کتاب ده نکته ای که آرزو می کنم درباره سلامت روان فرزندانتان بدانید

اگر کودک خودش می‌خوابد به این معنی نیست که یاد گرفته خودش را آرام کند. کودکی در سال‌های دبستان ممکن است همچنان کج‌خلقی کند و نوجوانی هنوز در مرحلهٔ دل‌بستگی گیر کرده باشد. این خطر در کمین همهٔ کودکانی است که باتوجه‌به «سنشان» با آن‌ها برخورد می‌شود و نه «مشکلی» که به‌خاطر آن به کمک نیاز دارند. وقتی انتظار داریم کودکان فقط به‌دلیل رسیدن به سنی مشخص، همه‌چیز را بلد باشند، آن‌ها را به‌سوی شکست سوق می‌دهیم

این تصور رایج و نادرستی است که فقط پدر و مادرهایی که برای اولین بار بچه‌دار شده‌اند، دچار مشکل می‌شوند. بسیاری از والدین ازطریق فرزند اول خود تجربه‌ها و دانش ارزشمندی در خصوص تربیت کودک کسب می‌کنند، اما هر نوزادی خلق‌وخوی منحصربه‌فرد خود را دارد. در همان چند ماه اول، پس از تولد، این تفاوت‌های خلقی منجر به تغییرات قابل‌توجهی در رفتار و نیازها بین فرزندان خانواده می‌شود.

برای مثال، وقتی کودکان خردسال بر سر اسباب‌بازی با هم دعوا می‌کنند، ممکن است به اشتباه کودک را به‌خاطر قاپیدن آن از دیگری سرزنش کنیم. کار درست این است که ابتدا احساسات او را به رسمیت بشناسیم، هیجان‌زده بوده که با اسباب‌بازی بازی کند و به‌خاطر نرسیدن به آن عصبانی شده است، سپس کمکش کنیم احساسات کودک دیگر را هم بفهمد، سرگرم بازی بوده و اگر اسباب‌بازی را از دست بدهد ناراحت می‌شود. بعد می‌توانیم او را به رفتار مناسب راهنمایی کنیم، بازی با اسباب‌بازی دیگر تا زمانی که نوبتش شود، و این مهارت صبر و مشارکت را با تحسین فوری و مشخص تقویت کنیم. این کار فرصتی عالی به کودک می‌دهد تا دریابد احساساتش پذیرفته شده و فرصتی برای شناخت دیدگاه کودک دیگر است، همچنین روشی سالم برای مدیریت موقعیت است.

یکی از مفیدترین تکنیک‌هایی را که برای کنترل و ارتباط با ایوت استفاده می‌کنم از هیچ کتاب درسی یا متخصص بالینی دیگری نیاموخته‌ام، بلکه از مادرم یاد گرفته‌ام. وقتی کوچک بودم، برایم داستان‌های فی‌البداهه‌ای تعریف می‌کرد تا پیوند بینمان را تقویت کند و وقتی مضطرب بودم هر دو با این داستان‌ها آرام می‌شدیم.

والدین مهم‌ترین متخصصان کودکان‌اند. هیچ‌کس نمی‌تواند به‌اندازهٔ والدین کودک را درک و از او حمایت کند. پس از والدین، معلمان و مربیان بیشترین شناخت را دارند که بیشتر زمان خود را در روز با کودکان می‌گذرانند.

در سه سال اول زندگی، مغز انسان دورهٔ رشدی عظیمی را پشت سر می‌گذارد. درست مانند باغی در فصل بهار، نه‌تنها شاهد وقوع دورهٔ زیبای شکوفایی هستیم، بلکه درگیر کار نیز می‌شویم؛ باید دستان خود را خاکی کنیم و بخشی از روند این شکوفایی شویم. در سال‌های ابتدایی زندگی، مسیرهای عصبی مغز درحال‌رشد ما، مانند شاخه‌های درخت انگور به‌سرعت رشد می‌کنند. محرک‌هایی مانند صداها، لمس‌کردن، مناظر و بوها این مسیرهای رشد را هدایت می‌کنند

در رفتار کودک سرنخ‌هایی وجود دارد و کار من این است که دلیل اصلی رفتارش را پیدا کنم. همیشه دلیلی وجود دارد. این‌طور نیست که بچه‌هایی با مشکلات رفتاری صبح از خواب بیدار می‌شوند و نقشه می‌کشند زندگی را به کام دیگران تلخ کنند. رفتارهای آن‌ها شراره‌هایی است که به‌سمت شما می‌فرستند تا نشان دهند چیزی یا چیزهایی ناراحتشان می‌کند. وقتی رفتارهایشان را همچون نشانه ببینیم و نه تلاشی عمدی برای آزاررساندن به دیگران، شانس بیشتری برای کشف آنچه در پس رفتارهایشان وجود دارد خواهیم داشت.

روزبه‌روز دسترسی به متخصصان دشوارتر می‌شود، زیرا به‌دلیل مشکلات روزافزون کودکان و کمبود منابع خدماتی در سراسر جهان، تعداد افرادی که در لیست انتظار هستند، افزایش یافته است. این واقعیت تلخ برای افرادی که از یافتن کمک ناامید شده‌اند، رنج بزرگی است و همین امر غالباً چالش‌های تربیتی کودکان تحت مراقبت ما را بیشتر می‌کند. شناسایی و رسیدگی زودهنگام به مشکلات سلامت روان فرصتی عالی برای بهبود آن‌هاست، بااین‌حال بسیاری از خانواده‌ها سال‌ها برای ملاقات با متخصصی باتجربه در انتظار می‌مانند

خلق‌وخوی کودک در واقع معیاری برای سنجش واکنش او به محیط خود است. پژوهش‌ها نشان داده‌اند که گرچه خلق‌وخو از همان اوایل عمر تا حد زیادی ثابت است، اما شناخت آن می‌تواند ما را در حمایت بهتر از هر کودک یاری کند. [۷] محققان دریافته‌اند اکثر کودکان خلق‌وخوی نسبتاً سازگاری دارند. [۸] آن‌ها نسبت به محیط‌ها و تجربه‌های جدید انعطاف‌پذیرند، احساساتشان قابل‌پیش‌بینی است و به‌راحتی تسکین می‌یابند

در سه سال اول زندگی، مغز انسان دورهٔ رشدی عظیمی را پشت سر می‌گذارد. درست مانند باغی در فصل بهار، نه‌تنها شاهد وقوع دورهٔ زیبای شکوفایی هستیم، بلکه درگیر کار نیز می‌شویم؛ باید دستان خود را خاکی کنیم و بخشی از روند این شکوفایی شویم. در سال‌های ابتدایی زندگی، مسیرهای عصبی مغز درحال‌رشد ما، مانند شاخه‌های درخت انگور به‌سرعت رشد می‌کنند. محرک‌هایی مانند صداها، لمس‌کردن، مناظر و بوها این مسیرهای رشد را هدایت می‌کنند. همین محرک یا فقدان آن، تعیین می‌کند چه چیزی در اولویت قرار گیرد و چه چیزی هرس شود. در مرحلهٔ اولیهٔ رشد مغز، ایجاد محیطی محرک و حمایتی برای رشد غنی و سالم مغز حیاتی است. درست مانند کار باغبانی است، فقط باید بدانیم چگونه این کار را به‌خوبی انجام دهیم.

به قول کارتون بسیار خوبِ به‌وقت ماجراجویی۴، «اولین گام برای خوب‌شدن در هر کاری، افتضاح بودن در آن است.»

در تلاش برای کمک‌کردن به فردی که نیاز به تسکین دارد، اسباب‌بازی موردعلاقه‌شان را به او می‌دهند یا اعمال آرامش‌بخشی که خودشان دوست دارند، مانند نوازش‌کردن و درآغوش‌گرفتن را انجام می‌دهند. این کارشان نشان می‌دهد هنوز به این درک نرسیده‌اند که نیازهای طرف مقابل ممکن است با نیازهای خودشان فرق داشته باشد

باید زمانی را به راهکاری خاص اختصاص دهیم تا تأثیرگذار باشد. غالباً والدینِ مستأصل راهکارهایشان را خیلی سریع عوض می‌کنند؛ ظرف چند دقیقه تکان‌دادن، نوازش، سپس غذادادن و خواباندن را امتحان می‌کنند. اگر خودمان را جای نوزاد بگذاریم، درمی‌یابیم این کارها هیچ فایده‌ای ندارد. هرچند ما با حسن نیت این کارها را می‌کنیم، اما تغییر سریع از رویکردی به رویکرد دیگر به کودک آرامش نمی‌دهد.

کودک باید قبل از اینکه بتواند درمورد احساسات دیگران بیاموزد، احساسات خود و نحوهٔ واکنش به آن‌ها را بشناسد.

وقتی بتمن کودک است، پدرش از او می‌پرسد: «بروس، چرا ما زمین می‌خوریم؟» بتمن جواب را نمی‌داند؛ بنابراین پدرش جواب را به او می‌دهد: «تا یاد بگیریم خودمون رو بلند کنیم.»

به او می‌گویم خودش هم باید به خودش افتخار کند.

می‌توانیم از سنین پایین به فرزندانمان کمک کنیم تا یاد بگیرند نظرشان دربارهٔ خودشان، ارزشمندتر از نظرات دیگران است.

گرم نگه‌داشتن و محکم قنداق‌کردن احساس محیط اولیه را شبیه‌سازی می‌کند، و ضربه‌زدن منظم، راه‌رفتن و شش‌شش‌کردن تداعی‌کنندهٔ حس و صدای ضربان قلب مادر است. نوزادان برای اولین بار در رحم، امنیت را تجربه می‌کنند؛ بنابراین بازگرداندن آن‌ها به شرایط مشابه، روشی مؤثر برای آرام‌سازی است.

دو راه کلیدی برای تعامل با کودک وجود دارد: تقلید و تسکین. ‫تقلیدْ مهارت‌های اجتماعیِ اولیه را به نوزادان می‌آموزد و روشی عالی و سرگرم‌کننده برای حمایت از رشد آن‌هاست. تطبیق حالات صورت، حرکات بدن و صداها به آن‌ها کمک می‌کند تا یاد بگیرند ما هم شبیه آن‌ها هستیم و احساساتی داریم که ازطریق اعمالمان بروز می‌دهیم

بیشترین عوامل تأثیرگذار، کارهای تکراری و آرام‌بخشی‌اند که هم‌زمان سیستم عصبی ما را نیز آرام می‌کنند.

روابط خواهر و برادری طرح کلی روابط ما با همسالانمان در آینده را شکل می‌دهد

احساس اضطراب بخش طبیعی و مفیدی از زندگی است و همهٔ کودکان تا حدی آن را تجربه می‌کنند. مانند همهٔ احساسات دیگر، تجربهٔ اضطراب در دوران کودکی نیز فرصتی است تا کودکان با حمایت بزرگ‌ترها نحوهٔ برخورد با آن را بیاموزند.

چه فرزند خردسال داشته باشید و چه نوجوانی در آستانهٔ بزرگسالی، با درک مبانی سلامت روان می‌توانید به فرزندتان کمک کنید تا در هر مرحله‌ای از رشد و تکاملش شکوفا شود.

نگرانی واقعی این است که بسیاری از کودکان به‌جای یادگیری درستِ کنترل احساسات خود، یاد بگیرند احساساتشان را پنهان کنند یا از هر تجربه‌ای که ممکن است احساس ناخوشایندی در آن‌ها ایجاد کند، اجتناب کنند. ‫پیامدهای منفی ابراز هیجانات یا دریافت‌نکردن حمایت لازم، به آن‌ها می‌آموزد که بیان احساساتی مثل خشم و غم «ایمن» نیست. این پیام می‌تواند تا بزرگسالی ادامه پیدا کند و به عزت نفس پایین، دشواری در روابط و مشکلات سلامت روان منجر شود

انتظارات ما از چگونگی واکنش دیگران به احساساتمان در دوران کودکی شکل می‌گیرد و اگر در کودکی واکنشی خلاف انتظارمان دریافت کرده باشیم، دشوار خواهد بود که بار دیگر به این باور برسیم که ابراز احساساتی مانند عصبانیت، غم و اندوه ایرادی ندارد.