کتاب خاستگاه های انقلاب روسیه (۱۸۶۱ - ۱۹۱۷)

حق رأی بر اساس اندازۀ دارایی تعیین می‌شد و شرایط احراز آن چنان دست‌بالا گرفته شده بود تا اطمینان حاصل شود که اکثریت قاطعِ اعضا از میان اشراف زمیندار و طبقات بسیار ثروتمند شهری انتخاب خواهند شد.

سوءظن رژیم نسبت به فعالان محلی و منطقه‌ای، به مردمان غیرروس و مذاهب غیررسمی امپراتوری نیز کشیده شد؛ یهودیان، کاتولیک‌های لهستانی، پروتستان‌های بالتیک، مسلمانان آسیای مرکزی و فرقه‌های روسی همگی کم‌وبیش قربانی سیاست‌های نفرت‌انگیز و نسنجیدۀ «روسی‌سازی» شدند.

وقتی کشور با دشمن خارجی روبرو شد، مسائل داخلی، مشکلات اقتصادی، تضادهای طبقاتی و دشمنی‌های ضدحکومتی به طور موقت کنار گذاشته شدند.

مقررات حفظ نظم ملی و آرامش عمومی (مصوب چهاردهم اوت ۱۸۸۱) که در ابتدا موقت بود تا ۱۹۱۷ هر سه‌ سال یک بار تجدید شد و اختیاراتش چنان نسنجیده و فراگیر بودند که روسیه را به یک حکومت پلیسی تبدیل کردند.

پرونده‌های جناییِ بیش‌تر و بیش‌تری از حوزۀ اختیار رسیدگیِ قضاییِ دادگاه‌های جدید حذف شدند و با توسل به رویه‌های اداری و دادگاه‌های ویژه‌ سعی می‌شد به چنین پرونده‌هایی اغلب به صورت غیرعلنی رسیدگی شود.

واکنش شدید تزار جدید به ترور پدرش، تروری که به لحاظ سیاسی بیهوده بود، جای تعجب ندارد.

وزیر امور داخلۀ بعدی در اقدامی با هدف پالایش کشور از عناصر برانداز و «غیرقابل‌اعتماد»، قدرت تفتیش و تعقیب و تبعید حکومتی (فراقضایی) گسترده‌ای به نیروی پلیس تفویض کرد.

مجموعۀ کاملی از قوانین تبعیض‌آمیز به منظور ریشه‌کنی به‌ سمت نمادهای هویت ملی غیرروسی و رسوم مذهبی غیررسمی نشانه رفته بودند. حتی استفاده ‌از برخی زبان‌های محلی ــ مانند لهستانی در مدارس لهستان ــ ممنوع شد و آموزش زبان روسی در برخی از سرزمین‌های مرزی غیرروسی اجباری گردید.

رفتار بیگانه‌هراسانه، نژادپرستانه و سرکوبگرانۀ الکساندر سوم با مردمان غیرروسی امپراتوری، عامل بسیار مهمی در تشدید نارضایتی آن‌ها از سن‌پترزبورگ و تقویت اراده‌شان برای رهایی از شرِ ستم‌های تزاریسم بود

تظاهر‌کنندگان که تحت رهبری کشیشی به ‌نام پدر گئورگی آپولونوویچ گاپون بودند، در نظر داشتند عریضۀ ساده‌ای شامل فهرستی از نارضایتی‌هایشان را به تزار تقدیم کنند؛ اما با رگبار گلوله از آن‌ها استقبال شد و آماج حملۀ سواره‌نظام قزاق قرار گرفتند. صدها نفر کشته شدند و قتل‌عام بی‌رحمانۀ «یکشنبۀ خونین» جهان را لرزاند.

«سرآغاز همۀ حوادث نان بود»