بریده‌هایی از کتاب توقف ممنوع

آن روزی که ما بتوانیم درآمد کشور را از راه دانشمان به دست بیاوریم و در چاه‌های نفت را پلمب کنیم، آن روز برای ما روز خوبی است.

نبی مکرم (صلوات الله و سلامه علیه) به امیرالمومنین (علیه الصلاۀ و السلام) فرمودند: «ایاک و الکسیل و الضجر»؛ از دو چیز پرهیز کن: یکی از ملالت و یکی از کسالت. ملالت، یعنی این که انسان حوصله کار نداشته باشد؛ کسالت هم یعنی تنبلی. هم چنین از پیامبر اکرم (ص) نقل شده است: «رحم الله امرء عمل عملاً فاتقنه»؛ رحمت خدا بر آن انسانی که کار خود را ـ هر کاری ـ محکم و متقن انجام دهد.

بعد از طی دوران تحصیل تا دیپلم دانش‌آموزان وارد نظام آموزش عالی می‌شوند و دانش و پژوهش را فرا خواهند گرفت.

آموزش بدون پرورش راه به جائی نخواهد برد ... نکته اساسی ضایع شدن نسل انسانی است.

جوان، مهبط لطف پروردگار است و در بسیاری موارد دل او محل جلوه عنایات ویژه الهی است.

دوره‌های اخیر بعد از جنبش علمی دنیا ـ رنسانس ـ به این طرف و به خصوص در این یک قرن اخیر، بسیاری از آن چه در زمینه‌ی علم انجام گرفته، به جای این که برای آسایش بشر باشد در تهدید بشر بوده؛ یا تهدید جان، یا تهدید اخلاق، یا تهدید خانواده، و تشویق به مصرف‌گرایی و پُر کردن جیب چپاول‌گران بین‌المللی و صاحبان و پدیدآورندگان تراست‌ها و کارتل‌ها. ما می‌گوییم علم، به جای این‌ها در خدمت انسان قرار بگیرد؛ در خدمت آسایش انسان، در خدمت آرامش انسان و در خدمت روح و روان انسان. این‌ها حرف‌هایی است که دنیا نمی‌تواند رد کند.

آن روزی که ما بتوانیم درآمد کشور را از راه دانشمان به دست بیاوریم و در چاه‌های نفت را پلمب کنیم، آن روز برای ما روز خوبی است.

آن چیزی که در فضای علمی ما مشاهده می‌شود ـ که به نظر من یکی از عیوب بزرگ محسوب می‌گردد ـ این است که ده‌ها سال است که ما متون فرنگی و خارجی را تکرار می‌کنیم، می‌خوانیم، حفظ می‌کنیم و بر اساس آن‌ها تعلّم و تعلّم می‌کنیم؛ اما در خودمان قدرت سؤال و ایجاد خدشه نمی‌یابیم! باید متون علمی را خواند و دانش را از هر کسی فرا گرفت؛ اما علم باید در روند تعالی خود، با روح‌های قوی و استوار و کارآمدی که جرأت پیش‌بُرد علم را داشته باشند، همراه شود تا بتواند پیش برود. انقلاب‌های علمی در دنیا این گونه به وجود آمده است.

اعتراض داشتن ایرادی ندارد، اما مبنا و پایه‌ی کارش باید درست باشد. البته ممکن است به خیلی از مسئولان کشور اعتراض هم داشته باشد؛ اما اعتراض او، اعتراض یک جوان است و هیچ اشکالی هم ندارد. بنده وقتی در مجامع دانشجویی شرکت می‌کنم ـ شماها یا بوده‌اید و یا از نزدیک دیده‌اید، یا از تلویزیون مشاهده کرده‌اید ـ می‌بینید که چندین هزار دانشجو چه ابراز احساساتی می‌کنند. من می‌دانم در همین مجموعه‌ی چند هزار نفری، درصد قابل توجهی هستند که به شخص من اعتراض دارند؛ ولی اگر بنا باشد محبت خودم را بین این مجموعه تقسیم کنم، سهم آن‌ها را یک مثقال کمتر نخواهم گذاشت. این‌ها هم جوانند، این‌ها هم فرزندان و بچه‌های من هستند، این‌ها هم دانشجوهای این کشورند. گیرم به مسأله‌ای ـ به حق یا به ناحق ـ اعتراض دارند؛ چه اشکال دارد؟

یأس، بزرگ‌ترین آفت جوان است.

شما این علوم را یاد بگیرید تا ارزش‌های خودتان را در دنیا ترویج کنید و معارف خودتان را در دنیا حاکم کنید. این چیز بدی است؟! یک نفر سوار هواپیما می‌شود و برای عیاشی و هرزگی، به فلان شهر فلان کشور می‌رود؛ یک نفر هم سوار همین هواپیما می‌شود، می‌رود برای زیارت خانه‌ی خدا؛ این هواپیما که گناهی ندارد؛ جهت‌ها فرق می‌کند. شما دانش و فناوری را فرا بگیرید و از هوش ویژه‌ای که در شما هست استفاده کنید، برای این که در این جهت، قله را فتح کنید.

جنبش نرم‌افزاری، یعنی در معرفت علمی ننشینید دست خود را دراز کنید تا دیگران بکارند و میوه‌چینی کنند و هر مقدار از میوه را که لازم نداشتند، بیاورند در دست شما بگذارند.

جوانی که در فضای اسلام و انقلاب و نظام جمهوری اسلامی تربیت شده، طهارت فطری سالم را داراست. شما جوانان بحمدالله پاک‌اید. جوانی که در فضای اسلام و انقلاب و نظام جمهوری اسلامی تربیت شده، طهارت فطری سالم را داراست. هر جوانی که از گناه پرهیز داشته باشد و در رفتار معمولی خود، خدا را فراموش نکند و جهت خدایی را تا آن جایی که ممکن است، لحاظ کند، نورانیت آن را خواهد دید. اگر جوانی در درس خواندن و کارهای گوناگون، با خلوص قصد کند که برای کمال خود، خدمت به جامعه و اسلام و برای کمک به آینده این کشور بکوشد، نتایج و نورانیت آن را در قلب خود می‌بیند. این امر آثار زیادی برای او در پی خواهد داشت.

طبیعت جوان، طبیعت تحرک و تندی است. شرط دیگر این است که در قضایا افراط وجود نداشته باشد. طبیعت جوان، طبیعت تحرک و تندی است. این دوره‌ی زندگی شما را ما هم گذرانده‌ایم؛ آن هم در دوران‌های انقلاب و اوایل مبارزات و این‌ها بوده، تندی را می‌دانم چیست. خیلی‌ها هم نصیحت می‌کردند که آقا تندی نکنید، ما می‌گفتیم که نمی‌فهمند چقدر لازم است تندی کردن. می‌دانم تصور شما چیست، اما حالا از ما بشنوید دیگر، مراقبت باشید تندروی انسان را از پیش نمی‌برد، با فکر، تصمیم بگیرید. البته جوان امروز از جوان دوره‌ی ما فکورتر است. این را به شما عرض بکنم. شما امروز جوان‌هایی هستید که تجربه‌تان، اطلاعتان، آگاهی‌هایتان از آن دوره‌ی جوانی ما ـ از پنجاه سال پیش از این ـ خیلی بیشتر است؛ قابل مقایسه نیست با جوان امروز

اعتراض داشتن ایرادی ندارد، اما مبنا و پایه‌ی کارش باید درست باشد.

هم چنانی که من متقابلاً از آن طرف می‌خواهم بگویم آموزش و پرورش مسئول تحویل دادن آدم‌های درس خوانده و کارامد در همه‌ی سطوح است، اشتباه است اگر خیال کنیم آموزش و پرورش لزوماً مقدمه‌ی دانشگاه است؛ نه. بعضی دنیا و آخرت خودشان را به راه یافتن به دانشگاه وصل کرده‌اند. شنیده‌اید، جوانی که در کنکور رد شد، فرض کنید بلایی سر خودش آورده، یا افسردگی پیدا کرده، یا پدر و مادرش توسری بهش زده‌اند! نه آقا! دانشگاه راه رشد علمی و راه رشد تحقیق است. بسیار خوب؛ این برای کشور لازم است. شما می‌دانید من مروِّجِ گسترش و عمق دانش هستم و بر این معنا اصرار دارم؛ اما این معنایش این نیست که ما فروشنده‌ی خوب نمی‌خواهیم، راننده‌ی خوب نمی‌خواهیم،

جوان در هر جامعه و کشوری، محور حرکت است. جوان در هر جامعه و کشوری، محور حرکت است. اگر حرکت انقلابی و قیام سیاسی باشد، جوانان جلوتر از دیگران در صحنه‌اند. اگر حرکت سازندگی یا حرکت فرهنگی باشد، باز جوانان جلوتر از دیگرانند و دست آن‌ها کارآمدتر از دست دیگران است. حتی در حرکت انبیای الهی هم ـ از جمله حرکت صدر اسلام ـ محور حرکت و مرکز تلاش و تحرک، جوانان بودند.

جوان، مهبط لطف پروردگار است. جوانان در هر برهه‌ای از تاریخ کشورها و ملت‌ها، می‌توانند یکی از مهم‌ترین مراکز سعادت یک ملت باشند. علت هم این است که جوان از طهارت فطری برخوردار است. جوان، پاک و ناآلوده است. آلودگی‌هایی که در طول زندگی به سراغ انسان‌ها می‌آید و زنجیرهایی بر دست و پای روح آنان می‌بندد و آنان را از حرکت و عروج و تکامل باز می‌دارد، در مورد جوانان یا وجود ندارد و یا بسیار کم است. جوان، مهبط لطف پروردگار است و در بسیاری موارد دل او محل جلوه عنایات ویژه الهی است. جوانان باید قدر این موهبت را بدانند. صفایی که می‌تواند روح انسان به دست بیاورد و با آن از لایه‌های گرفتاری مادی و آلودگی‌ها و پلیدها عبور کند و دامن خود را پاک نگه دارد، در جوانان بیش از همه انسان‌هاست.

مدرک چیست؟ مدرک به این عنوان که نشان دهد فردی دارای معلومات است، خوب است! اما نمی‌تواند منشأ اثری شود. آن چه مهم است، علم است. علم و کار برای جامعه لازم است.

آن روزی که شهر اصفهان در دوره‌ی «شاه سلطان حسین» مورد غارت قرار گفت و مردم قتل عام شدند و حکومت با عظمت صفوی نابود شد، خیلی از افراد غیور بودند که حاضر بودند مبارزه و مقاومت کنند؛ اما «شاه سلطان حسین» ضعیف بود. اگر جمهوری اسلامی دچار «شاه سلطان حسین‌ها» بشود، دچار مدیران و مسئولانی بشود که جرأت و جسارت ندارند؛ در خود احساس قدرت نمی‌کنند، در مردم خودشان احساس توانایی و قدرت نمی‌کنند، کار جمهوری اسلامی تمام خواهد بود.

آن چیزی که به نظرم از همه مهم‌تر می‌آید، این است که همت جامعه علمی ما باید به تولید علم گماشته شود. ما نباید به ترجمه و فراگیری اندوخته‌های دیگران اکتفا کنیم. نه این که فرا نگیریم؛ هیچ کس نمی‌گوید از دیگران فرا نگیریم؛ چرا، باید فرا گرفت؛ لیکن علم را باید تولید کرد.

توقع این است که روحیه‌ی به فکر سرنوشت خود بودن، بر روحیه‌ی به فکر سرنوشت کشور بودن ترجیح پیدا نکند.

جوان، یک نهال بالنده و مرکز اغلب نیکی‌ها و درخشندگی‌ها و نورانیت‌هاست.

هوشی که ملت ایران دارد از متوسط هوش مردم دنیا بالاتر است. من یک وقت عرض کردم: «هوشی که ملت ایران دارد از متوسط هوش مردم دنیا بالاتر است.» ... به طوری که امروز، همان قطعه معیوب از هوایپمای جنگی را که سابقاً با اختصاص هزینه برای یکی دو نفر همراه قطعه و دیگر تشریفات، به خارج می‌فرستادند، تکنسین هواپیما و ارتشی ما با صرف وقت و هزینه‌ای اندک می‌تواند بهتر از روز اول تعمیر و بازسازی کند.

نگاه بدبینانه شد، به دنبالش بی‌عملی، به دنبالش بی‌تحرکی، به دنبالش انزوا است.

علاوه بر آن یکی دیگر از لازمه‌های حرکت به سمت کشوری مقتدر، برخورداری از قدرت و ثروت است و علم به فرموده مقام معظم رهبری منبع کسب این قدرت و ثروت است. البته منظور از علمی که ثروت و قدرت آفرین باشد محفوظات علمی و تبحر و تخصص علمی نیست بلکه چیزی فراتر از علوم موجود و نوآوری‌های علمی و به تعبیر معظم له جنبش نرم‌افزاری است.

خواستن وقتی توانستن است که با همت، عمل، توکل، راه‌بلدی و احساس مسئولیت همراه باشد.

شما جوانان بحمدالله پاک‌اید. جوانی که در فضای اسلام و انقلاب و نظام جمهوری اسلامی تربیت شده، طهارت فطری سالم را داراست

راه ما راهی طولانی است؛ اما آینده ما هم بسیار روشن و جذاب خواهد بود. نگاه به آن آینده، خستگی راه را می‌زداید و ایمان به آن، تردیدها و تزلزل‌ها را از بین می‌برد.

امور تربیتی خوب است. معلم تربیتی خوب است، گوینده‌ی تربیتی خوب است؛ اما آن کسی که از درون خود، موعظه‌کننده و تربیت‌کننده‌یی نداشته باشد ـ واعظ من نفسه ـ این تربیت‌ها به کارش نمی‌آید. خودتان را بسازید، با نفس مبارزه کنید، اجرای حکم الهی را در محدوده‌ی شخص خودتان بزرگ بشمارید