کتاب اثر لوسیفر

ژان هاتزفلد، خبرنگار فرانسوی، با ده تن از نیروهای شبه‌نظامی هوتو که اکنون به دلیل کشتن هزاران غیرنظامی توتسی با قمه در زندان هستند مصاحبه کرد. شهادت‌های این افراد ساده، عمدتاً کشاورز و مذهبی، از جمله یک معلم، توصیف کاملاً طبیعی و بدون هیچ پشیمانی از آن ظلمِ غیرقابل تصور باعث وحشت می‌شود. سخنان آن‌ها بارها و بارها ما را وادار می‌کند که با واقعیتی باورناپذیر روبه‌رو شویم: این‌که انسان‌ها قادرند به‌طور کامل از انسانیت خود برای یک ایدئولوژی بی‌فکر چشم‌پوشی کنند، چنان پیرو دستورات مقامات کاریزماتیک شوند که هر کسی را که به او برچسب «دشمن» می‌زنند نابود کنند.

ما همه موش‌های آزمایشگاهی در آزمایشگاه خداوند هستیم... انسانیت فقط یک پروژهٔ در حال پیشرفت است. - تنسی ویلیامز، کامینو رئال (۱۹۵۳)

در روایت هومر از جنگ تروا، آگاممنون، فرمانده نیروهای یونانی، پیش از مواجهه با دشمن به مردانش می‌گوید: «هر کس که به دست ما بیفتد از مرگ شنیع در امان نیست، حتا جنینی که مادر در رحم حمل می‌کند. بگذار از بین بروند! بی‌آن‌که گوری یا نشانی از آنان بر جای بماند!»

«انسان اسیر سرنوشت نیست، بلکه زندانی ذهن خود است.»

سه هزار سال ادبیات به ما آموخته است که هیچ شخص یا حکومتی از انجام شرارت مصون و معصوم نیست. در روایت هومر از جنگ تروا، آگاممنون، فرمانده نیروهای یونانی، پیش از مواجهه با دشمن به مردانش می‌گوید: «هر کس که به دست ما بیفتد از مرگ شنیع در امان نیست، حتا جنینی که مادر در رحم حمل می‌کند. بگذار از بین بروند! بی‌آن‌که گوری یا نشانی از آنان بر جای بماند!» این سخنان نفرت‌انگیز بر زبان شهروندی نجیب در یکی از متمدن‌ترین دولت - ملت‌های زمان خود، سرزمین فلسفه، فقه، و تئاتر کلاسیک جاری می‌شود.

«ساختارهای بد» «موقعیت‌های بد» را ایجاد می‌کنند که به نوبهٔ خود باعث شکل‌گیری «اشخاص بد» و «رفتارهای بد»، حتا در افراد خوب، می‌شوند.

مجموعهٔ وسیعی از شواهد و مستندات ارائه‌شده از سوی روان‌شناسی اجتماعی مؤید این مطلب است که در زمینه‌ها و بافت‌های خاص، قدرت موقعیتی بر قدرت فردی برتری دارد.

بیایید با تعریفی از شرارت شروع کنیم. من یک تعریف روان‌شناختی بسیار ساده ارائه می‌دهم: شرارت عملی آگاهانه و عمدی است که به قصد آسیب‌رساندن، توهین، تحقیر، انسانیت‌زدایی یا نابودکردن افراد بی‌گناه انجام می‌شود - یا استفاده از اقتدار شخصی و قدرت سیستمی خود برای تشویق یا توانمندسازی دیگران به‌منظور ارتکاب این کارها از طرف ما. به‌طور خلاصه به‌معنای «دانستن شیوه‌های بهتر اما انجام‌دادن بدترین شیوه» است.

همان‌طور که فرانکلین روزولت رئیس‌جمهور گفته است: «انسان اسیر سرنوشت نیست، بلکه زندانی ذهن خود است.» زندان‌ها استعاره‌ای از محدودیت‌های واقعی یا نمادین آزادی هستند.

شما همیشه باید بدانید که چه کسی قدرتی دارد که می‌تواند علیه شما یا به نفع شما استفاده شود، از چه کسی بهتر است اجتناب کنید و با چه کسانی باید «دوست باشید». برای انجام این کار، باید بتوانید سیگنال‌های ظریف موقعیت را رمزگشایی کنید، که نشان می‌دهد چه زمانی شرط‌بندی کنید و کی وارد بازی نشوید، چه‌گونه تعهدات متقابل ایجاد کنید و چه‌گونه از یک فرد معمولی به یک رهبر تبدیل شوید.

امپراتوری شوروی استالین بیست میلیون روس را به قتل رساند، سیاست‌های حکومت مائو تسه‌تونگ منجر به کشته‌شدن بیش از ۳۰ میلیون نفر از هم‌وطنان او شد. رژیم کمونیستی خِمِرهای سرخ بیش از یک‌ونیم میلیون شهروند کشور خود، کامبوج، را نابود کرد. حزب بعث صدام حسین به قتل ۱۰۰.۰۰۰ کُرد عراقی متهم شده است. در سال ۲۰۰۶، یک نسل‌کشی در منطقهٔ دارفور سودان رخ داد که جهان به‌راحتی آن را نادیده گرفت.

با نگاهی به گذشته، واضح است که باید اشتباه خود را می‌پذیرفتیم و به راه خود ادامه می‌دادیم، اما این یکی از سخت‌ترین کارهاست. کافی است بگوییم: «اشتباه کردم. متأسف‌ام.» اما در عوض ما ناخودآگاه به دنبال یک قربانی گشتیم تا تقصیر را به گردن او بیندازیم و لازم نبود جای خیلی دوری برویم.

«خطی که نیکی و شرارت را از هم جدا می‌کند، از میان قلب تک‌تک انسان‌ها می‌گذرد.»

می‌دونی چی کار کردی؟ (شرلوک هلمز از زیگموند فروید پرسید) تو موفق شدی روش‌های من - مشاهده و استنتاج - را برداری و آن‌ها را در داخل سر آزمون‌شونده‌ها به کار ببری. - نیکولاس مایر، راه‌حل هفت درصد

شرارت انفعال: ناظران منفعل تنها چیز لازم برای پیروزی شر آن است که انسان‌های خوب کاری انجام ندهند. - ادموند برک، سیاست‌مدار بریتانیایی باید بدانیم که پذیرش منفعلانهٔ یک نظام ناعادلانه، همکاری با آن نظام و در نتیجه، شریک‌شدن در اعمال شرورانهٔ آن است. - مارتین لوتر کینگ، جونیور