بریده‌هایی از کتاب میراث والدین نابالغ عاطفی

صمیمیت عاطفی یعنی بدانید که کسی را دارید و می‌توانید همه‌چیز را به او بگویید. کسی را دارید که می‌توانید تمام احساساتتان را دربارهٔ همه‌چیز با او مطرح کنید. به‌قدری با این فرد احساس راحتی و امنیت می‌کنید که بتوانید تمام افکارتان را برایش شرح دهید و نوع این ارتباط ممکن است به‌صورت کلامی، ازطریق تبادل نگاه یا حتی کنارهم‌بودن در سکوت کامل باشد. صمیمیت عاطفی عمیقاً رضایت‌بخش است و این احساس را در فرد ایجاد می‌کند که شخصی او را همان‌طور که واقعاً هست می‌بیند. این حس فقط زمانی ایجاد می‌شود که طرف دیگر به‌جای قضاوت‌کردن شما فقط به‌دنبال شناختنتان باشد.

وقتی والدین پذیرای فرزندشان نیستند یا ازلحاظ عاطفی او را نادیده می‌گیرند، این فرزندان در بزرگسالی انتظار همین رفتار را از بقیه هم دارند. آن‌ها اعتمادبه‌نفس لازم را ندارند تا قبول کنند بقیه می‌توانند به آن‌ها علاقه‌مند باشند؛ بنابراین به‌جای اینکه خواسته‌های خود را مطرح کنند، براثر اعتمادبه‌نفس کم، از اینکه به‌دنبال جلب‌توجه باشند، خجالت می‌کشند و احساساتی متضاد دارند. این افراد باور دارند اگر دربارهٔ نیازهایشان به دیگران اطلاع دهند، برای آن‌ها مزاحمت ایجاد کرده‌اند. متأسفانه این افراد دائماً منتظرند احساس طردشدنی که در کودکی تجربه کرده‌اند، دوباره تکرار شود؛ بنابراین احساساتشان را سرکوب و احساس تنهایی عاطفی را بیشتر در خود تقویت می‌کنند.

روی پدر و مادری که حاضر نیستند خودشان را تغییر دهند، تمرکز نکنیم. وقتی نابالغ‌بودنِ عاطفی این افراد را درک کنیم، از شر احساس تنهاییِ عاطفی رها خواهیم شد؛ چون می‌فهمیم که غفلت و اهمال آن‌ها به ما ربطی نداشته و مشکلِ خود آن‌ها بوده است. وقتی ببینیم چرا آن‌ها نمی‌توانند عوض شوند، بالاخره می‌توانیم از شر عذابی که به‌خاطر آن‌ها می‌کشیم، رها شویم و همچنین شک‌وتردیدی را که دربارهٔ دوست‌داشتنی‌بودن خودمان داریم کنار بگذاریم.

اغلب عادت کرده‌ایم فکر کنیم بزرگسال‌ها باید بالغ‌تر از فرزندانشان باشند؛ اما اگر بعضی از بچه‌ها هوشیار به دنیا بیایند و ظرف چند سال ازلحاظ عاطفی در مقایسه با والدین‌شان که چند دهه بیشتر از آن‌ها زندگی کرده‌اند، به بلوغ بیشتری برسند، چه؟

والدین نابالغ عاطفی از داشتن احساسات خالص می‌ترسند و در برابر صمیمیت عاطفی کنار می‌کشند. آن‌ها از یک سری مکانیسم برای تطبیق‌پیداکردن استفاده می‌کنند که به‌جای روبه‌روشدن با واقعیت، در برابر آن مقاومت می‌کنند. والدین نابالغ عاطفی با خودشان تعمق و تفکر نمی‌کنند؛ بنابراین به‌ندرت تقصیر را می‌پذیرند یا عذرخواهی می‌کنند. نابالغ‌بودن این افراد آن‌ها را ناسازگار و ازلحاظ عاطفی غیرقابل‌اعتماد می‌کند. وقتی پای برنامه‌های خودشان وسط باشد، چشم‌هایشان اصلاً نیازهای فرزندشان را نمی‌بیند.

خوشبختانه وقتی به‌جای سرکوب‌کردن احساسات خود، شروع کنید به گوش‌دادن به احساساتتان، این احساسات شما را به‌طرف ایجاد نوعی ارتباط واقعی با بقیه خواهد برد. وقتی دلیل احساس تنهایی عاطفی‌تان را بدانید، گام اولتان برای حرکت به جلو این خواهد بود که می‌توانید روابطی راضی‌کننده‌تر ایجاد کنید.

وقتی دربارهٔ تفاوت‌های بلوغ عاطفی یاد بگیرید، راهی پیدا خواهید کرد تا بفهمید چرا باوجوداینکه دیگران ادعا می‌کنند دوستتان دارند و با شما مهربان‌اند، تا این حد ازلحاظ عاطفی احساس تنهایی می‌کنید.

غفلت عاطفی در کودکی به ایجاد احساس تنهایی عاطفی دردناکی منجر می‌شود که ممکن است روی انتخاب‌های فرد اثرات منفی بلندمدتی بگذارد.

اگر در تمام طول عمرتان با احساس تنهایی عاطفی دست‌وپنجه نرم کرده باشید، نشان می‌دهد که در دوران کودکی پاسخ عاطفی کافی دریافت نکرده‌اید.

آن‌ها احتمالاً به‌هیچ‌وجه اجازه نداشته‌اند تجربه‌های احساسی خود را در کودکی نشان دهند و به‌شکلی یکپارچه درآورند؛ بنابراین در بزرگسالی به افرادی با تناقض احساسی تبدیل شده‌اند. شخصیت این افراد ساختاری ضعیف دارد و آن‌ها احساسات و رفتارهای متضادی از خود نشان می‌دهند. آن‌ها وارد حالات عاطفی گوناگون شده و از آن خارج می‌شوند و هرگز این تناقض‌های خود را درک نمی‌کنند.

«کتاب میراث والدین نابالغ عاطفی نوشتهٔ لینزی سی. گیبسن راهنمایی روشنگرانه و دل‌سوزانه برای تمام کسانی است که به دنبال درک اثرات بلندمدت بزرگ‌شدن در خانواده‌ای تهی از عاطفه‌اند و می‌خواهند بر این اثرات غلبه کنند. در این کتاب توصیه‌هایی حکیمانه و اقداماتی ساده ارائه شده است که به شما کمک می‌کند از الگوهای قدیمی خلاص شوید و ارتباطی عمیق‌تر با خودتان و دیگران ایجاد کنید و در نهایت به همان شخصی تبدیل شوید که همیشه می‌خواستید باشید.»

والدینی در واقع فاقد بلوغ عاطفی‌اند. وقتی خصوصیات این افراد را درک کنید، می‌توانید خودتان سطح رابطه‌ای را که می‌توانید یا نمی‌توانید با والدینتان داشته باشید، ارزیابی کنید. وقتی این را بدانیم، می‌توانیم به خودمان برگردیم و براساس ذات عمیق‌تر خودمان زندگی کنیم و روی پدر و مادری که حاضر نیستند خودشان را تغییر دهند، تمرکز نکنیم. وقتی نابالغ‌بودنِ عاطفی این افراد را درک کنیم، از شر احساس تنهاییِ عاطفی رها خواهیم شد؛ چون می‌فهمیم که غفلت و اهمال آن‌ها به ما ربطی نداشته و مشکلِ خود آن‌ها بوده است. وقتی ببینیم چرا آن‌ها نمی‌توانند عوض شوند، بالاخره می‌توانیم از شر عذابی که به‌خاطر آن‌ها می‌کشیم، رها شویم و همچنین شک‌وتردیدی را که دربارهٔ دوست‌داشتنی‌بودن خودمان داریم کنار بگذاریم.

«من باید بتونم این مشکل رو تنهایی تحمل کنم. مگه برآورده‌کردن نیازهای عاطفی‌م وظیفهٔ خودم نیست؟» چقدر این فکر سرشار از احساس تنهایی است!

تفاوت میان برون‌گراها و افراد نابالغ عاطفی در این است که برون‌گراها به‌راحتی با تغییرِ موضوع کنار می‌آیند. برون‌گراها تعامل‌داشتن را دوست دارند و فقط به‌دنبال یک شنونده نمی‌گردند و وقتی بقیه با آن‌ها صحبت می‌کنند، به صحبت این افراد علاقه نشان می‌دهند و به حرفشان گوش می‌کنند. برون‌گراها دوست دارند حرف بزنند؛ اما هدفشان از حرف‌زدن این نیست که فقط بقیه را خفه کنند.

در کودکی به‌هیچ‌وجه نمی‌دانید که این احساس تهی‌بودن چیزی طبیعی و در حقیقت واکنشی جهانی به فقدان احساس داشتن یک همراه انسانی مناسب است. عبارت «احساس تنهایی عاطفی» عبارتی است که خودش درمان خودش را نشان می‌دهد: باید شخصی دل‌سوز باشد تا به احساسات شما علاقه نشان دهد. این نوع احساس تنهایی احساسی عجیب‌وغریب یا احمقانه نیست؛ بلکه نتیجه‌ای پیش‌بینی‌پذیر است که وقتی بدون دریافت همدلی کافی ازطرف دیگران بزرگ می‌شوید، ایجاد می‌شود.

والدین نابالغ عاطفی روی عزت‌نفس و روابط فرزندانشان در بزرگسالی اثر بسیار مخربی می‌گذارند. این اثرات در محدوده‌ای گسترده، از سطح متوسط تا شدید، اتفاق می‌افتند و میزان اثر وابسته به میزان نابالغ‌بودن والد متغیر است؛ اما اثر خالص این والدین در همهٔ افراد یکسان است: فرزندان آن‌ها ازلحاظ عاطفی احساس تنهایی و دیده‌نشدن می‌کنند. این موضوع سبب می‌شود احساسِ دوست‌داشتنی‌بودن در فرزندان این افراد آسیب ببیند و احتمالاً به احتیاط بیش از حدِ این افراد برای ایجاد صمیمیت عاطفی با دیگران منجر شود.

افراد نابالغ عاطفی نمی‌توانند استرس را به‌خوبی مدیریت کنند. پاسخ‌های آن‌ها کلیشه‌ای و واکنشی است. آن‌ها به‌جای ارزیابی موقعیت و پیش‌بینی آینده، از مکانیسم‌های تطبیقی استفاده می‌کنند که واقعیت را انکار، تضعیف یا جایگزین می‌کند (وایلانت، ۲۰۰۰). آن‌ها با پذیرش اشتباهشان مشکل دارند و به‌جای پذیرفتن، حقایق را تغییر می‌دهند و دیگران را سرزنش می‌کنند. تعدیل احساسات برای این افراد مشکل است و اغلب واکنش بیش از حد نشان می‌دهند. وقتی این افراد ناراحت می‌شوند، آرام‌شدن برایشان سخت است و از دیگران انتظار دارند آن کاری را که می‌خواهند، انجام دهند تا آن‌ها را آرام کند.

عبارت‌هایی مانند خودخواه و خودشیفته طوری هستند که با شنیدنشان به نظر می‌رسد این افراد همیشه دوست دارند دربارهٔ خودشان فکر کنند؛ اما واقعیت این است که این افراد انتخاب دیگری ندارند. آن‌ها شک‌وتردیدی اساسی دربارهٔ ارزش پایهٔ خودشان به‌عنوان انسان دارند. آن‌ها اساساً خوددرگیرند؛ به‌این‌دلیل که رشد این افراد در دوران کودکی براثر اضطراب متوقف شده است. به‌این‌ترتیب، خودمحوری آن‌ها بیشتر شبیه به خودمشغولیِ شخصی است که از دردی مزمن رنج می‌برد و به کسی که از وجود خودش لذت می‌برد، خیلی شبیه نیست.

برعکس‌کردن نقش یکی از مشخصه‌های بارز والدین نابالغ عاطفی است. در این زمینه، والد طوری با بچه ارتباط می‌گیرد که انگار بچه دراین‌رابطه والد است و انتظار دارد فرزندش به او توجه کند و اسباب راحتی‌اش را فراهم سازد. این والدین شاید حتی نقش‌ها را برعکس کنند و از فرزند خود انتظار داشته باشند نقش محرم اسرار آن‌ها را بازی کند و حتی در موضوعاتی که مربوط به بزرگسالان است نیز این نقش را بر عهده بگیرند.

اگر آن حس پایه‌ای را که نشان می‌دهد چه کسی هستید نداشته باشید، نمی‌توانید یاد بگیرید که چطور باید ازلحاظ عاطفی با دیگران در سطحی عمیق پیوند برقرار کنید. این رشد شخصی محدودشده سبب ایجاد ضعف‌های شخصیتی عمیق‌تر و بیشتری می‌شود که بین افراد نابالغ عاطفی رایج است

وقتی پدر یا مادری در کودکی فرزندشان رفتاری متناقض داشته باشند، این موضوع حس امنیت را در کودک تضعیف می‌کند و باعث می‌شود کودک مدام عصبی باشد. پاسخ والدین نوعی قطب‌نمای عاطفی برای تعیین ارزش خود به کودک می‌دهد؛ بنابراین چنین کودکانی احتمالاً به این باور می‌رسند که تغییر رفتار والدینشان تقصیر آن‌هاست.

وقتی کودکی والدی بالغ داشته باشد، برای جبران احساس تنهایی‌اش فقط کافی است به سراغ والدش برود تا ارتباطی محبت‌آمیز با او ایجاد کند؛ اما اگر والد شما از ایجاد احساسات عمیق بترسد، ممکن است سبب شود از نیاز خودتان برای دلداری‌گرفتن احساس شرمساری ناراحت‌کننده‌ای را تجربه کنید.

والدین بالغ سبب می‌شوند فرزندانشان حس کنند از ارتباط با آن‌ها لذت می‌برند و می‌توانند دربارهٔ مسائل عاطفی‌شان با آن‌ها صحبت کنند. این والدین زندگی عاطفی متعادل و سرزنده‌ای دارند و اغلب در توجه و علاقه‌ای که به فرزندانشان نشان می‌دهند، ثابت‌قدم‌اند. آن‌ها ازلحاظ عاطفی قابل‌اتکا هستند.

اگر یکی از والدین شما یا هر دوی آن‌ها ازلحاظ عاطفی به‌اندازهٔ کافی به بلوغ نرسیده باشند که از شما پشتیبانی عاطفی کنند، در کودکی اثر نداشتن این پشتیبانی را حس خواهید کرد؛ اما ضرورتاً متوجه نخواهید شد مشکل کجاست.

فقدان دریافت حمایت یا ارتباط مناسب با والدین سبب می‌شود بسیاری از بچه‌هایی که از محرومیت عاطفی رنج می‌برند، مشتاق باشند دوران کودکی‌شان را پشت‌سر بگذارند. این بچه‌ها به این نتیجه می‌رسند که بهترین راه‌حل برایشان این است که زودتر بزرگ شوند و به خودکفایی برسند. توانمندی‌های این بچه‌ها بسیار بیشتر از سنشان است؛ اما احساس تنهایی هستهٔ وجودی‌شان را تشکیل می‌دهد. آن‌ها اغلب قبل‌از اینکه به بلوغ برسند، وارد بزرگسالی می‌شوند

طردشدن ازطرف والدین همیشه باعث کم‌شدن اعتمادبه‌نفس نمی‌شود. برخی از افراد باهوش و قوی به‌نوعی اعتمادبه‌نفس لازم را برای دنبال‌کردن شغل و حرفه‌ای خوب و رسیدن به سطوح عالی موفقیت نشان می‌دهند. بسیاری از این افراد کسی را پیدا می‌کنند که ازلحاظ عاطفی به بلوغ رسیده‌اند و خانواده‌ای با روابط نزدیک برای خودشان می‌سازند؛ اما باوجوداینکه نیازهای عاطفی این افراد در روابط فعلی‌شان برآورده می‌شود، آسیب‌های روحی و روانی ماندگار از دوران کودکی، آن‌ها را به روش‌های دیگری آزار می‌دهند. مثلاً ممکن است برایشان اضطراب، افسردگی یا دیدن خواب‌های بد را به دنبال داشته باشد.

این فرد باید به‌تنهایی با همه‌چیز روبه‌رو شود و فکر نمی‌کند که باید از کسی کمک بگیرد. این احساسی است که بچه‌های والدین نابالغ عاطفی تجربه می‌کنند. شاید والدین آن‌ها حاضر هم باشند؛ اما کمک و حمایت و احساس آرامش زیادی برای آن‌ها نمی‌آورند.

آن‌ها برای والدینشان دردسر درست نمی‌کنند و به نظر می‌رسد که عملاً هیچ نیازی ندارند. به نظر می‌رسد که این بچه‌های توانا می‌توانند برای خودشان پدر و مادری کنند؛ اما در واقع نمی‌توانند. هیچ بچه‌ای نمی‌تواند. آن‌ها فقط یاد می‌گیرند که به هر تکهٔ کوچکی از احساسات که دریافت می‌کنند، چنگ بزنند؛ چون هر نوع ارتباطی بهتر از ارتباط‌نداشتن است.

خودِ حقیقی شما همان نیازهایی را دارد که بچه‌ای سالم و درحال رشد دارد. او باید رشد کند، شناخته شود و خودش را نشان دهد. گذشته از همهٔ این‌ها، خود حقیقی شما مدام فشار می‌آورد تا رشد کنید؛ انگار که خودشکوفایی شما مهم‌ترین چیز روی زمین است. به این منظور، باید هدایت و تمایلات مشروعش را بپذیرید. خودِ حقیقی به نظرات سرسختانه‌ای که در کودکی دررابطه‌با فانتزی شفابخش یا نقش خودساختهٔ خود ایجاد کرده‌اید، علاقه‌ای ندارد. او فقط می‌خواهد با دیگران واقعی رفتار کند و در دنبال‌کردن خواسته‌های خود، صادق باشد.

افراد نابالغ عاطفی از شنیدن نظرات و افکارِ متفاوت بقیهٔ افراد ناراحت می‌شوند و اعتقاد دارند که همه باید دنیا را از دید آن‌ها ببینند. اینکه هرکسی حق دارد نظر خاص خودش را داشته باشد، در باور آن‌ها نمی‌گنجد. این افراد شاید حتی اشتباهات اجتماعی هم داشته باشند، چون آگاهی کافی دربارهٔ فردیت افراد ندارند و نمی‌توانند جلوی رفتارهای توهین‌آمیز خود را بگیرند. آن‌ها فقط در روابطی با نقش‌های تعریف‌شده راحت‌اند که در آن، همهٔ افراد باورهایی مشابه دارند.