کتاب غنچه ها را بچین، بچه ها را به گلوله ببند

دوره دورهٔ کشتار بود. جنگ همچون سیلابی طویل جنون انبوهش را در پیچ‌وخم احساسات مردم، در تک‌تک شکاف‌های بدنشان، در جنگل‌ها، خیابان‌ها و تا قلب آسمان به جریان می‌انداخت.

باید که انسان بارِ رنج بر دوش کشد، و جامِ اندوه سر کشد، و بیاموزد و از یاد ببرد، و بازگردد به درهٔ ظلمت، زادگاهِ خویش، تا از سر گیرد کارِ بی‌فرجام را.

آدم‌هایی که هنوز کامل بزرگ نشده‌اند، اما در آستانهٔ بزرگ‌سالی‌اند، آدم‌شدنی نیستند.

با آن‌همه جنگی که در جهان وجود داشت، قرار بود چند انسان جانشان را از دست بدهند؟ و چند انسان دیگر لازم بود تا گودال‌هایی بکنند و دفنشان کنند؟ به نظرم آمد همان قبر واحدی که کنده بودیم تا ابد در سراسر جهان گسترش پیدا خواهد کرد.

به قبرهای ساده‌ای فکر می‌کردم که از آن نقاط در فواصلی برابر، تا بی‌نهایت گسترش پیدا می‌کرد، جسدهای بی‌شماری که باید از شرشان خلاص می‌شدیم. با آن‌همه جنگی که در جهان وجود داشت، قرار بود چند انسان جانشان را از دست بدهند؟ و چند انسان دیگر لازم بود تا گودال‌هایی بکنند و دفنشان کنند؟ به نظرم آمد همان قبر واحدی که کنده بودیم تا ابد در سراسر جهان گسترش پیدا خواهد کرد.