کتاب در جست و‌ جوی فرزانگی

«انسانی که مرتکب اشتباهی می‌شود و آن را اصلاح نمی‌کند، اشتباه دیگری مرتکب می‌شود.» − کنفوسیوس (اندیشمند چینی، قرن ششم تا پنجم پیش از میلاد)

جستارنویس فرانسوی قرن شانزدهم، میشل دُ مونتنی، گفته است: «هرکس می‌خواهد از شر جهالت خلاص شود، باید اول به آن اعتراف کند.»

«شمار ترس‌های ما همیشه بیشتر از خطرهای سر راهمان است.» − لوکیوس آنائوس سنکا (فیلسوف رومی، حدود ۴ پیش از میلاد تا ۶۵ میلادی)

«من اغلب از سخنانم پشیمان شده‌ام؛ از سکوتم هرگز.»

«انسان عذاب زیادی می‌کشد چون بیش از اندازه می‌طلبد، به‌طرزی ابلهانه بلندپرواز است و قابلیت‌هایش را به‌طرزی مضحک و عجیب دستِ‌بالا می‌گیرد.» − آیزایا برلین (فیلسوف روسی‌‌بریتانیایی، ۱۹۰۹ تا ۱۹۹۷)

وضعیت ذهنی بر رفتار اثر می‌گذارد «زندگی ما همان است که افکارمان می‌سازد.» − مارکوس اورلیوس آنتونینوس (امپراتور و فیلسوف رومی، ۱۲۱ تا ۱۸۰ میلادی)

فقط اتفاقی که برایمان می‌افتد نیست که اهمیت دارد؛ بلکه آنچه فکر می‌کنیم برایمان اتفاق می‌افتد هم مهم است. ما انتظاراتمان را به واقعیت بیوشیمیایی تبدیل می‌کنیم؛ یعنی وضعیت ذهنی و آسایش جسمی ما به هم مرتبط‌اند.

«عاقلان سخن می‌گویند، چراکه چیزی شایستهٔ گفتن دارند؛ احمق‌ها سخن می‌گویند چون مجبورند چیزی بگویند.»

درس داروین این است: حتی کسانی که نابغه نیستند، اگر عادات فکری خاصی را در خود بپرورند، قادرند بیش از تمام نوع بشر بیندیشند.

«و انسان باید بداند که خوشی، خنده و شوخی، غم، سوگ، دلسردی و مویه فقط و فقط از مغز سرچشمه می‌گیرند؛ و با همین مغز است که به فرزانگی و دانش دست می‌یابیم و می‌بینیم و می‌شنویم و پاک را از ناپاک و خوش‌طعم را از بدطعم بازمی‌شناسیم... و با همین اندام است که مجنون و شوریده می‌شویم و ترس و وحشت به ما هجوم می‌آورد.»

«انسانی که مرتکب اشتباهی می‌شود و آن را اصلاح نمی‌کند، اشتباه دیگری مرتکب می‌شود.»

«در مسائل علمی، اقتدار و مرجعیت هزار نفر ارزش استدلال سادهٔ یک نفر را ندارد.»

رمان‌نویس امریکایی، آپتن سینکلر۱۱۴، می‌گوید: «دشوار می‌شود چیزی را به کسی فهماند که به‌خاطر نفهمیدنش دستمزد می‌گیرد.»

«چرا، آه! آخر چرا آموختن به انسان‌ها چنین دشوار، و فریب‌دادنشان چنین آسان است؟»

«مرگ یک نفر تراژدی است و مرگ ۱ میلیون نفر آمار.»

فیلسوف آلمانی‌‌سوئیسی، فریدریش نیچه، می‌گوید: «دیوانگی در میان افراد انسانی، نادر؛ اما در گروه‌ها، احزاب، مردمان، و اعصار قاعده است.»

«توده‌ها هیچ‌وقت تشنهٔ حقیقت نیستند. آن‌ها از شواهدی که به مذاقشان خوش نیاید روی برمی‌گردانند؛ و اگر فریفتهٔ خطایی باشند، ترجیح می‌دهند آن خطا را چون بتی بپرستند. هرکس بتواند توهماتی را به آن‌ها عرضه کند به‌راحتی بر آن‌ها مسلط می‌شود؛ و هرکس بکوشد تا توهماتشان را بزداید همیشه به دست آن‌ها قربانی می‌شود.»

ما جوّی ساخته‌ایم که یک افسر درستکار از افسر خائن می‌ترسد، نه برعکس.»

«زمانی خواهد رسید که ناآگاهی از ریاضیات، مثل سیگارکشیدن در اماکن عمومی، در جامعه پذیرفته نخواهد بود.»

«اگه کسی می‌تونه بازار سهام رو پیش‌بینی کنه، چرا باید توصیه‌هاش رو توی خبرنامهٔ صددلاری بفروشه؟»

سان تزو در هنر جنگ می‌گوید: «ژنرالی که در نبرد پیروز می‌شود، پیش از شروع آن، در قلعه‌اش، محاسبات زیادی انجام می‌دهد.»

دنیا چندرشته‌ای است. فیزیک همه چیز را توضیح نمی‌دهد؛ زیست‌شناسی یا اقتصاد هم همین‌طور. مثلاً در تجارت، مفید است که بدانیم مقیاس چگونه رفتار را تغییر می‌دهد، چطور ممکن است سیستم‌ها از کار بیفتند، چطور عرضه بر قیمت‌ها تأثیر می‌گذارد و چطور انگیزه‌ها علت رفتارها هستند. ازآنجاکه هیچ رشته‌ای به‌تنهایی همهٔ جواب‌ها را ندارد، باید ایده‌های بزرگِ همهٔ رشته‌های مهم ریاضی، فیزیک، شیمی، مهندسی، زیست‌شناسی و روان‌شناسی را درک کنیم و به کار ببریم و آن‌ها را به ترتیب قابل‌اتکابودن رتبه‌بندی کنیم و مورداستفاده قرار بدهیم.

اطلاعاتِ بیشتر معادل دانشِ بیشتر یا تصمیمِ بهتر نیست. به یاد داشته باشید که امروزه نه‌تنها به اطلاعاتِ بیشتر، بلکه به اطلاعاتِ غلط هم دسترسی داریم.

آقای بازار (Mr. Market): یک سرمایه‌گذار خیالی است که بنجامین گراهام در کتاب سرمایه‌گذار هوشمند آن را معرفی کرد. او شخصیتی است تحت تأثیر هراس و سرخوشی و بی‌تفاوتی و سرمایه‌گذاری‌هایش واکنش به این حالات است و نه براساس تحلیل‌های فنی.

درس داروین این است: حتی کسانی که نابغه نیستند، اگر عادات فکری خاصی را در خود بپرورند، قادرند بیش از تمام نوع بشر بیندیشند.

اما به نظر می‌رسد موجودی هست که فارغ از تغییرات و استرس‌های محیطی، زنده می‌ماند و تولیدِمثل می‌کند: سوسک حمام. ریچارد شواید نویسنده، در مقالاتی در باب سوسک حمام می‌نویسد: «اگر خدایی هست که همهٔ اشکال زندگی را آفریده، موهبت به‌ویژه ارزشمندی به سوسک حمام اعطا کرده، چراکه بین همهٔ موجودات، بهترین طراحی نصیب آن شده است.»

«بشر همواره کندذهن و کودن بوده و هست؛ بیشتر آمادگی دارد که حس و درک کند، تا فکر و مداقه.»

در یک آزمایش، روان‌شناس امریکایی، بی اف اسکینر، در فواصل منظم، مقدار کمی غذا به کبوترها داد. بعد از مدتی کبوترها شروع به رفتاری خرافاتی کردند؛ اگر کبوتری موقع ظاهرشدن غذا داشت سرش را تکان می‌داد، به این تصور می‌رسید که تکان‌دادن سرش باید باعث ظاهرشدن غذا شده باشد. کبوترها به رفتاری که مؤثر واقع می‌شد ادامه دادند. هر بار که آن رفتار را اجرا می‌کردند، غذا ظاهر می‌شد. اما غذا مستقل از کارهای کبوترها ظاهر می‌شد. اسکینر در «خرافات» در کبوترها می‌نویسد: «بین رفتار انسان و کبوتر از بسیاری جهات شباهت هست... چند ارتباط تصادفی بین رفتاری مناسکی و پیامدهای مطلوب کافی است تا به‌رغم وجود بسیاری از مواردی که رفتار در آن‌ها تقویت نشده، آن رفتار آغاز و حفظ شود.»

مارک توئین به خطرات اعتماد کورکورانه به تجربه‌های گذشته برای مواجهه با آینده پی برد. «باید مراقب باشیم که از یک تجربه فقط حکمت نهفته در آن را کسب کنیم و به همین بسنده کنیم. مبادا مثل گربه‌ای باشیم که روی اجاق‌گازی داغ می‌نشیند. او دیگر روی اجاق‌گاز داغ نخواهد نشست، اما هرگز روی اجاق‌گاز سرد هم نخواهد نشست.»

ما زنجیره‌ای از تجربه‌هایی را که به‌مرورزمان بهتر می‌شوند ترجیح می‌دهیم. ازدست‌دادن صد دلار در ابتدا و سپس به‌دست‌آوردن پنجاه دلار به نظر پاداش‌دهنده‌تر است از به‌دست‌آوردن پنجاه دلار و سپس ازدست‌دادن صد دلار. می‌خواهیم اول از شر تجربه‌های بد خلاص شویم. زیان‌های فوری بر زیان‌های به‌تعویق‌افتاده ارجحیت دارند.