کتاب تاملاتی برای انسان فانی

مطمئن باشید که اگر نکته‌ای بر شما تأثیر بگذارد، خودبه‌خود در طول روز با شما همراه خواهد شد.

یک بار بیشتر زندگی نمی‌کنی، اما اگر درست زندگی کنی، همین یک بار کافی است.

چنانکه خواهیم دید، یکی از اصول بنیادین نقص‌گرایی این است: آن روزی که تمامی موانع از سر راهمان "برداشته شوند" تا بتوانیم به ساختن یک زندگی هدفمند، پربار و توأم با سرزندگی اقدام کنیم، هرگز فرا نخواهد رسید. برای انسان فانی، لحظهٔ اقدام باید همین امروز باشد.

«رنج ما نتیجهٔ باوری است که می‌گوید راه گریزی وجود دارد.») وقتی دریابید وضعیتتان بدتر از آن چیزی است که می‌پنداشتید، دیگر لازم نیست در آماده‌باشی دائمی زندگی کنید و عاجزانه امیدوار باشید که کسی راهی برای پیشگیری از سقوط هواپیمایتان پیدا کند؛ متوجه می‌شوید که هواپیما مدتی است سقوط کرده است. (برای شما این سقوط از همان لحظهٔ تولدتان رخ داده است). شما هم‌اکنون در جزیره‌ای بی‌آب‌وعلف به دام افتاده‌اید، تنها چیزی که برای زنده ماندن دارید، غذاهای کهنهٔ هواپیمایند و هیچ راهی ندارید مگر آنکه به بهترین شکل ممکن در کنار سایر بازماندگان هواپیما زندگی کنید.

مشکل اصلی این است که نیروی محرکهٔ زندگی مدرن بر ایده‌ای بنا شده که به نحو مهلکی گمراه‌کننده است؛ این ایده می‌گوید دنیا را می‌توان بیش از هر عصر دیگری تحت کنترل درآورد و اصلاً باید هم چنین کرد و حتی کامیابی و آرامش ذهنی در گروی کنترل هرچه بیشتر دنیاست. بدین‌ترتیب ما جهان را مجموعهٔ بی‌پایانی از اموری قلمداد می‌کنیم که باید بر آن‌ها مسلط شویم، آن‌ها را فرابگیریم یا فتحشان کنیم. ما درصدد آنیم تا تک‌تک پیام‌های انباشته‌شده در صندوق ورودی ایمیل‌هایمان را ببینیم، حجم عظیمی از کتاب‌های ناخوانده را بخوانیم یا به برنامهٔ روزانه‌مان نظمی آهنین بدهیم؛

«شما آزادید هر کاری که دلتان می‌خواهد انجام دهید؛ فقط باید با عواقب کارهایتان مواجه شوید.» - شلدون بی. کاپ

واقعیت این است که حتی مجرب‌ترین و تحصیل‌کرده‌ترین افراد هم اغلب حس می‌کنند در حال ماست‌مالی کردن امورند.

فقط انجامش بده. شما کاری را انتخاب می‌کنید که واقعاً برایتان مهم است و بعد حداقل برای دقایقی -مثلاً یک ربع- قدری از آن را انجام می‌دهید. آن هم همین امروز. واقعاً به همین سادگی است. منتها متأسفانه برای بسیاری از ما همین یکی از سخت‌ترین کارهای دنیاست.

در همان حالی که می‌کوشید تمامی امور را مدیریت کنید، روزهایتان با وظایفی نه‌چندان مهم پر می‌شوند. چون باور شما به اینکه راهی برای انجام دادن تمامی امور وجود دارد، سبب می‌شود نتوانید به‌درستی تصمیم بگیرید که به‌راستی چه اموری ارزش زمان محدودتان را دارند.

«هنر خردمند بودن یعنی بدانی چه چیزهایی را باید نادیده بگیری.»

وقتی خودتان را بین چندین گزینه یا در میان فشارهای بیرونی و جاه‌طلبی‌های درونی‌تان سردرگم می‌یابید یا وقتی بنا به هر دلیلی در موقعیتی قرار دارید که نمی‌دانید گام بعدی چیست، پرسشی به‌غایت نیرومند می‌تواند به کمکتان بیاید: اکنون زندگی چه وظیفه‌ای پیش پایم نهاده است؟ مهم نیست شما چه می‌خواهید، زندگی از شما چه می‌خواهد؟

مجموعه کتاب‌ها یا مقالاتی را که مایل به خواندنشان هستید به چشم یک رود بنگرید و نه یک سطل؛ به‌بیان‌دیگر، آن‌ها را به‌سان سطلی نبینید که رفته‌رفته پرتر می‌شود و شما باید خالی‌اش کنید، بلکه آن‌ها را همچون جریانی بدانید که از کنارتان عبور می‌کند. شما می‌توانید هرازگاهی از میان این جریان چند گزینهٔ مورد علاقه‌تان را انتخاب کنید، بی‌آنکه از عبور باقی مطالب از کنارتان احساس گناه کنید.

این اضطراب در شکل دیگری هم نمود می‌یابد؛ چنین حسی در برخی از افراد در قالب "سندرم ایمپاستر" ظاهر می‌شود. چنین فردی تصور می‌کند سطح بنیادینی از تخصص وجود دارد که به‌جز خودش، تقریباً تمامی افراد دیگر به آن دست یافته‌اند و تا زمانی‌که به آن نرسد قادر نیست از تردید دربارهٔ توانمندی‌های خویش دست بردارد

همان‌طور که کارل یونگ می‌گوید وظیفهٔ شما همواره این است که "ضروری‌ترین کار پیش رویتان" را به بهترین شکل ممکن انجام دهید.

همان‌طور که کارل یونگ می‌گوید وظیفهٔ شما همواره این است که "ضروری‌ترین کار پیش رویتان" را به بهترین شکل ممکن انجام دهید.

شکست، همان چیزی که چاپین به خودش گفته بود نبایستی رخ دهد، در واقعیت رخ داد ولی او را نابود نکرد. اکنون او آزاد بود تا همان نویسنده‌ای شود که می‌توانست باشد.

مارکوس آئورلیوس، امپراتور معروف رواقی روم، در کتاب تأملات به خوانندگانش اطمینان می‌دهد: «هرگز مگذار آینده پریشانت کند. در صورت لزوم می‌توانی به مدد سلاح خردی که امروز تو را در برابر لحظهٔ اکنون مسلح ساخته است، با آینده هم مقابله کنی.»

وقتی خودتان را بین چندین گزینه یا در میان فشارهای بیرونی و جاه‌طلبی‌های درونی‌تان سردرگم می‌یابید یا وقتی بنا به هر دلیلی در موقعیتی قرار دارید که نمی‌دانید گام بعدی چیست، پرسشی به‌غایت نیرومند می‌تواند به کمکتان بیاید: اکنون زندگی چه وظیفه‌ای پیش پایم نهاده است؟ مهم نیست شما چه می‌خواهید، زندگی از شما چه می‌خواهد؟

دریافتم که امروزه حس بی‌سروسامانی زندگی -و نیاز به تقلای شدید برای پیشگیری از عقب‌افتادگیِ بیشتر- حسی تقریباً همگانی است. به جوانانی برمی‌خوردم که ظاهراً از امکان ساماندهی امور زندگی‌شان به‌کلی مأیوس بودند. از سوی دیگر، مسن‌ترها از اینکه تا چهل یا پنجاه‌سالگی هنوز نتوانسته‌اند سامانی به زندگی‌شان بدهند، سرخورده شده بودند و با خود فکر می‌کردند که آیا اساساً دستیابی به چنین هدفی شدنی است. آشکارا واضح بود که دستیابی به ثروت یا رسیدن به موقعیت اجتماعیِ بالا این مشکل را حل نمی‌کند. منطقی است، چراکه در دنیای مدرن، موفقیت‌های بیرونی غالباً نتیجهٔ غرق شدنِ بیشتر در رقابتی طاقت‌فرسا با دیگران هستند.

در پس اینکه به خودتان بگویید هیچ گزینه‌ای ندارید، نوعی راحت‌طلبی نهفته است. چون غرق شدن در "خودفریبی" و باور به اینکه گیر افتاده‌اید، ساده‌تر از رویارویی با مسئولیت‌های سرگیجه‌آور آزادی است.

یک بار بیشتر زندگی نمی‌کنی، اما اگر درست زندگی کنی، همین یک بار کافی است. - می وست

کمال‌گراها عاشق کلید زدن پروژه‌های تازه‌اند، زیرا لحظهٔ آغاز به دنیایی از عدم محدودیت‌ها تعلق دارد: مادامی‌که هیچ کاری روی یک پروژه انجام نداده‌اید، هنوز باور دارید که نتیجهٔ نهایی می‌تواند با ایدئال ذهنی‌تان تطابق داشته باشد.

رویکرد بسیار بهتر این است که مربیان تشویق شوند تا به نحوی صادقانه از ناکامی‌ها و تقلاهایشان برای شاگردان سخن بگویند. اعتمادبه‌نفس واقعی به صِرف مشاهده کسب نمی‌شود، بلکه وقتی به دست می‌آید که دریابید تنها انسان فاقد اعتمادبه‌نفس نیستید.

وقتی بپذیرید که هرگز قرار نیست از پسِ تمامی اهداف مهم و چشمگیر سربلند بیرون بیایید (اهدافی که اساساً نیازی نیست به یک‌یکشان بپردازید) و بفهمید که فقط می‌توانید تعداد انگشت‌شماری از آن‌ها را محقق سازید، دستیابی به اهداف بزرگ تا چه حد برایتان راحت‌تر می‌شود

خب، اکنون که دیگر دربارهٔ سر رسیدن روزی آرمانی به خودم دروغ نمی‌گویم، چه فرصتی در اینجا برایم قابل‌حصول است؟»

د. به قول کاتارینا یانوسکووا، مشاور هنری: «هر کتاب در وجود شما نشانی از خود بر جای می‌نهد، حتی اگر در حافظهٔ خودآگاهتان نشانی از آن باقی نمانده باشد.»

من آن را "قاعدهٔ سه تا چهارساعته" برای پرداختن به امور خلاقانه می‌نامم. این قاعده دو بخش دارد: نخست -تا جایی که شرایطتان اجازه می‌دهد- بکوشید هرروزه، یک دورهٔ سه تا چهارساعته برای خودتان جدا کنید که بدون هیچ قرار ملاقات یا وقفه‌ای باشد؛ بخش دوم که به اندازهٔ بخش نخست مهم است اینکه نگران نظم دادن به باقی ساعات روزتان نباشید و بپذیرید که سایر ساعاتتان احتمالاً با هرج‌ومرج‌های پراکنده و معمول زندگی همراه خواهند بود.

همهٔ آدم‌ها به‌نوعی پریشان، شکسته، وابسته و غرق در ترس هستند، حتی کسانی که کم‌وبیش با اعتمادبه‌نفس به نظر می‌رسند. آن‌ها بیش از آنچه تصور کنید شبیه شمایند؛ پس بکوشید درون خودتان را با ظاهر دیگران مقایسه نکنید.

یکی از بینش‌های محوری ژان پل سارتر، فیلسوف [فرانسوی]، این بود که در پس اینکه به خودتان بگویید هیچ گزینه‌ای ندارید، نوعی راحت‌طلبی نهفته است. چون غرق شدن در "خودفریبی" و باور به اینکه گیر افتاده‌اید، ساده‌تر از رویارویی با مسئولیت‌های سرگیجه‌آور آزادی است.

امروزه بسیاری از افراد صبحشان را با نوعی حس "بدهی به بهره‌وری" آغاز می‌کنند، به نحوی که گویی باید در طول روز برای بازپرداخت بدهی‌شان به هر دری بزنند و امیدوار باشند که شاید شب‌هنگام بدهی‌شان صاف شده باشد. اینان اگر در این مسیر ناکام شوند -یا بدتر از آن هیچ تلاشی نکنند- انگار که نتوانسته‌اند به‌درستی وجودشان در جهان را توجیه کنند.