بریده‌هایی از کتاب ره نامه (جلد اول، جوان)

امروز هر اندیشه‌ای که جوان را دچار این احساس بکند که از مسئولان انقلاب و پیشروان انقلاب و مدیران کشور جدا است، این اندیشه و تفکّر، از نوع همان تفکّرات سیاسی تزریق شده است؛ توجّه داشته باشید. امروز ملّت و دولت، پشت به پشت، دست به دست، در کنار یکدیگر، با تمام توان، باید تلاش کنند تا همهٔ طلسمهای استکبار و سلطه را بشکنند

من اساساً در بین این خصوصیّات مهمّی که جوانان دارند، سه خصوصیّت را خیلی بارز میبینم... آن سه خصوصیّت عبارت است از: انرژی، امید، ابتکار.

ما از جوان میخواهیم که در عین پاکی و پارسایی و دین‌داری، بانشاط باشد، پُرشور باشد، اهل ابتکار باشد، خلّاق باشد، کار کند، از تنبلی و بیکارگی بپرهیزد، تقوا را برای خودش شعار قرار دهد، واقعاً دنبال تقوا باشد _ همان معنای «پرهیزکاری» که در فارسی معنا میکنند و معنای خوبی هم هست_ خویشتن‌دار باشد، از این نیروی عظیمی که اسمش جوانی است، در راه تکامل خودش، رشد خودش و خدمت به کشورش، به خانواده‌اش و به محیطش استفاده کند؛ ما از جوان این انتظار را داریم؛ هر وقت هم یک اقتضائی دارد.

جوانان عزیز من! برومند باشید! قدرتمند باشید، که پشتوانهٔ شما خدا است. شما امروز مثل لشکرهای صدر اسلام هستید. مثل آن است که در رکاب رسول اکرم جنگ میکنید. همان طور که آنها با عدّه‌های قلیل به اذن خدا بر عدّه‌های کثیر، بر لشکرهای کثیر غلبه کردند، شما هم غلبه خواهید کرد بر دشمنها، هر چه بزرگ باشند.

باید جوان را به هویّت ملّی و باورهای ملّی خودش پایبند کرد؛ طوری که افتخار کند که ایرانی است و افتخار هم دارد... احیاء و رشد بخشیدنِ به هویّت اسلامی و دینی و ایرانیِ جوانمان، یکی از مهم‌ترین مسائل ما است و کمک فراوانی هم به پیشرفت کشور میکند

سبک زندگی اسلامی یعنی این؛ یعنی «إرحَم تُرحَم»؛ رحم کن تا مورد ترحّم قرار بگیری از طرف خدای متعال؛ اینها باید آموزش داده بشود به جوانهای ما.

توقّعی که از استاد است این است: نباید سخن استاد موجب دل‌زدگی و یأس دانشجوی جوان بشود؛ مَنِش استاد هم همین جور است.

من به‌هیچ‌وجه حرفها و تحلیلهای کسانی را که گاهی در برخی از مطبوعات یا رسانه‌ها از انحراف نسل جوان سخن میگویند قبول نمیکنم؛ این طور نیست. اگر گاهی اشتباه و خطایی از جوان سر بزند، با توجّه به دل پاک و نورانی او این اشتباه کاملاً قابل جبران است. اینها چرا صلاح و پاک‌دامنی و پارسایی و صداقت جوانان را نمی‌بینند؟ چرا شور و شعور جوانان را نمی‌بینند؟

اصلی تمدّن، نه بر صنعت و فنّاوری و علم، که بر فرهنگ و بینش و معرفت و کمالِ فکری انسانی است. این است که همه چیز را برای یک ملّت فراهم میکند و علم را هم برای او به ارمغان می‌آورد.

اخلاق آن هوای لطیفی است که در جامعهٔ بشری اگر وجود داشت، انسانها میتوانند با تنفّس او زندگی سالمی داشته باشند.

حیات طیّبه یعنی چه؟ یعنی همهٔ این چیزهایی که بشر برای بِه‌زیستی خود، برای سعادت خود به آنها احتیاج دارد. مثلاً عزّت ملّی جزو حیات طیّبه است؛ ملّت ذلیل، توسری‌خور، حیات طیّبه ندارد. استقلال، وابسته نبودن به بیگانگان و به دیگران جزو حیات طیّبه است. حیات طیّبه را فقط در عبادات و در کتابهای دعا که نباید جستجو کرد؛ واقعیّات زندگی اینها است.

پیشرفت علمی، کشور را قدرتمند میکند... «اَلعِلمُ سُلطان»؛ «سلطان» یعنی اقتدار؛ علم، اقتدار است؛ هر کسی که آن را داشته باشد «صال»؛ یعنی دست قدرتمند را خواهد داشت؛ هر کس که آن را نداشته باشد «صیل علیه»؛ یعنی دست قدرتمندی بر سر او خواهد آمد؛ یعنی زیرِ دست خواهد شد؛ این علم [است].

تحوّل اخلاقی، یعنی اینکه انسان هر رذیلت اخلاقی را _ هر اخلاق زشت، هر روحیّهٔ بد و ناپسندی که موجب آزار دیگران یا عقب‌ماندگی خود انسان است_ کنار بگذارد و خویشتن را به فضایل و زیبایی‌های اخلاقی، آراسته کند.

امروز مهم‌ترین خلأ دنیا، خلأ معنویّت و عدالت است. جوامع اروپایی و آمریکایی، جوانان خود را از لحاظ معنوی سیراب نمیکنند. جوان به دنبال سیراب شدن از سرچشمه‌ای زلال است و اگر آن سرچشمه را پیدا نکند، به انحراف مبتلا خواهد شد.

امروز مهم‌ترین خلأ دنیا، خلأ معنویّت و عدالت است. جوامع اروپایی و آمریکایی، جوانان خود را از لحاظ معنوی سیراب نمیکنند. جوان به دنبال سیراب شدن از سرچشمه‌ای زلال است و اگر آن سرچشمه را پیدا نکند، به انحراف مبتلا خواهد شد. علّت اینکه می‌بینید در بسیاری از کشورها، نسلهای جوان به ستوه می‌آیند، خودکشی زیاد میشود، خانواده‌ها متلاشی میشوند و جوانان به آوارگی می‌افتند، کمبود معنویّت است. برای بشر، معنویّتْ یک غذا و تغذیهٔ روحی است.