کتاب رهایی از محرومیت های هیجانی دوران کودکی (جلد اول)

آن‌ها بر این باورند که اگر برای دیده شدن و ارضای نیازهای خود تلاش کنند، دیگران را به درد سر می‌اندازند. متأسفانه به‌این ترتیب پیشگویی خودکامبخش آن‌ها درست از آب درمی‌آید و با تکرار طردشدگی از سوی دیگران، آن‌ها خود را سرکوب می‌کنند و بیش از پیش احساس تنهایی هیجانی خواهند کرد. در چنین شرایطی افراد با کنار کشیدن از رابطه به‌جای معاشرت و ارتباط با دیگران، به‌تنهایی هیجانی خود دامن می‌زنند.

اغلب افراد نابالغ هیجانی در خانه‌هایی بزرگ شده‌اند که ابراز خود انگیخته و مستقیم برخی هیجانات، نقض قواعد و عرف خانوادگی به شمار می‌رود و بسیار شرم‌آور است. آن‌ها یاد گرفته‌اند که ابراز یا حتی تجربه این هیجانات عمیق می‌تواند سرزنش، شرمندگی و تنبیه به‌دنبال داشته باشد.

صمیمیت هیجانی یعنی شما می‌دانید کسی را در زندگی دارید که می‌توانید با او راز دل خود را در میان بگذارید. چنین فردی احساسات شما را نسبت به همه چیز و همه کس درک می‌کند و برای آن اعتبار قائل است. وقتی با فردی صمیمیت هیجانی دارید، در رابطه با او کاملاً احساس امنیت می‌کنید.

وقتی افراد اصرار دارند که طرف مقابلشان کاری را انجام دهد که آن‌ها می‌خواهند، در نقش زورگو ظاهر می‌شوند. والدینی که در این نقش فرومی‌روند، تلاش می‌کنند بچه‌های خود را مجبور به انجام کارها به شیوه مورد نظرشان کنند. در این بین آن‌ها نیازی به صحبت کردن با بچه‌ها نمی‌بینند. در عوض ترجیح می‌دهند آن‌ها را تهدید به طرد کنند یا علیه‌شان با سایر اعضای خانواده دست به یکی کنند. زورگویی اغلب اوقات به احساس گناه و شرم شدید منجر می‌شود، چون درست به این می‌ماند که به کودک گفته شود بچه بدی است، زیرا چیزی را می‌خواهد که مورد تأیید والدینش نیست.

اگر تنها یک مورد در روابط بین فردی وجود داشته باشد که افراد نابالغ هیجانی به‌شدت به آن علاقه‌مند باشند و مدام سنگش را به سینه بزنند، آن چیزی نیست جز پیروی و تبعیت از نقش. نقش‌ها زندگی را ساده و سرراست می‌کنند و باعث می‌شوند که تصمیم‌گیری‌ها شفاف و روشن باشند. افراد نابالغ هیجانی به‌عنوان والدین به‌شدت نیاز دارند بچه‌هایشان نقش خود را به‌گونه‌ای ایفا کنند که حاکی از اطاعت و احترام به آن‌ها باشد. آن‌ها اغلب برای تأکید بر قدرتشان در نقش والدین از حرف‌های کلیشه‌ای و شعارگونه استفاده می‌کنند؛ چرا که حرف‌های کلیشه‌ای و شعارگونه درست مثل نقش‌ها، موقعیت‌های پیچیده را بیش از اندازه ساده و کنار آمدن با آن‌ها را تسهیل می‌کنند.

استحقاق یعنی معتقدید به خاطر نقش و موقعیت اجتماعی‌تان حق دارید از دیگران توقع داشته باشید که با شما به‌گونه‌ای خاص برخورد کنند. والدین وقتی در نقش استحقاق فرومی‌روند که فکر می‌کنند به صرف داشتن نقش والد، حق دارند هرکاری که می‌خواهند، انجام بدهند. آن‌ها طوری رفتار می‌کنند که گویی والد بودن‌شان، آنان را از احترام به مرزهای دیگران یا ملاحظه‌کاری معاف می‌کند.

برخی والدین ممکن است ابراز علاقهٔ مستقیم به کودک را نوعی رفتار بی‌ارزش قلمداد کنند و در این راه امساک بورزند. اگر چه شاید در نگاه اول این استدلال در نظر چنین والدینی درست و منطقی بیاید، اما غم و تنهایی عمیقی که با ذهن و زبان کودک آمیخته می‌شود پس از سال‌ها، سیطرهٔ خود را بر زندگی کودک اِعمال می‌کند. چنین کودکانی ممکن است در فرآیند عاشق شدن و انتخاب همسر دچار مشکلاتی شوند. این کودکان زمانی که به سن ازدواج می‌رسند، ممکن است به‌دنبال ذره‌ای عشق و محبت چنان در دام روابط آسیب‌زا بیفتند که تا آخر عمر نتوانند از این دام خلاصی یابند.

هر چقدر درک شما از مفهوم ناپختگی هیجانی بیشتر شود، به‌همان اندازه می‌توانید انتظارات واقع‌بینانه‌تری از اطرافیان داشته باشید و به‌سمت پذیرش روابط حرکت کنید؛ با وجود این‌که از فقدان پاسخگویی عاطفی آن‌ها، آزرده خاطر می‌شوید.

ارتباط هیجانی فارغ از جنسیت، از مهم‌ترین و بنیادی‌ترین نیازهای انسان به شمار می‌رود.

می‌شوند. آن‌ها خیلی سخت کمک دیگران را قبول می‌کنند افراد نابالغ هیجانی به‌شدت تمایل دارند نیازهایشان مورد توجه قرار گیرد، ولی به همان نسبت، گیرنده بودن برایشان سخت است. مک کالو این ویژگی شخصیتی را «ظرفیت پایین گیرندگی» نامیده است. افراد نابال

تنهایی هیجانی یعنی نداشتن صمیمیت هیجانی کافی با اطرافیان. خاستگاه اصلی تنهایی هیجانی، دوران کودکی است. وقتی والدین به‌دلیل گرفتاری یا مشکلات شخصی‌شان از نیازهای هیجانی کودک غافل می‌شوند، او احساس می‌کند که دیده نشده است و احساس تنهایی هیجانی به وی دست می‌دهد. البته افراد در دوران بزرگسالی نیز به‌دلیل از دست دادن رابطه هیجانی دچار احساس تنهایی هیجانی می‌شوند. چنانچه فرد در تمام طول مدت زندگی خود احساس تنهایی کند، می‌توان احتمال داد که در دوران کودکی به اندازه کافی به نیازهای هیجانی او پاسخ داده نشده است.

احساس تنهایی و دیده نشدن از سوی دیگران مثل زخم‌های بدن دردناک است؛ هرچند از بیرون چیزی دیده نمی‌شود. تنهایی هیجانی، تجربه‌ای مبهم و کاملاً شخصی است که به‌راحتی نمی‌توان آن را توصیف کرد.

وقتی به کسی یادآور می‌شوید که باعث رنجیدگی خاطر یا سرخوردگی شما شده است، دقت کنید چه واکنشی نشان می‌دهد. آیا صرفاً به دفاع از خود می‌پردازد یا برای تغییر شرایط تلاش می‌کند؟ آیا فقط برای خوشایند شما عذرخواهی می‌کنند یا احساستان را واقعاً درک کردند و حواسش به احساس شما هست؟

والدین نابالغ هیجانی به‌سختی می‌توانند هیجان‌های کودک خود را تحمل کنند. یک کودک عصبی یا برآشفته می‌تواند اضطراب آن‌ها را نسبت به احساس عمیق خوب بودن‌شان برانگیزد. اگر آن‌ها نتوانند بلافاصله کودکشان را آرام کنند، احساس شکست می‌کنند و کودک را به خاطر ناراحت کردن‌شان به باد سرزنش می‌کنند.

افراد درون‌ساز ممکن است در سکوت و خلوت خود رنج ببرند و حفظ ظاهر کنند؛ حتی اگر از درون فروبپاشند و طاقتشان طاق شود. اغلب اوقات این افراد پیشنهاد کمک از اطرافیان خود دریافت نمی‌کنند، زیرا هرگز نشان نمی‌دهند که به کمک دیگران نیاز دارند.

در وابستگی متقابل قدرتی نهفته است. تنها افراد نابالغ هیجانی هستند که نیاز به همدلی و تأیید را نشانه ضعف و شکنندگی می‌دانند.

افرادی که درگیر فرایند خود اکتشافی و رشد هیجانی خویشتن هستند، می‌توانند زندگی دیگری را شروع کنند؛ زندگی‌ای که تا زمان جست و جوی ایفای نقش‌های قدیمی خانوادگی و خیال‌پردازی‌های التیام‌بخش دوران کودکی، نه‌تنها میسر نیست، بلکه قابل تصور هم نخواهد بود.

تلهٔ زندگی محرومیت هیجانی رابطه فرد با خویشتن و دیگران را تحت تأثیر قرار می‌دهد. به همین دلیل افرادی که گرفتار چنین تلهٔ زندگی‌ای شده‌اند، ممکن است بعدها در دام دوسوگرایی عاطفی شدید، مزمن و تخریب‌گر بیفتند. به‌عبارتی، از یک‌سو دلشان برای والدین می‌سوزد و از سوی دیگر در درون پر از خشم و نفرت هستند و چه بسا سخت از بروز این خشم و نفرت می‌ترسند.

فرزندی که گوش دل به چنین راز دل‌هایی می‌دهد از یک‌سو دلش به حال والد مظلوم می‌سوزد و از سوی دیگر از دست والد ظالم خشمگین می‌شود (به احتمال زیاد چنین والدینی در دام تلهٔ زندگی خویشتن تحول‌نیافته / گرفتار و استحقاق افتاده‌اند.)

کودکان هیچ شناختی از فقدان صمیمیت عاطفی در رابطه با والدین خود ندارند. آن‌ها ادراکی از این مفهوم ندارند؛ حتی به احتمال قوی نمی‌توانند تشخیص دهند که والدینشان از نظر هیجانی ناسالم هستند. تمام آنچه که دارند، احساس عمیق تهی بودن است که به تجربه احساس تنهایی در کودک منجر می‌شود. واکنش فرزندان والدین سالم (از نظر هیجانی) به احساس تنهایی‌شان این است که برای ایجاد رابطه‌ای عاطفی به‌سمت والدین خود می‌روند، اما اگر والدین شما از احساسات عمیق عاطفی بترسند، ناکام خواهید ماند و به‌دلیل نیاز هیجانی خودتان به آرامش و امنیت عاطفی، احساس شرمندگی می‌کنید.

نکته مهم دقیقاً همین است که آن‌ها برای مدت طولانی شرایط سخت را تحمل کرده‌اند و شاید به معنای واقعی کلمه، دیگر رمقی برایشان نمانده است و هر آنچه در چنته داشته‌اند ته کشیده است،

والدین نابالغ هیجانی در مراقبت جسمانی و توجه به نیازهای غیر روان‌شناختی کودکان خود عملکرد خوب و قابل قبولی دارند. این دسته از والدین در برآورده کردن نیازهای کودکانشان در حوزه خورد و خوراک، سرپناه و آموزش به هیچ وجه کوتاهی نمی‌کنند. اکثر آن‌ها با خاطرجمعی به کودکان‌شان این اطمینان را می‌دهند که هر کاری از دست‌شان بربیاید، انجام می‌دهند تا نیازهای جسمی، مادی یا سرگرمی و تفریح آن‌ها تأمین شود، اما وقتی پای نیازهای هیجانی کودکان آن‌ها به میان می‌آید، بسیار ناآگاه و بی‌اعتنا می‌شوند.

جفری یانگ و همکارانش (۱۳۹۷) اعتقاد دارند که تلهٔ زندگی محرومیت هیجانی شایع‌ترین تله‌ای است که در تجارب بالینی با آن روبه رو شده‌اند.

نکتهٔ قابل تأمل آن است که افراد از این تلهٔ زندگی آگاهی چندانی ندارند. افرادی که در تب و تاب عشق، صمیمیت، محبت، راهنمایی درست و بی‌دریغ و حمایت عاطفی می‌سوزند و می‌سازند، چه بسا از این تلهٔ زندگی خبر نداشته باشند.

برخی از افرادی که در دام تلهٔ محرومیت هیجانی گیر می‌کنند، احتمال دارد به‌سمت رفتارهای کنترل‌گرایانه و حاکی از پرتوقعی گام بردارند تا از این طریق بتوانند از مسایل درونی خودشان برای لحظاتی فرار کنند.

افرادی که تلهٔ زندگی محرومیت هیجانی دارند برای گریز از درد روان‌شناختی به تلهٔ زندگی ایثارگری پناه می‌برند.

همچنان که فرزندان والدین ناسالم (از نظر هیجانی) رشد می‌کنند و بزرگ‌تر می‌شوند، این احساس عمیق خلأ در درون آن‌ها باقی می‌ماند؛ حتی اگر زندگی آن‌ها در بزرگسالی به‌ظاهر طبیعی و عادی به‌نظر برسد. احساس تنهایی آن‌ها می‌تواند از طریق الگوی انتخاب روابط فردی‌شان در دوران بزرگسالی تداوم یابد. آن‌ها نادانسته روابطی را انتخاب می‌کنند که از نظر صمیمیت عاطفی به اندازه کافی رضایت‌بخش نیست. این افراد ممکن است به دانشگاه بروند، مشغول کار شوند، ازدواج کنند و بچه‌دار شوند، اما همه این‌ها در حالی اتفاق می‌افتد که هنوز گرفتار احساس عمیق تنهایی و انزوای هیجانی هستند.

تنهایی هیجانی به‌قدری آشفته و دردناک است که به محض این‌که کودک آن را تجربه می‌کند، حاضر می‌شود دست به هر کاری بزند تا به نوعی با والدین خود در ارتباط باشد و به آن‌ها نزدیک شود. این دسته از کودکان یاد می‌گیرند که برای نیازها و خواسته‌های دیگران اولویت قائل شوند تا بتوانند با افراد رابطه برقرار کنند. آنان بهای سنگینی برای رابطه با دیگران می‌پردازند و خیلی زود به این نتیجه می‌رسند که

در واقع کفایت‌مندی این افراد پرداختن به درد و رنج درونی‌شان را برای آن‌ها سخت و ناگوار می‌کند.

طی این فرایند لوسی متوجه شد که احساس گناه، هیجانی قابل تنظیم است و کم‌ترین بهای ممکن برای آزادی فعلی‌اش خواهد بود.