کتاب محتوم

ما تقریباً چیزی نیستیم به‌جز برآیند تصادف‌های زیست‌شناختی و محیطی که هیچ کنترلی رویشان نداشته‌ایم و آن‌ها بوده‌اند که ما را تا به این لحظه رسانده‌اند.

چه کسی فکرش را می‌کرد که باکتری‌های داخل روده بر چیزی که به‌اشتباه اسمش را عاملیت آزاد می‌گذارید تأثیر بگذارد؟

ما باید با حقیقت کشتی بی‌ناخدایمان روبه‌رو شویم.

پس سه تکنیک مختلف -از پایش فعالیت صدها میلیون نورون تا نورون‌های منفرد- همه نشان می‌دهند در آن لحظه‌ای که به نظرمان آگاهانه و آزادانه تصمیم می‌گیریم تا کاری کنیم، تاس عصب‌شناختی از قبل ریخته شده است. آن احساس نیت خودآگاهانه یک فکر بعدی و بی‌ربط است.

وقتی موضوع انسان مطرح است، گاهی پرسیدن اینکه فلان ژن چه می‌کند، می‌تواند سؤال احمقانه‌ای باشد. تنها می‌توان پرسید آن ژن در این محیط خاص چه می‌کند.

تاریخچهٔ یک فرد را نمی‌توان نادیده گرفت، چون ما جز تاریخ‌هایمان چیزی نیستیم.

هیچ‌کس استحقاق این را ندارد یا لایق این نیست که با او بهتر یا بدتر از کس دیگر رفتار شود. با این نگاه، اینکه از کسی متنفر باشید همان‌قدر معقول است که بخواهید از گردبادی متنفر باشید که ظاهراً تصمیم گرفته است خانه‌تان را با خاک یکسان کند. یا همان‌قدر معقول است که بخواهید عاشق یک گل یاس باشید به این دلیل که انگار تصمیم گرفته است عطر خوبی متصاعد کند.

به دلیل استرس‌های مادرانهٔ مامان، مغز جنینی‌تان در انبوهی از گلوکوکورتیکوئید خیس می‌خورد و در نتیجه، در بزرگسالی نسبت به افسردگی و اضطراب آسیب‌پذیرتر می‌شوید.

فهمیدن این زنجیرهٔ لاک‌پشت‌ها نشان می‌دهد چطور نیتی که می‌کنید و شخصیت امروزتان نتیجهٔ تمام آن تعاملات بین زیست‌شناسی و محیطی است که پیش‌تر اتفاق افتاده و همه هم از کنترل شما خارج‌اند. هر تأثیر پیشین، بی‌هیچ وقفه و فاصله‌ای، از نتایج اثرگذاری‌های قبلی ناشی می‌شود. بدین ترتیب، در این توالی جایی نیست که بتوان آزادی اراده را وارد کرد که جزئی از آن دنیای زیست‌شناسی باشد، اما تحت تأثیرش نباشد.

چطور یک بو یا احساس لمسی ناخوشایند می‌تواند ارزیابی اخلاقی نامرتبطی را تغییر دهد؟ این پدیده با بخشی از مغز به نام اینسولا (که به نام قشر جزیره‌ای هم شناخته می‌شود) مرتبط است. این بخش در پستانداران با بو یا مزهٔ غذای کهنه و فاسد فعال می‌شود و به‌صورت خودکار، بیرون ریختن غذا از دهان و تهوع را در این گونه‌ها فعال می‌کند.

ما تقریباً چیزی نیستیم به‌جز برآیند تصادف‌های زیست‌شناختی و محیطی که هیچ کنترلی رویشان نداشته‌ایم و آن‌ها بوده‌اند که ما را تا به این لحظه رسانده‌اند.

وقتی رفتاری می‌کنید، یعنی وقتی مغزتان رفتار خاصی را تولید می‌کند، دلیلش جبری است که قبل از آن رفتار وجود داشته و خود آن نیز به دلیل جبری درست پیش از آن به وجود آمده است و همین‌طور قبل‌ترش تا آخر.

اثرات محیطْ پیش از تولد آغاز می‌شوند.

چه در آخر کار درست شبیه به والدینتان از کار دربیایید چه درست نقطهٔ مقابل آن‌ها، در هر دو حالت به یک اندازه آزاد نیستید

ما کم‌وبیش، هیچ نیستیم به‌جز مجموع آنچه بر آن کنترلی نداریم، یعنی زیست‌شناسی‌مان،‌ محیط‌هایمان و تعاملات آن‌ها. مهم‌ترین پیام این بود که آن‌ها مولفه‌های جدا از هم نیستند که رفتار را خلق می‌کنند. آن‌ها یکپارچه می‌شوند؛ تکاملْ ژن‌هایی را تولید می‌کند که از آثار اپی‌ژنتیک محیط آغازین متأثرند، که پروتئین‌هایی می‌سازند که تحت اثر هورمون‌هایی در این یا آن بستر خاص در مغزی کار می‌کنند که شما را می‌سازد. پیوستاری یکپارچه که هیچ درز و شکافی را بین آن زمینه‌های تحقیق باز نمی‌گذارد تا قدری آزادی اراده در آن جا بدهند.

جایگاه اجتماعی-اقتصادی پایین پیش‌بینی‌کنندهٔ رشد ناقص قشر پیشانی [حتی] در بچه‌های مهدکودکی است.

فقط کافی است که به دلیل گرسنگی کشیدن مادر، جنین کمبود مواد مغذی داشته باشد. این باعث می‌شود خطر ابتلا به شیزوفرنی در بزرگسالی‌اش و نیز خطر انواع مختلفی از بیماری‌های متابولیک و قلب و عروق بیشتر شود.

محیط‌های متفاوت باعث ایجاد آثار اپی‌ژنتیک متفاوتی بر یک ژن یا کلید ژنتیکی می‌شوند.

گاهی آدم می‌خواهد از ناعادلانه بودن زندگی فریاد بکشد.

در آن لحظه‌ای که به نظرمان آگاهانه و آزادانه تصمیم می‌گیریم تا کاری کنیم، تاس عصب‌شناختی از قبل ریخته شده است

در این مطالعه، کسانی که به‌صورت کلامی (از طریق پیام صوتی) دروغ می‌گفتند میل بیشتری به استفاده از دهان‌شویه داشتند، درحالی‌که دروغ گفتن با دست (از طریق ایمیل) باعث می‌شد ضدعفونی‌کنندهٔ دست برای افراد خواستنی‌تر باشد.

وقتی همین‌طور عادی نشسته‌ایم و با نیت ظاهراً آزاد تصمیم می‌گیریم که کدام دکمه را فشار بدهیم، حواس محیطی‌مان -یک بوی نامطبوع، چهره‌ای زیبا، احساس تهوع، معده‌ای که پیچ‌وتاب می‌خورد یا قلبی که با سرعت می‌تپد- بر ما اثر می‌گذارند. آیا این آزادی اراده را نفی می‌کند؟‌ نه بابا! این اثرات خیلی ملایم هستند. آن‌ها فقط در شرکت‌کننده‌های متوسط رخ می‌دهند و کلی از افراد هم استثنا هستند. این فقط قدم اول در فهمیدن این است که نیت‌ها از کجا می‌آیند.

ما تقریباً چیزی نیستیم به‌جز برآیند تصادف‌های زیست‌شناختی و محیطی که هیچ کنترلی رویشان نداشته‌ایم و آن‌ها بوده‌اند که ما را تا به این لحظه رسانده‌اند. وقتی کارتان با این کتاب تمام شود، این جمله طوری در مغزتان جا خواهد گرفت که در خواب هم می‌توانید تکرارش کنید.

وقتی آدم‌ها ادعا می‌کنند که برای یک رفتار "علتی هست که خودش علتی ندارد" و اسمش را می‌گذارند "آزادی اراده"، چطور اولاً نتوانسته‌اند ببینند یا متوجه بشوند که جبرگرایی بدون سروصدا در صحنه حضور دارد و/یا ثانیاً به‌خطا نتیجه گرفته‌اند که جنبه‌های دور و خاصی در جهان که غیرجبرگرایانه کار می‌کنند، می‌توانند شخصیت، اخلاقیات و رفتار را توضیح دهند.

چه کسی فکرش را می‌کرد که باکتری‌های داخل روده بر چیزی که به‌اشتباه اسمش را عاملیت آزاد می‌گذارید تأثیر بگذارد؟

«اگر همه باور کنند که آزادی اراده‌ای وجود ندارد، چه می‌شود؟ چطور قرار است کنش‌وری کنیم؟ اگر ما ماشین هستیم، چرا اصلاً باید زحمت بیرون آمدن از رخت‌خواب را به خودمان بدهیم؟»

تغییرات اتفاق می‌افتند؛ با همان مولکول‌هایی که باعث یادگیری خرگوش دریایی می‌شوند و همه بدون توسل به نوعی عاملیت با اراده و آن آزادی که ما به‌صورت شهودی به تغییر منتسب می‌کنیم. وقتی یاد می‌گیرید که تجربه چگونه شبکهٔ عصبی یک خرگوش دریایی را تغییر می‌دهد، شبکهٔ عصبی خودتان هم تغییر می‌کند. ما تغییر را انتخاب نمی‌کنیم، اما به‌وفور این امکان وجود دارد که تغییر کنیم و حتی بهتر شویم؛‌

شاید حالِ شما هم از فهمیدن این گرفته شده باشد که بخشی از موفقیتتان در زندگی ناشی از این است که اجزای چهره‌تان زیباست؛‌ یا اینکه انضباط شخصی تحسین‌برانگیزتان خیلی به نحوهٔ ساخت‌وساز قشر مغزتان در دوران جنینی ربط دارد؛ یا اینکه کسی شما را دوست دارد مثلاً به خاطر نحوهٔ کار گیرنده‌های اکسی‌توسین او است؛ یا اینکه شما و بقیهٔ ماشین‌ها هیچ معنایی ندارید.

وقتی رفتاری می‌کنید، یعنی وقتی مغزتان رفتار خاصی را تولید می‌کند، دلیلش جبری است که قبل از آن رفتار وجود داشته و خود آن نیز به دلیل جبری درست پیش از آن به وجود آمده است و همین‌طور قبل‌ترش تا آخر.

خود اینکه مغز هر شخص می‌تواند از پس چقدر و چه نوع انعطاف‌پذیری عصبی بربیاید هم انعطاف‌پذیر است.