کتاب رهایی از خود سمی

فرزندان ارشدی که پیش از سه‌سالگی، جایگاه تک‌فرزندی خود را از دست داده‌اند، اغلب دارای تلی از نیازهای سرکوب‌شده و میل شدید به کنترل مستبدانه سایرین داشته‌اند؛ گویی مجبورند نوعی خشم ناشی از خودشیفتگی را در درونشان سرکوب کنند تا مانع بروز این احساس آزاردهنده ناشی از باختن زودهنگام جایگاه «همه دنیای مامان» شوند؛ احساسی که همه کودکان تا مرحله مهدکودک، به آن نیاز دارند.

در واقع تا زمانی که با برخی از احساسات خودتان قایم‌موشک‌بازی می‌کنید، مطمئن باشید که زمان از دست می‌دهید و نمی‌توانید زندگی را شروع کنید. به‌اندازه‌ای که زمان برای پنهان‌کردن ضعف‌ها می‌گذاریم، برای رهایی خود از آنها صرف نمی‌کنیم.

اگر کسی شما را ترک کرد یا شما کسی را ترک کردید، آن را به‌عنوان یک شکست یا تحقیر تلقی نکنید، زیرا در جدایی تنها دو راه از هم جدا می‌شوند، همین و بس و باید بهترین‌ها را برای یکدیگر آرزو کنیم زیرا هیچ‌کس به‌طور مطلق در مالکیت دیگری نیست و اگر فکر می‌کنیم وقت خود را تلف کرده‌ایم، به کودک درونمان و طرف مقابل توهین کرده‌ایم. چون باید آن دوره را با طرف مقابل می‌گذراندیم یا طرف مقابل باید ما را رها می‌کرد تا رشد می‌کردیم و با آدم‌های خوب دیگری آشنا می‌شدیم.

باید عادات ذهنی، خودانگاره و طرح‌واره‌های ارتباطی ناشی از آنها را شناخته و درک کنیم. با این‌حال برای رهایی خود، خوب است انسان مسیرش را بشناسد، زیرا انگیزه می‌دهد و مراقبت و پشتیبانی می‌کند. این مسیر درستِ همان چیزی است که می‌خواهید باشید و نه فقط آنچه می‌خواهید انجام دهید یا آن‌طور که می‌خواهید نشان دهید. بودن و احساس خشم و درد و ادراک آنها مسیر درست و انرژی لازم را به رفتار و نگرش‌های انسان می‌دهد. احساس خشم و درد خطرناک نیست، بلکه معدن اطلاعات است.

دختربچه‌ای که ضربه روحی دیده، ممکن است در آینده دختری زیبا و شاگرد زرنگی شود و بعدها حسادت زنان و شهوت مردان را برانگیزد اما نخواهد توانست راه درست (میل به طرد دیگران در موقع لزوم یا میل به پناه‌بردن به آغوش محبتی که در گذشته از آن محروم بوده) را انتخاب کند. بزرگسال آینده، ضربه روحی را در خود پنهان می‌کند و اغلب به‌دلیل برخی موفقیت‌های شخصی، از یک اَبرخودِ مستبدی پیروی می‌کند که هرگز روابط مسالمت‌آمیزی برای او به ارمغان نخواهد آورد.

شرایط بد زندگی، نبود مهر و محبت و نیز فقدان گفت‌وگو برای کاهش اضطراب کودک است که موجب می‌گردد «پینه‌های» هیجانی در بزرگسال آینده شکل گرفته و یک «منِ سمی» تشکیل شود.

خودِ سمی، همین ممنوعیت زندگی ابراز نشده است که بسیار خطرناک بوده و شناخت آن گاهی سال‌ها طول می‌کشد. همان‌طور که روانکاوان نیکلاس آبراهام و ماریا توروک ـ که به‌طور گسترده روی موضوع دفن ضربه روحی کار کرده‌اند ـ می‌نویسند: «همه آن حرف‌هایی که نمی‌توان بر زبان آورد، همه آن صحنه‌هایی که نمی‌توان به یاد آورد و تمام اشک‌هایی که فرو خورده می‌شوند و نمی‌توان ریخت، بلعیده می‌شوند. بلعیده و کنسرو می‌شوند.»

از آنجا که فرد مورد پذیرش بی‌قید و شرط اطرافیان قرار نمی‌گیرد، همیشه مجبور است تلاش بیشتری انجام دهد بدون‌اینکه هرگز بتواند به احساس رضایت یا آرامش دست پیدا کند. اطرافیان این فرد، چه‌بسا او را در بزرگسالی به‌خاطر ابتلاء به اختلال نارضایتی مزمن و ناتوانی در شادبودن سرزنش خواهند کرد. اما او باید مدام جان بکَند تا ظالم داخلی خود را راضی نگه دارد!

لازم است یک‌بار برای همیشه بدانیم که منظور از «تجاوز» فقط «تجاوز جنسی» نیست که از نظر قانون محکوم است، بلکه هزار شکل از تجاوز در روابط وجود دارد که جرم‌انگاری نشده است. افسوس که خواهرها و برادرها و پدرها و مادرها نمی‌خواهند این موضوع را بفهمند، در نتیجه فرد مدت‌های مدید با احساس پوسیده‌شدن از درون و بی‌ارزشی زندگی می‌کند.

شما نه می‌توانید چنین والدینی را نجات دهید و نه آنها را خوشحال کنید. اگر آنها سمی باشند، نمی‌توان کاری برای آنها کرد؛ مگر اینکه خودشان تصمیم بگیرند از خشونت علیه خودشان دست بردارند تا جلو ضرر را بگیرند. عدم موفقیت در نجات چنین والدینی، باعث بروز عذاب وجدان و غم و اندوه عمیق در ما می‌شود؛ حتی مدت‌ها پس از اینکه موفق شدیم زندگی شخصی خودمان را سر و سامان بدهیم، ترس از برانگیختن تهدیدات آنها، نفرت‌ها و انتقادهایشان ما را رها نخواهد ساخت. وقتی هیچ تکیه‌گاه و گریزگاهی نباشد، باید با احتیاط زندگی کرد و زندگی را دو دستی چسبید.

لازمه رهایی از خود سمی، عبور از پهنه هیجانات سرکوب‌شده است و اینکه خودمان را در بحبوحه عواطف انفجاری، درک‌نشدن و استرس بپذیریم.

ناگهان و ناخودآگاه براساس احساسات و تعابیری که هیچ ربطی به واقعیت‌های حال ندارد تصمیم می‌گیرید تا منتظر نمانید. می‌دانید! طبیعت بشر از خلأ و عدم قطعیت بیزار است.

برای اینکه بدانید کجا بروید و چگونه، برای اینکه کسی باشید که می‌خواهید، نخست باید بدانید از کجا آمده‌اید.