کتاب ذهن منسجم

هیچ‌کس واقعاً با قطعیت مطلق نمی‌داند ذهن یا مغز چگونه کار می‌کند.

همان‌طور که هریک از اعضای بدن شما به مراقبت متفاوتی نیاز دارد، هر بخش از ذهنتان نیز نیازمند ابزارهای متفاوتیست. شما به کسی برای پارگی طحال، شربت سرفه نمی‌دهید. به همین ترتیب، برای بخش‌های مختلف ذهن هم مداخله‌های متفاوتی لازم است.

همه مدت‌ها بر این باور بودند که افراد نمی‌توانند شخصیت خود را تغییر دهند و شخصیت عمدتاً پایدار و ارثی است. اما مروری بر پژوهش‌های اخیر در علم شخصیت‌شناسی نشان می‌دهد که ویژگی‌های شخصیتی ممکن است ازطریق مداخلهٔ مستمر و رویدادهای مهم زندگی تغییر کنند.»[۱۲]

کارل یونگ نوشت: «تا زمانی که ناخودآگاه را آگاه نکنید، زندگی شما را هدایت می‌کند و شما آن را سرنوشت می‌نامید.»

واکنش‌های بقا ناخودآگاه و خودکار هستند؛ نمی‌توانید با ارادهٔ خودتان گزینهٔ دل‌خواهتان را انتخاب کنید. هیچ‌کدام از واکنش‌های بقا ذاتاً خوب یا بد نیستند و نشانهٔ قدرت، شخصیت یا شجاعت به شمار نمی‌روند. واکنش‌های مغز ترکیبی از محیط، ژنتیک، تجربیات گذشته و ماهیت موقعیت است. صرف‌نظر از اینکه کدام واکنش ظاهر می‌شود، هر چهار گزینه فقط یک هدف دارند: افزایش احتمال بقای شما

یادگیری جداشدن از مغز بقا مؤثرتر از تلاش برای نادیده‌گرفتن افکار یا حذف بخش‌های درون خود است. نیازی نیست هیچ‌یک از بخش‌های خود را حذف کنید. برای تجربهٔ کامل‌بودن و شادی، به همهٔ بخش‌های خود نیاز داریم تا نقش‌های متنوع خود را ایفا کنند؛ حتی بخش‌هایی که دوستشان ندارید و به آن‌ها «بخش‌های سایه» گفته می‌شود

«مسائلی که به‌طور مداوم حل‌نشدنی باقی می‌مانند، معمولاً باید به‌عنوان مسائلی در نظر گرفته شوند که به‌شکل اشتباه پرسیده شده‌اند.»

سایر مزایای سایه‌کاوی عبارت‌اند از: - احساس شباهتِ بیشتر به خود واقعی؛ - التیام عاطفی؛ - هم‌سویی درونی؛ - دسترسی به خلاقیت و غرقگی؛ - افزایش انرژی؛ - رشد فردی؛ - رهایی از باورهای محدودکننده؛ - کاهش استرس؛ - روابط بهتر.

ما بخش‌هایی درونمان داریم که دوستشان نداریم، از آن‌ها می‌ترسیم یا برای اجتناب از آن‌ها تلاش زیادی می‌کنیم. به این‌ها «بخش‌های سایه» گفته می‌شود.

وقتی تازه شروع می‌کنید به توجه به بخش‌های درونتان، صحبت‌کردن با آن‌ها آسان‌تر از گوش‌دادن به آن‌ها به نظر می‌رسد

فیودور داستایفسکی، رمان‌نویس مشهور روس، نوشت: «هیچ‌چیز آسان‌تر از محکوم‌کردن مجرم نیست؛ هیچ‌چیز دشوارتر از درک او نیست.»

جای تعجب ندارد که گاهی همهٔ ما احساس دیوانگی می‌کنیم.

سقراط کاملاً درست می‌گفت وقتی نوشت: «هرچه بیشتر می‌دانم، بیشتر می‌فهمم که هیچ نمی‌دانم.»

«زمانی که تنش درونی و اضطراب درخور توجهی را تجربه می‌کنید، می‌توانید با صرفاً توجه‌کردن و نام‌گذاری وضعیت خود، تا ۵۰ درصد از استرس خود بکاهید» یا به قول دکتر دنیل سیگل: «رویش اسم بگذار تا رام شود.»

آنتونی برجس، نویسندهٔ رمان پرتقال کوکی، به زیبایی نوشت: «درست همان‌قدر که کاملاً بدبودن غیرانسانی است، کاملاً خوب‌بودن نیز غیرانسانی است.»

چگونه ممکن بود بخشی از وجودم چیزی را بخواهد، چیزی را ببیند و مطمئن باشد که قرار است به دنبالش برود؛ حتی اگر هنوز نمی‌دانستم چگونه. درعین‌حال، در همان لحظه، بخش دیگرم هشدار می‌داد که آهسته‌تر حرکت کنم، عقب‌نشینی کنم و متوقف شوم؟

درون شما ابعاد بسیاری وجود دارد. هریک از این ابعاد نظری دارند یا می‌توانند با یکدیگر بجنگند یا شما می‌توانید ذهن خود را منسجم کنید تا باهم همکاری کنند. انتخاب با شماست.

هدف از تعامل با بخش‌های درون، حذف بخش‌های ذهنی شما نیست؛ بلکه مدیریت آن‌هاست. لازم نیست منتقد درونی‌تان را تبعید کنید... تعامل با بخش‌های درون به شما کمک می‌کند آن را به هم‌پیمانی قدرتمند مبدل سازید. لازم نیست ایگو خود را از بین ببرید... تعامل با بخش‌های درون به شما کمک می‌کند پیام‌هایش را رمزگشایی کنید.

همان‌طور که چرخ‌های نامیزان خودرو یا ستون فقرات نامیزان مشکل ایجاد می‌کنند، ذهن شما هم همین‌طور است. امکان دارد تمام اطلاعات دنیا را داشته باشید؛ اما بینش بدون هم‌سویی مساوی است با گیرافتادن در وضعیت فعلی. منتظر هم‌سویی ستارگان طالع خود نباشید... وقتی ذهنتان هم‌سو باشد، زندگی بهتر پیش می‌رود.

در شعر سرود خویشتن (۱۸۵۵)، والت ویتمن نوشت: «آیا با خودم در تناقضم من؟ بله، خودم را نقض می‌کنم.»

مغز عجیب‌وغریب است. [۲۰] بین گوش‌های شما، یک جهان کیهانی عصبی وجود دارد که توانایی خلق شادی، عشق، شگفتی و الهام را دارد. اما ازطرفی، مغز شما مانند دیگی از مواد شیمیایی است که باعث می‌شود احساس افسردگی، استرس، وسواس و تکانشی‌بودن کنید.

وقتی دچار ذهن‌آمیختگی می‌شوید، مرحلهٔ انفجار ممکن است به‌صورت برون‌ریزی شدید (دادزدن، واکنش بیش از حد، رفتار تکانشی) یا درون‌ریزی شدید (تعلل، احساس گیرافتادن یا بی‌حسی، بیش از حد فکرکردن، نگرانی مفرط) ظاهر شود. اما وقتی بخش‌های درون ساکت می‌شوند و اجازه می‌دهند خود سکان هدایت را در دست بگیرد، در حالت «ذهن‌آزاد» قرار می‌گیرید. می‌توانید بخش‌های درونتان را مشاهده کنید و با آن‌ها همراه باشید، به‌جای اینکه کنترل خود را به دستشان بدهید، می‌توانید بهترین تصمیمات ممکن را در هر لحظه شناسایی و اجرا کنید. ذهن‌آزادشدن رمز رسیدن به هم‌سویی و غرقگی است.

زمانی که مغز شما مشکلی را درک می‌کند اما نمی‌تواند منشأ آن را شناسایی کند، احساساتی مانند تپش قلب، عرق‌کردن کف دست‌ها یا انقباض فک را تجربه خواهید کرد.

کمدین، پیت هولمز، به بهترین شکل این موضوع را بیان کرده است: «مغز می‌تواند هر لحظه و بدون هیچ دلیلی شما را خوشحال کند. هروقت که بخواهد. همهٔ مواد لازم را دارد: دوپامین، آدرنالین، اندورفین. همهٔ این هورمون‌ها آن بالا هستند. مغز شما چیزهای خوب را گوشه‌ای نگه داشته و می‌گوید: ’می‌خواهی احساس خوبی داشته باشی؟ واقعاً خوشحال باشی؟ برو بدو.‘» ای بابا!

مغز همیشه باعث احساس خوب در شما نمی‌شود؛ اما همیشه طرف شماست. [۳۱] اگر به هر دلیلی فکر کند در خطر هستید، حتی اگر خودتان این‌طور فکر نمی‌کنید، با یکی از چهار بخش مربوط به بقا (ستیز، گریز، جمود و تملق) درآمیخته می‌شود.

مدت‌ها پیش‌از اینکه توانایی خلق چیزهایی مانند ادبیات، سیاست و پتوهای آستین‌دار را پیدا کنیم، مغز انسان تمام انرژی خود را صرف بقا می‌کرد. بخش‌های مربوط به بقا، واکنش‌های غریزی و غیرارادی هستند که به اجداد شما کمک کردند تا در شرایط سخت و در برابر حیوانات وحشی زنده بمانند. چهار بخش اصلی مربوط به بقا وجود دارد: ستیز، گریز، جمود و تملق.

ستیز: زمانی که شیر وارد رستوران می‌شود، خون به بازوها و پاهای شما هجوم می‌آورد. به‌سرعت وارد عمل می‌شوید و سعی می‌کنید با چنگال سالاد به آن حمله کنید. نشانه‌های دیگر درآمیختگی با حالت جنگ عبارت است از: - رفتار تهاجمی، فریادزدن؛ - افزایش ضربان قلب، سرخ‌شدن صورت، مشت‌های گره‌کرده، احساس تنش؛ - دشواری در گوش‌دادن؛ - مشاجره‌جویی؛ - دید تونلی؛ - واکنش‌پذیری احساسی.

گریز: زمانی که شیر را می‌بینید، از پشت میز فرار می‌کنید و به آشپزخانه می‌دوید تا پنهان شوید. نشانه‌های دیگر درآمیختگی با حالت گریز عبارت است از: - اجتناب از رویارویی؛ - بی‌قراری یا یک‌جا بندنشدن؛ - دشواری در تمرکز؛ - افکار شتاب‌زده؛ - حواس‌پرتی؛ - دنبال راه خروج گشتن در اتاق؛ - عرق‌کردن، لرزیدن، مورمورشدن.

جمود: زمانی که شیر به شما خیره می‌شود، بدنتان منقبض می‌شود، به‌کندی نفس می‌کشید و خود را ناتوان از حرکت، فکر یا صحبت می‌یابید. نشانه‌های دیگر درآمیختگی با حالت جمود عبارت است از: - بلاتکلیفی؛ - بی‌حرکتی (احساس چسبیدن به مبل یا صفحه‌نمایش)؛ - جداشدن، خیره‌شدن، نگاه بی‌روح؛ - کندی گفتار، پاسخ‌های تأخیری؛ - قطع ارتباط با بدن؛ - احساس غیرواقعی‌بودن.

تملق: زمانی که شیر را می‌بینید، از او دعوت می‌کنید بنشیند، به او می‌گویید چقدر فوق‌العاده است و ساندویچتان را به او تعارف می‌کنید؛ حتی اگر لحظاتی پیش گرسنه بودید. این واکنش یعنی همان مهرطلبی و راضی‌کردن همه از خود. نشانه‌های دیگر درآمیختگی با حالت تملق عبارت است از: - تعیین‌نکردن مرزها؛ - بیش از حد عذرخواهی‌کردن؛ - بیش از حد مؤدب‌بودن؛ - اجتناب از تعارض با موافقت‌کردن؛ - مدام دنبال اطمینان خاطربودن. - اولویت‌دادن به نیازهای دیگران نسبت به نیازهای خود؛ - احساس گناه بابت نه‌گفتن.