کتاب راه و رسم جهان

دانشمندان در مورد وراثت می‌گویند: ما از والدین خود نه ویژگی‌هایی خاص، بلکه طیفی از ویژگی‌های احتمالی موجود در کد ژنتیکی خود را به ارث می‌بریم.

انقلاب امریکا حامی برتری فردی، انقلاب فرانسه حامی ملت، انقلاب بلشویکی روسیه حامی طبقهٔ کارگر، انقلاب فاشسیستی ایتالیا حامی دولت، انقلاب نازی آلمان حامی نژاد برتر و رهبر یگانهٔ آن بود.

در تاریخ باستان، تمدن‌های گوناگونی وجود داشتند. این چندگانگی برای نسل بشر مفید بود و برای افرادی که به بن‌بست می‌خوردند مسیری جایگزین ارائه می‌داد. تاریخ مدرن با کاهش گزینه‌های پیش رو مواجه شد تا جایی که امروزه تمدن فقط در یک مسیر جریان دارد. سومریان، مصری‌ها و سایرین به طور مستقل تمدن‌هایی را ساختند؛ اما فقط یک انقلاب علمی‌‌صنعتی‌‌فناوری وجود دارد.

حدود ۱۶۰۰ سال پیش از میلاد، اختراعی بزرگ در نقطه‌ای از ساحل مدیترانه در سوریه و فلسطین ساخته شد. ساکنان آن ساحل که یونانی‌ها نام‌شان را فنیقی‌هامی‌گذاشتند، سامی‌هایی بودند که خود را کنعانیان می‌نامیدند. ممکن است تمام این‌ها کار یک نفر باشد، کار کاتبی باهوش که می‌توانست به چندین زبان بنویسد و بخواند. چنین چیزی در آن ساحل تجاری که همچون پل مصر به خاورمیانه عمل می‌کرد، غیرمعمول نبود. آن اختراع تعداد نمادهای نوشتاری را از صدها یا هزاران به بیست یا سی عدد کاهش داد. آن اختراع فقط شامل حروف بی‌صدا می‌شد، تا زمانی‌که یونانی‌ها آن را به‌کار گرفتند و حروف صدادار را به آن افزودند. نام آن اختراع از دو حرف نخست یعنی A و B، آلفا و بتای یونانی، گرفته و درنتیجه الفبا خوانده شد.

طبق شواهدی که بعدها در گورستان کارتاژ کشف شد، رسم فنیقی‌ها یا همان سامی‌ها این بود که نخستین نوزاد خود را پیشکش درگاه خدایان می‌کردند. شاید این رسم میان سامی‌ها بسیار رایج بوده باشد. روایت کتاب مقدس مبنی بر اینکه خدا برای آزمودن ابراهیم به او دستور می‌دهد پسرش را قربانی کند و سپس گوسفندی را به عنوان پیشکش می‌پذیرد، نشان می‌دهد که قبایل عبری آداب و رسوم کهنی را که با آن مواجه شده و شاید خود به آن‌ها پایبند بودند اصلاح کردند. در مراسم معبد یهودیان، موضوع حائز اهمیت این بود که حیوانات قربانی می‌شدند نه کودکان. این آداب و رسوم، اعتقادی راسخ را به تصویر می‌کشیدند مبنی بر اینکه جان انسان مقدس است.

بااین‌حال، مشاهدات مربوط به این نیست که قبایل عبری چه چیزی را قرض گرفته‌اند، بلکه این است که با استقراض خود چه کردند. آن‌ها اخلاقیات را وارد روایات و داستان‌ها کردند. در داستان سیل و نابودی سدوم و عموره شرارت بی‌پاسخ نماند و نجات نوح و لوط تبدیل به نمونه‌ای از حمایت الهی از فرد درستکار شد. این روایات نه به عنوان ادبیات، بلکه به عنوان قصه‌های اخلاقی نسل‌به‌نسل منتقل شد. پیام آن روایات این بود که در تاریخ هدفی الهی نهفته است. این اعتقادکه در تاریخ و سرنوشت انسان‌ها طرحی نهفته است که توسط خدا خلق شده، در داستان گریز از مصر مشهود است. خدا بندگان خویش را از بند بردگی رها کرده و آن‌ها را به سرزمین موعود می‌فرستد. این داستان به انسان‌ها نشان می‌دهد که اگر از فرمان خدا اطاعت کنند، چه پاداشی خواهند گرفت.

آموزشی ایالات متحد به روایت آفرینش باور دارند و شواهد زیست‌شناسی، باستان‌شناسی و مردم‌شناسی را نادیده می‌گیرند. آن‌ها به فسیل‌ها، استخوان‌ها، بقایای مدفون انسان‌ها و دی‌ان‌ای بی‌توجه هستند. این موضوع یکی از شواهدی است که نشان می‌دهد دین و عقیده می‌تواند روی انسان چه تأثیری داشته باشد.

این خوش‌بینی امریکایی نقطهٔ مقابل دانش کهنی قرار دارد که طبق آن هیچ‌چیز تغییر و پیشرفت نمی‌کند. در کتاب جامعه بن داودآمده: «آنچه بوده است همان است که خواهد بود، و آنچه شده است همان است که خواهد شد و زیر آفتاب هیچ‌چیز تازه نیست.»(۱:۹)

من هم قصد دارم کاری مشابه همین انجام دهم. من بر تجربهٔ انسان تمرکز می‌کنم: در واقع بر تغییر و با تمرکز بر این موضوع که ما چطور خود را مدیریت می‌کنیم و چطور به مسائل جنگ و صلح و بقا می‌پردازیم. همچنین بر برخی از نقاط عطف تاریخ و نتیجهٔ آن‌ها در گذشته و آینده تمرکز می‌کنم. در این صورت، درست همان‌طور که شمنی دور آتش داستان‌سرایی می‌کرد، روایت نقاط عطف زندگی بشر به اندازهٔ نقل یک افسانه زمان می‌برد.