بریده‌هایی از کتاب خانواده آسیب زا و تله های زندگی

به دلیل این که والدین یا مراقبین کامل و بی‌عیب و نقص نیستند، پس همهٔ انسان‌ها به نوعی این پیوند خیالی را دارند. در واقع رشد کودکان و ترک خانهٔ پدری و مادری نیازمند غلبه بر این ادراک نادرست از رابطه و حمایت است. رشد کردن بدین معناست که می‌پذیریم اساساً انسان تنهایی هستیم. آن بدین معناست که با وحشت‌های شبانه روبه‌رو می‌شویم، واقعیت مرگ و تنهایی را می‌پذیریم و مهم‌تر از همه، دست از ایده‌آل‌سازی والدین‌مان برمیداریم و خطاهای ادراکی‌مان درباره معصومیت آن‌ها را اصلاح می‌کنیم.

وسواس راه شفا و بهبودی ندارد مگر این که سوگ ناتمام ناشی از رهاشدگی را پشت سر بگذاریم.

خود تمایزیافتگی را می‌توان این گونه تعریف کرد: توانایی جدا کردن افکار از احساسات به گونه‌ای که فرد را قادر می‌سازد که به احساساتش فکر کند و افکارش را احساس کند. خود تمایزیافتگی، رفتار واکنشی و خرد ستیزانه را به میزان زیادی کاهش می‌دهد.

با این حال بایستی روی همین کرهٔ خاکی به دنبال تشکیل خانواده باشیم و با همهٔ انسان‌ها پیوند انسانی برقرار کنیم.

سازگاری، همکاری، تعاون، یاری‌گری، بردباری و رواداری از جمله ارزش‌های مفید محسوب می‌شوند.

بازخورد مثبت می‌تواند وضعیت ثابت و انعطاف‌ناپذیر یک سیستم را به هم بریزد. بازخورد مثبت این توانایی را دارد که قواعد آشکار یا پنهان خانواده را که مخرب و آزمون‌ناپذیر هستند به چالش فرابخواند. بازخورد مثبت می‌تواند باعث شکل‌گیری نظام باورهای جدید و بدین طریق منجر به از کار افتادن رفتارهای قدیمی و منسوخ می‌گردد و به رفتارهای جدیدی دامن می‌زند. به چالش طلبیدن مولفه‌های تربیت مسموم، راهی برای دادن بازخورد مثبت به شمار می‌رود.

نیازهای خانواده عبارتند از: • احساس ارزشمندی • احساس امنیت جسمی یا تولید مثل • احساس صمیمیت و پیوند جویی • احساس ساختار منسجم • احساس مسئولیت‌پذیری • احساس چالش‌جویی و محرک‌خواهی • احساس شوخی و تفریحی • احساس معنویت سالم

در سیستم‌های خانوادگی سالم، نقش‌های افراد نیز سالم هستند. نقشی که والدین بر عهده می‌گیرند برای فرزندان در حکم الگو یا مدل عمل می‌کند. والدین باید در این زمینه‌ها الگوی سالمی برای فرزندشان باشند: چگونه مرد یا زنی باشم. چگونه شوهر یا زنی باشم. چگونه پدر یا مادری باشم. چگونه روابط صمیمانه‌ای داشته باشم. چگونه در روابطم حد و مرزی سالم داشته باشم. چگونه به قابلیت‌های خودم دست پیدا کنم. والدین همچنین نقش معلمی توانمند را دارند که برای بچه‌ها توجه، زمان و راهنمایی کافی فراهم می‌کند. کودکان مخصوصاً برای درست زندگی کردن نیازمند آن هستند که به عنوان آموزنده، نقش‌ها را یاد بگیرند.

کودکان باید بیاموزند که چگونه از قدرت خود برای یادگیری، عشق‌ورزی، تجربه کردن احساسات و انتخاب درست و خیال‌پردازی استفاده کنند. آنان باید بیاموزند که چگونه از این قدرت استفاده مؤثر و خلاقانه‌ای داشته باشند به گونه‌ای که نیازهای بنیادین‌شان برآورده شود. در سیستم‌های خانوادگی سالم، نقش‌ها انعطاف‌پذیر و چرخشی هستند. انگار شیء آویزان آرام حرکت می‌کند. نقش‌ها انعطاف‌پذیر هستند و به موقع جابه‌جا می‌شوند.

ویژگی‌های خانوادهٔ کارآمد و سالم عبارتند از: ۱. خانواده جایگاهی برای بقاء و کمال است. ۲. خانواده مثل خاک حاصلخیزی است که نیازهای هیجانی افراد خانواده را ارضاء می‌کند. این نیازها عبارتند از تعادل‌آفرینی بین خودمختاری و وابستگی و تعادل‌آفرینی بین آموزش مسائل جنسی و آموزش مسائل اجتماعی. ۳. خانوادهٔ سالم مسیر رشد و تحول هر کدام از اعضاء خانواده از جمله والدین را فراهم می‌سازد.

۴. خانوادهٔ کارآمد جایگاهی است که باعث رشد عزت نفس سالم و اصیل می‌شود. ۵. خانواده جایگاه مهمی برای اجتماعی شدن است و اگر جامعه‌ای بخواهد به بقای خود ادامه دهد، خانواده اهمیت وافری دارد. ۶. خانواده باعث می‌شود که ارزش‌های اخلاقی و شخصیتی (منشی) بچه‌ها شکل بگیرد.

والدینی که به احساس ارزشمندی و خویشتن‌پذیری سالم دست یافته باشند، به خوبی می‌توانند از پس ارضاء نیازهای‌شان برآیند. بنابراین چنین والدینی برای دستیابی به قدرت، توانمندی و امنیت از بچه‌های خود سوء استفاده نمی‌کنند. چنین والدینی کارهای ناتمام خود را با خانواده اصلی‌شان تسویه حساب می‌کنند و فرزندان خود را بازیچهٔ این کارهای ناتمام نمی‌کنند. این والدین به خوبی خودشان را از والدین و فرزندان‌شان متمایز کرده‌اند. علاوه بر این، چنین والدینی جنبه‌های مخرب و ویران‌گر تربیت مسموم را بازنگری کرده‌اند و قواعد این تربیت مسموم را در ترازوی خِرَد گذاشته‌اند.

زبردستی در مهارت‌های اجتماعی به ما این امکان را می‌دهد که با دیگران همراه و همدل باشیم و به آنان انگیزه و امید بدهیم.

برای این که کودکان صاحب هوش هیجانی شوند باید بتوانند اولاً احساسات و نیازهای‌شان را بشناسند و ثانیاً بین این دو تمایز قائل شوند. آنان همچنین باید بتوانند خشم‌شان را درست بروز بدهند. اگر والدین بتوانند احساسات و نیازهای‌شان را تفکیک کنند و خشم‌شان را نسبت به همسرشان و فرزندان‌شان به شیوه‌ای سالم (بدون ایجاد شرم) نشان بدهند، پس قاعدتاً فرزندان نیز باید پا جای پای والدین بگذارند.

یک زوج سالم و کارآمد نسبت به همدیگر تعهد دارند و این تعهد از مسیر توانایی برای تجربه کردن اراده می‌گذرد. آنان تصمیم گرفته‌اند و انتخاب کرده‌اند تا در هر شرایطی (در فقر و ثروت، در مریضی و سلامت تا لحظهٔ مرگ) کنار هم بمانند. رابطهٔ خوب بر مبنای عشق متعهدانه پایه‌گذاری شده است. رابطهٔ متعهدانه صرفاً بر اساس احساس نیست، بلکه از تصمیمی خردمندانه برمی‌خیزد.

رابطهٔ سالم و کارآمد بر اساس مساوات بنا می‌شود. هر کدام از زوجین از این قدرت مساوی برای خودشکوفایی برخوردارند و رابطهٔ آنان براساس انسان‌دوستی دو موجود بشری است. هر کدام از آنان در مسیر تبدیل شدن به انسانی با کنش کامل است و هر کدام رشدش را مدیون عشق طرف مقابل است.

روابط زوجین در زندگی مشترک کارآمد و سالم بر اساس این تحلیل نهایی انجام می‌شود که هر کدام از آنان مسئول اعمال، آسیب‌ها و خوشبختی خودش است. خوشبختی اگر به عامل خارج از خودمان نسبت داده شود، بالغانه وسالم به شمار نمی‌رود.

ارتباط در خانوادهٔ کارآمد، عینی و تجربی است. این ارتباط از ویژگی‌های زیر برخوردار است: ۱. سطح بالایی از آگاهی نسبت به خویشتن و دیگران ۲. تمایزگذاری بین افکار و احساسات ۳. مبتنی بر داده‌های عینی، دقیق، رفتاری و حسی ۴. به کارگیری ضمیر «من» در ابراز احساس و عقیده ۵. اشتیاق به خود افشایی دربارهٔ احساسات، خواسته‌ها و دانش ۶. بازخورد به جا و مناسب دربارهٔ رفتارهای ناآگاهانه دیگران و واکنش‌های خودمان

اگر با گذشته زندگی خودمان ارتباط بگیریم و با واقعیت بدرفتاری‌هایی که پشت‌سر گذاشته‌ایم، روبه‌رو شویم، می‌توانیم درد و آزردگی خاطرمان از این بدرفتاری‌ها را بیان کنیم. با بیان خشم یا غم می‌توانیم شرم را دوباره زنده کنیم. آن گاه پی می‌بریم که در بخش اعظم رفتارهایی که برای ما رخ داده است، تحت هیچ شرایطی نقشی نداشته‌ایم.

از رهگذر آشتی با واقعیت است که خویشتن‌پذیری و خویشتن‌دوستی شکل می‌گیرد. هر کدام از ما داستان شگفت‌انگیزی برای خودمان هستیم. اگر خویشتن ارزشمند، یگانه و منحصر به فردمان را دوباره کشف کنیم، شگفت‌زده می‌شویم و این کشف، عزّت نفس جدیدی را برای‌مان به ارمغان می‌آورد.

ازدواج نوعی اتحاد است که در آن هر یک از طرفین برای دیگری فرصتی در جهت خودشکوفایی و خود تکمیل‌گری فراهم می‌سازد

مسیر بهبودی از طریق ترک خلسهٔ خانوادگی می‌گذرد. این مسیر به خود تمایزیافتگی می‌رسد.

هیچ قاعده‌ای به اندازهٔ کمال‌گرایی شما را ناامید و ناتوان نمی‌سازد. ایده‌آل‌گرایی شما در ذهن‌تان بیشتر جنبهٔ خیال‌پردازانه دارد تا واقعیت. ایده‌آل‌گرایی کمال‌طلبانه باعث می‌شود که شما شرم سالم را تجربه نکنید چون به شما اجازهٔ اشتباه کردن نمی‌دهد. شرم یک هیجان سالم انسانی است که به ما اجازه می‌دهد که به نقص‌ها و کمبودهای‌مان پی ببریم. شرم سالم به ما این اجازه را می‌دهد که به اشتباهات‌مان بخندیم. شرم سالم به ما می‌گوید که همیشه به بازخورد و اجتماع انسانی نیاز داریم. شرم سالم به ما این اجازه را می‌دهد که بدانیم خدا نیستیم. شرم سالم به ما می‌فهماند که انسان هستیم. اطاعت از قاعدهٔ کمال‌گرایی به ناامیدی ختم می‌شود، چون انسان کامل انسانی است که عیب و نقص دارد. کمال‌گرایی گام برداشتن در مسیری غیرانسانی است.

«بچه‌ها به حمایت عاطفی و جسمانی والدین نیاز دارند. این حمایت باید عناصر زیر را داشته باشد: ۱. احترام به کودک ۲. احترام به نیازهای کودک ۳. شکیبایی در قبال احساسات کودک ۴. اشتیاق برای یادگیری از رفتار کودک ... ۱-۴. دربارهٔ طبیعت منحصر به فرد کودک ۲-۴. دربارهٔ مراقبت کودک از خود ۳-۴. دربارهٔ ماهیت زندگی عاطفی که در کودکان در مقایسه با بزرگسالان این زندگی عاطفی

دوازده ارزش سنتی عبارتند از: ۱) عشق و دل‌بستگی به خداوند (قدرت برتر) ۲) نظم و قانون (قانون طبیعی اخلاق) ۳) حقوق بشر ۴) محافظت از آزادی انسان‌ها ۵) خانواده‌های دلبسته ۶) ازدواج سالم ۷) فرزند پروری مسئولانه ۸) انضباط ۹) پشتکار و سخت‌کوشی ۱۰) فضیلت و منش اخلاقی ۱۱) عشق به میهن و احترام به سنت‌ها ۱۲) سالمند نوازی: مراقبت و احترام در قبال سالمندان