بریده‌هایی از کتاب ره نامه (جلد اول، جوان)

ما از جوان میخواهیم که در عین پاکی و پارسایی و دین‌داری، بانشاط باشد، پُرشور باشد، اهل ابتکار باشد، خلّاق باشد، کار کند، از تنبلی و بیکارگی بپرهیزد، تقوا را برای خودش شعار قرار دهد، واقعاً دنبال تقوا باشد _ همان معنای «پرهیزکاری» که در فارسی معنا میکنند و معنای خوبی هم هست_ خویشتن‌دار باشد، از این نیروی عظیمی که اسمش جوانی است، در راه تکامل خودش، رشد خودش و خدمت به کشورش، به خانواده‌اش و به محیطش استفاده کند؛ ما از جوان این انتظار را داریم؛ هر وقت هم یک اقتضائی دارد.

سبک زندگی اسلامی یعنی این؛ یعنی «إرحَم تُرحَم»؛ رحم کن تا مورد ترحّم قرار بگیری از طرف خدای متعال؛ اینها باید آموزش داده بشود به جوانهای ما.

جوانان عزیز من! برومند باشید! قدرتمند باشید، که پشتوانهٔ شما خدا است. شما امروز مثل لشکرهای صدر اسلام هستید. مثل آن است که در رکاب رسول اکرم جنگ میکنید. همان طور که آنها با عدّه‌های قلیل به اذن خدا بر عدّه‌های کثیر، بر لشکرهای کثیر غلبه کردند، شما هم غلبه خواهید کرد بر دشمنها، هر چه بزرگ باشند.

امروز هر اندیشه‌ای که جوان را دچار این احساس بکند که از مسئولان انقلاب و پیشروان انقلاب و مدیران کشور جدا است، این اندیشه و تفکّر، از نوع همان تفکّرات سیاسی تزریق شده است؛ توجّه داشته باشید. امروز ملّت و دولت، پشت به پشت، دست به دست، در کنار یکدیگر، با تمام توان، باید تلاش کنند تا همهٔ طلسمهای استکبار و سلطه را بشکنند

توقّعی که از استاد است این است: نباید سخن استاد موجب دل‌زدگی و یأس دانشجوی جوان بشود؛ مَنِش استاد هم همین جور است.

من اساساً در بین این خصوصیّات مهمّی که جوانان دارند، سه خصوصیّت را خیلی بارز میبینم... آن سه خصوصیّت عبارت است از: انرژی، امید، ابتکار.

باید جوان را به هویّت ملّی و باورهای ملّی خودش پایبند کرد؛ طوری که افتخار کند که ایرانی است و افتخار هم دارد... احیاء و رشد بخشیدنِ به هویّت اسلامی و دینی و ایرانیِ جوانمان، یکی از مهم‌ترین مسائل ما است و کمک فراوانی هم به پیشرفت کشور میکند

من به‌هیچ‌وجه حرفها و تحلیلهای کسانی را که گاهی در برخی از مطبوعات یا رسانه‌ها از انحراف نسل جوان سخن میگویند قبول نمیکنم؛ این طور نیست. اگر گاهی اشتباه و خطایی از جوان سر بزند، با توجّه به دل پاک و نورانی او این اشتباه کاملاً قابل جبران است. اینها چرا صلاح و پاک‌دامنی و پارسایی و صداقت جوانان را نمی‌بینند؟ چرا شور و شعور جوانان را نمی‌بینند؟

اخلاق آن هوای لطیفی است که در جامعهٔ بشری اگر وجود داشت، انسانها میتوانند با تنفّس او زندگی سالمی داشته باشند.

اصلی تمدّن، نه بر صنعت و فنّاوری و علم، که بر فرهنگ و بینش و معرفت و کمالِ فکری انسانی است. این است که همه چیز را برای یک ملّت فراهم میکند و علم را هم برای او به ارمغان می‌آورد.

تحوّل اخلاقی، یعنی اینکه انسان هر رذیلت اخلاقی را _ هر اخلاق زشت، هر روحیّهٔ بد و ناپسندی که موجب آزار دیگران یا عقب‌ماندگی خود انسان است_ کنار بگذارد و خویشتن را به فضایل و زیبایی‌های اخلاقی، آراسته کند.

حیات طیّبه یعنی چه؟ یعنی همهٔ این چیزهایی که بشر برای بِه‌زیستی خود، برای سعادت خود به آنها احتیاج دارد. مثلاً عزّت ملّی جزو حیات طیّبه است؛ ملّت ذلیل، توسری‌خور، حیات طیّبه ندارد. استقلال، وابسته نبودن به بیگانگان و به دیگران جزو حیات طیّبه است. حیات طیّبه را فقط در عبادات و در کتابهای دعا که نباید جستجو کرد؛ واقعیّات زندگی اینها است.

مطالعهٔ تاریخ کشور نمیدانم آیا جوانان نسل ما و نسل انقلابی، تاریخچهٔ این ۱۵۰، ۲۰۰ سال را درست خوانده‌اند یا نه؟ من همهٔ دغدغه‌ام این است که جوان انقلابی امروز، نداند ما بعد از چه دورانی، امروز در ایران مشغول چنین حرکت عظیمی هستیم. تاریخچهٔ این ۱۵۰، ۲۰۰ سال اخیر از دوران اواسط قاجار به این طرف، از دوران جنگهای ایران و روس به این طرف را بخوانید و ببینید چه حوادثی بر این کشور گذشته است.

پیشرفت علمی، کشور را قدرتمند میکند... «اَلعِلمُ سُلطان»؛ «سلطان» یعنی اقتدار؛ علم، اقتدار است؛ هر کسی که آن را داشته باشد «صال»؛ یعنی دست قدرتمند را خواهد داشت؛ هر کس که آن را نداشته باشد «صیل علیه»؛ یعنی دست قدرتمندی بر سر او خواهد آمد؛ یعنی زیرِ دست خواهد شد؛ این علم [است].

جوانان عزیز من! برومند باشید! قدرتمند باشید، که پشتوانهٔ شما خدا است.

آن کسی که بزرگ‌تر است، لزوماً برتر نیست؛ بلکه آن کسی که برتر است، در واقع بزرگ‌تر است.

ما از جوان میخواهیم که در عین پاکی و پارسایی و دین‌داری، بانشاط باشد، پُرشور باشد، اهل ابتکار باشد، خلّاق باشد، کار کند، از تنبلی و بیکارگی بپرهیزد، تقوا را برای خودش شعار قرار دهد، واقعاً دنبال تقوا باشد

گرایش جوان به معنویّت یکی از آن رازهای بزرگ الهی است.

دل جوان حقیقت‌پذیر است؛ دل جوان به فطرت الهی نزدیک است

توقّع من از شما عزیزان این است که پایه‌های معرفتی خودتان را در همهٔ زمینه‌ها عمیق و مستحکم کنید.

وقتی مقصد خدا باشد، مقصد این باشد که اسلام زنده بشود، مقصد این باشد که احکام اسلام در مملکت جاری بشود، مقصد که الهی شد دنبالش پیروزی است.

ما از جوان این انتظار را داریم؛ هر وقت هم یک اقتضائی دارد. وقتی که در کشور جنگ هست، از جوان یک انتظار هست؛ وقتی که در کشور دورهٔ ساختن و سازندگی و تلاشِ این گونه هست، یک انتظار هست؛ آن وقتی هم که میدان علم و پیشرفت علمی و تحقیق است و نیاز کشور به این طرف است، از جوان این انتظار هست. درست هم این است که بگوییم از هر جوانی به اقتضای استعدادش، به اقتضای شغلش، به اقتضای خواستها و پسندهایش، انتظاراتی وجود دارد که مجموع این انتظارات، در واقع حرکت عظیم ملّی ما را شکل میدهد و موتوری برای حرکت کشور است. جوانان، حقیقتاً به یک معنا موتور محرّکهٔ کشورند؛

پیشرفت علمی، کشور را قدرتمند میکند...

ایران امروز از لحاظ علمی در رتبهٔ شانزدهم دنیا است.

امروز مهم‌ترین خلأ دنیا، خلأ معنویّت و عدالت است. جوامع اروپایی و آمریکایی، جوانان خود را از لحاظ معنوی سیراب نمیکنند. جوان به دنبال سیراب شدن از سرچشمه‌ای زلال است و اگر آن سرچشمه را پیدا نکند، به انحراف مبتلا خواهد شد.

شما یک معجزه‌ای در دنیا به ظهور رساندید که آن معجزهٔ قدرت الهی در بشر بود. شما در مقابل تمام قدرتهایی که میخواستند ایران را و ایرانی را ببلعند و میخواستند ذخایر شما را غارت کنند، ایستادید و مقابله کردید و پیروز شدید.

شما باید سازنده باشید در این راه‌ها. البتّه خدمت به خلق، خدمت به خدا است. خدمت به انسانها، خدمت به خدا است. خدمت به بندگان خدا، خدمت به خدا است؛ و در این خدمت ان‌شاءالله موفّق باشید.

شما ذخیرهٔ اسلام هستید؛ شمایی که جوانهایی هستید که ذخایر این ملّت هستید. این عواطف شما را پیروز کرد.

من در اینجا به جوانان عزیز کشورمان، به این سرمایه‌ها و ذخیره‌های عظیم الهی و به این گلهای معطّر و نوشکفتهٔ جهان اسلام، سفارش میکنم که قدر و قیمت لحظات شیرین زندگی خود را بدانید؛ و خودتان را برای یک مبارزهٔ علمی و عملی بزرگ تا رسیدن به اهداف عالی انقلاب اسلامی آماده کنید...

احیاء و رشد بخشیدنِ به هویّت اسلامی و دینی و ایرانیِ جوانمان، یکی از مهم‌ترین مسائل ما است و کمک فراوانی هم به پیشرفت کشور میکند.