کتاب اقتصاد خوردنی

با توجه به اینکه بخش عمدهٔ کارهای مراقبتی بدون دستمزد ازسوی زنان انجام می‌شود، به‌حساب‌نیاوردن آن به‌معنای کم‌ارزیابی‌کردن سهم زنان در اقتصاد و جامعهٔ ماست. «ناپیدابودن» کار خانه به حدی است که ما از «مادران شاغل» سخن می‌گوییم؛ گویی مادرانی که در خانه می‌مانند، «کار نمی‌کنند».

بااین‌حال، روشن است که مردم فقیر در کشورهای فقیر بیشتر به‌دلیل نیروهای تاریخی و سیاسی و فناوری که خارج از کنترل آن‌هاست، فقیر هستند، نه به‌دلیل کوتاهی فردی آن‌ها که کوچک‌ترین آن تمایل‌نداشتنشان به سخت‌کارکردن است.

احمقانه است که انکار کنیم که فرهنگ بر ارزش‌ها و رفتار مردم و در نتیجه، شیوهٔ سازمان‌دهی و توسعهٔ اقتصاد هر کشور تأثیر می‌گذارد؛ اما شیوه‌ای که فرهنگ این‌چنین می‌کند، کلیشه‌های ساده‌انگارانه‌ای را که بسیار رایج است. همهٔ فرهنگ‌ها دارای ابعاد گوناگونی هستند که پیچیده و دائماً درحال تکامل است. مهم‌تر از همه، فرهنگ بسیار کمتر از سیاست‌ها در تعیین رفتار اقتصادی فردی و عملکرد اقتصادی ملی قدرتمند است، چه دربارهٔ کره‌ای‌های بلوط‌خوار باشد و چه مسلمانانی که خوک‌های بلوط‌خوار را نمی‌خورند.

سرمایه‌داری فقط به این دلیل انسانی‌تر شده است که ما آزادی اقتصادی صاحبان دارایی را که طرف‌داران بازار آزاد سرمایه‌داری فکر می‌کنند باید مقدس باشد، محدود کرده‌ایم. جامعه نهادهایی را معرفی کرده است که از آزادی‌های سیاسی و اجتماعی در برابر آزادی اقتصادی صاحبان دارایی، درصورت تضاد با حقوق اساسی دموکراتیک و قوانین حقوق بشر و حمایت قانونی از اعتراضات مسالمت‌آمیز، حمایت می‌کند.

انگلستان و ایالات متحده برخلاف تصور عمومی امروز، به‌عنوان خانهٔ تجارت آزاد، در مراحل اولیهٔ توسعهٔ اقتصادی خود محافظه‌کارترین کشورهای جهان بودند.

وقتی ازطریق صنعتی‌سازی توانایی‌های تولیدی بیشتری کسب می‌کنید، می‌توانید بر محدودیت‌هایی که طبیعت بر شما گذاشته است، با «جادویی‌ترین» شیوه‌ها غلبه کنید.

دست‌کم دو دهه طول می‌کشد تا توانایی‌های هر کشور برای تولید به‌شکل چشمگیری تغییر کند. این به‌نوبۀ‌خود به این معناست که چنین تغییری در تجارت آزاد نمی‌تواند اتفاق بیفتد. تحت تجارت آزاد، تولیدکنندگان ناکارآمد و نورس در صنایع جدید، به‌سرعت توسط رقبای برتر و بزرگ‌تر خارجی از بین می‌روند.

همهٔ این‌ها به این معنا نیست که حمایت از صنعت نوزاد، موفقیت اقتصادی را تضمین می‌کند. صنایع نوزاد مانند کودکان است که اگر آن‌ها را به‌روشی اشتباه تربیت کنید، ممکن است در «دوران بلوغ» شکست بخورند.

بدون نیروی کار اختصاصی و توانا، چشم‌انداز شرکت، هرچقدر هم که خوب باشد، فقط همان چشم‌انداز باقی می‌ماند.

با ظهور سرمایه‌داری و ایدئولوژی همراه آن، اقتصاد بازار آزاد تجارت آزاد، «آزادی» به مفهومی غالب در شیوهٔ تفکر ما دربارهٔ جامعه و اقتصاد تبدیل شده است. هر ایده‌ای که کلمات «آزاد» یا «آزادی»‌ تجارت آزاد، بازار آزاد، آزادی بیان، مطبوعات آزاد، مبارزان آزادی و...، در آن باشد خوب تلقی می‌شود. هرچه ممکن است مخالف این چیزها باشد، به‌نوبۀ‌خود بدوی و سرکوبگر و عقب‌مانده تلقی می‌شود.

فقط زمانی که سیاست‌های عمومی برای اطمینان از انتقال حداکثری فناوری‌ها، مهارت‌های کارگری و شیوه‌های مدیریتی وجود داشته باشد، اقتصادهای میزبان واقعاً از حضور شرکت‌های چندملیتی سود می‌برد.

مردم در کشورهای ثروتمند امروزی، امنیت و رفاه خود را مدیون غله‌ای فروتن و مقاوم هستند که اغلب در مقایسه با پسرعموی شناخته‌شدهٔ خود، گندم، پست‌تر به حساب می‌آید. زیرا بیسمارک بدون محافظت از چاودار تولیدشده به‌دست زمین‌داران پروس، نمی‌توانست اتحاد سیاسی را ایجاد کند که او را قادر ساخت اولین دولت رفاه در جهان را بسازد.

اگر آزمایش فکری ساده‌ای انجام دهید، پوچ‌بودنِ درنظرنگرفتن کارهای مراقبتی غیربازاری را می‌توان دید. اگر دو مادر، فرزندان خود را عوض کرده و از فرزند یکدیگر مراقبت کنند، درحالی‌که به همدیگر هزینهٔ یکسان برای مراقبت از کودک پرداخت می‌کنند، موضوعی که بر هر دوی آن‌ها تأثیری مالی ندارد، تولید ناخالص داخلی را افزایش می‌دهد؛ حتی اگر میزان مراقبت از کودکان ثابت بماند.

اصل مشکل این است که بازار مبتنی‌بر سیستم تصمیم‌گیری «یک دلار، یک‌رأی» است، نه «یک نفر، یک‌رأی» (برای مطالعهٔ بیشتر، نک: «سیر» و «لیموترش»). در این سیستم، آنچه قیمت چیزی را تعیین می‌کند، این است که مردم چقدر حاضرند برای آن پول بپردازند، نه اینکه چند نفر به آن نیاز دارند.

دربارهٔ تغییرات آب‌وهوایی هم همین‌طور است. ما راه‌حل‌ها را می‌دانیم؛ اما مانند نیروی دریایی سلطنتی و لیموترش، نمی‌توانیم اجرای آن‌ها را به انتخاب‌های فردی در بازار بسپاریم. ما باید از همهٔ سازوکارهای اقدام جمعی در اختیار خود، یعنی دولت‌های محلی و ملی و همکاری‌های بین‌المللی و توافق‌های جهانی استفاده کنیم تا مطمئن شویم که این راه‌حل‌ها در مقررات مواد غذایی، سرمایه‌گذاری در حمل‌ونقل عمومی، تغییر در سیاست‌های برنامه‌ریزی شهری اجرا می‌شود.