کتاب ماه باران

در زیارت جامعه کبیره امام هادی علیه‌السّلام چنین می‌فرمایند: أَشْهَدُ أَنْ لَاإِلَهَ‌إِلَّااللَّهُ وَحْدَهُ لَاشَرِیک لَهُ کمَا شَهِدَ اللَّهُ لِنَفْسِهِ وَ شَهِدَتْ لَهُ مَلَائِکتُهُ وَ أُولُو الْعِلْمِ مِنْ خَلْقِهِ لَاإِلَهَ إِلَّا هُوَ الْعَزِیزُ الْحَکیم. شهادت می‌دهم که هیچ معبودی جز خدا نیست. خدایی که شریکی ندارد؛ شهادت می‌دهم همان طور که خدا بر خود شهادت داده است و فرشتگانش بر او شهادت داده‌اند و بندگانی که صاحب علم‌اند شهادت داده‌اند. هیچ معبودی جز او که شکست‌ناپذیر و حکیم است وجود ندارد.

گفت: در این عالم اگر کسی دنبال غیر خدا بگردد، بداند یا نداند دستش خالی است و فقط توهّم می‌کند چیزی نصیب او شده است. تنها چیزی که در این عالم ارزش دارد و انسان باید به دنبال آن بگردد، توحید است. اگر از توحید تنزّل کنیم و یک پلّه پایین‌تر بیاییم هر آنچه به انسان بدهند، گرچه ظاهر آن چشم پُرکن باشد ولی در واقع هیچ ارزش و قیمتی ندارد و محصول و ثمری برای انسان نخواهد داشت و اگر ضرر نکند، مسلّماً سودی نکرده است. آنچه در این عالم دل و جان انسان را زنده می‌کند به تعبیر حضرت امیرالمؤمنین علیه‌السّلام، توحید است: التَّوحیدُ حَیاةُ النَّفْس.

در روایات نداریم که صدا بزنند: أَینَ الرَّمضانیون. با این که ماه رمضان، ماه میهمانی خداست و آن قدر فضیلت برای آن ذکر شده است. علتش این است که سفره ماه رجب فقط برای خواصّ است؛ اما سفره ماه رمضان، یک سفره عریض و طویلی است که همه بر سر آن نشسته‌اند و ماه مهمانی عمومی خدای متعال است. سفره ماه رجب، برای اهل توحید است.

مثال ما با خداوند متعال، مثال کودکی است که پدرش به او پولی می‌دهد و وقتی پول‌هایش جمع شد، با پدر معامله می‌کند و می‌گوید من این پول‌ها را به شما می‌دهم و شما در عوض آن فلان چیز را برای من تهیه کنید. در حالی که پول‌ها و آن چیزی که قرار است به کودک داده شود هر دو از پدر است. حکایت ما هم همین است؛ خدا خودش عمل داده و با همین عمل می‌خواهد معامله کند و نعمتی به انسان عطا بفرماید!

اگر انسان به این دو نکته دقّت کند که اوّلاً اعمال ما زمینی است و به طور کلّی چون اخلاص و طهارت ندارد، آسمانی و ملکوتی نیست و فاقد قیمت و ارزش است و ثانیاً خود اعمال ما نیز نعمت خداست و ما عملی مستقل از خودمان نداریم، آن وقت متوجّه می‌شود هر آنچه خدا به بندگان عطا می‌فرماید از سر منّت است و به طور کل هر چه در این عالم وجود دارد تفضّلی است یک طرفه.

اگر مؤمن، موحّد باشد و خود را مستقل نبیند باید امید نامتناهی داشته باشد. مثلاً اگر از او سؤال کنند آیا امید داری که امشب از بهترین یاران امام زمان علیه‌السّلام بشوی، باید بگوید اگر به خودم باشد نه تنها ناامیدم که از بهترین یاران امام زمان علیه‌السّلام بشوم بلکه حتّی ناامیدم از این که کوچک‌ترین خیری به من برسد. اما اگر به رحمت خدا باشد از چیزی ناامید نیستم

وقتی انسان به مسأله توحید توجّه می‌کند به تعبیر بزرگان خوب است که در درگاه خدا عرضه بدارد: «خدایا! ما که حقیقت توحید را متوجّه نمی‌شویم. همانی را که خودت قبول داری، در نزد ملائکه و کاتبان اعمال بنویس و ما را به همان طرف حرکت بده.»