری روابط، انتخاب واژگان، لحن و آهنگ صدا، درخواست‌کردن و رد درخواست و برخورد با افراد مشکل‌ساز مطرح می‌شوند. در بخشی از کتاب ۴۰ حق اساسی فردی فهرست شده و در بخش‌های دیگر تمرین‌هایی آمده که به شناسایی الگوهای رفتاری و بازبینی واکنش‌های روزمره کمک می‌کنند.

کتاب پرورش ابراز وجود فقط بر بیان خواسته تمرکز ندارد و به همان اندازه بر احترام به حقوق دیگران هم تأکید می‌کند. به همین دلیل، فضای آن بیشتر بر تعادل، خودآگاهی و انتخاب آگاهانه‌ی رفتار استوار است تا نسخه‌دادن برای پیروزی در هر گفت‌وگو. سو بیشاپ با مثال‌های متعدد از محیط کار، خانه، رابطه‌ی عاطفی و موقعیت‌های اجتماعی نشان می‌دهد که مسئله‌ی اصلی کتاب، ساختن ارتباطی روشن‌تر و کم‌تنش‌تر است؛ ارتباطی که در آن فرد بتواند هم از خودش دفاع کند و هم طرف مقابل را نادیده نگیرد.

خلاصه کتاب پرورش ابراز وجود

کتاب پرورش ابراز وجود توضیح می‌دهد که قاطع‌بودن یک ویژگی ذاتی نیست، بلکه مهارتی آموختنی است که از شناخت خود آغاز می‌شود. نویسنده ابتدا تفاوت میان رفتار منفعل، پرخاشگر و قاطع را روشن می‌کند و بعد نشان می‌دهد که چرا بسیاری از واکنش‌های روزمره از شرطی‌سازی، ترس از ردشدن، عزت‌نفس پایین یا ناتوانی در مدیریت فشار روانی شکل می‌گیرند.

در ادامه، کتاب به موضوع‌هایی مثل خودگویی منفی، حقوق فردی، زبان بدن، گوش‌دادن فعال، انتخاب واژه‌ها، لحن صدا و شیوه‌ی درخواست‌کردن یا نه‌ گفتن می‌پردازد. تمرین‌های متعدد آن کمک می‌کنند فرد موقعیت‌های دشوار زندگی شخصی، کاری و اجتماعی را دقیق‌تر ببیند و به‌ جای واکنش‌های شتاب‌زده، پاسخ مناسب‌تری انتخاب کند.

چرا باید کتاب پرورش ابراز وجود را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب پرورش ابراز وجود را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

این کتاب تفاوت میان انفعال، پرخاشگری و قاطعیت را با مثال‌های روشن توضیح می‌دهد.
مطالعه‌ی آن به درک بهتر ریشه‌های ترس، احساس گناه و تردید در روابط بین‌فردی کمک می‌کند.
کتاب فقط بر حرف‌زدن تمرکز ندارد و نقش گوش‌دادن، زبان بدن و لحن صدا را هم بررسی می‌کند.
فصل حقوق فردی، مرز میان دفاع از خود و نادیده‌گرفتن حق دیگران را دقیق‌تر نشان می‌دهد.
تمرین‌های کتاب برای شناسایی موقعیت‌های دشوار در خانه، محیط کار و جمع‌های اجتماعی طراحی شده‌اند.
خواننده از خلال متن می‌تواند الگوهای رفتاری تکرارشونده‌ی خود را بهتر تشخیص دهد.

خواندن کتاب پرورش ابراز وجود را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب پرورش ابراز وجود به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

کسانی که در نه‌ گفتن، درخواست‌کردن یا بیان مخالفت دچار تردید می‌شوند.
خوانندگانی که می‌خواهند در روابط کاری و شخصی مرزهای روشن‌تری داشته باشند.
مخاطبانی که احساس می‌کنند گاهی واکنش‌هایی بیش از حد منفعل یا بیش از حد تند نشان می‌دهند.
کسانی که به موضوع عزت‌نفس، خودآگاهی و مدیریت فشار روانی در ارتباط علاقه دارند.
مدیران، سرپرستان و افرادی که در گفت‌وگوهای حساس شغلی با مسئله‌ی بازخورد، انتقاد یا تعارض روبه‌رو هستند.

بخشی از کتاب پرورش ابراز وجود

«از وقتی‌که متولد می‌شوید و تا حدود شش ماهگی، دو نوع رفتار را از خود نشان می‌دهید: ۱- رفتار منفعلانه و وابسته و ۲- رفتار پرخاشگرانه و مطالبه‌ای. همانطور که بزرگ‌تر می‌شوید، یکی از اولین کلماتی که فرا می‌گیرید و استفاده می‌کنید، 'نه' است. نه، روشی برای بیان این موضوع است که 'من اکنون می‌توانم برای تصمیم‌هایم توضیح منطقی داشته باشم'. نه گفتن برای هر فرد، راهی جهت آغاز دستیابی به استقلال، به‌عنوان شخصی منحصر به فرد است.

برای خردسالان، منفعل بودن و گاهی اوقات پرخاشگری کردن نسبت‌به دیگران، ابراز آزادانۀ احساسات، و 'نه گفتن' بدون احساس گناه یا تقصیر، امری خودانگیخته و طبیعی محسوب می‌شود. آیا وقتی‌که کودکی خردسال بودید برای 'نه گفتن' مؤاخذه شده‌اید؟ آیا به خاطر نه گفتن، به شما گفته شده است که «نه» مؤدبانه نیست... ممکن است احساسات دیگران آسیب ببیند... و در نظر دیگران دوست‌داشتنی نباشید؟ اگر پاسخ این سؤالات مثبت است، می‌تواند دلیلی باشد مبنی بر اینکه چرا امروز به زبان آوردن کلمۀ 'نه' برای شما سخت شده است.»