بریده‌هایی از کتاب روسو

به نظر روسو، «قدرت مقاومت» زنان را به جنس نیرومندتر بدل می‌سازد. مردان بالطبع به لحاظ فیزیکی نیرومندترند. اما در نهایت زنان توانایی آن را دارند که وقتی پای روابط عاشقانه به میان می‌آید مردان را تحت سلطهٔ خود درآورند. به بیان ساده‌تر مردان مسحور و مجذوب زنان می‌شوند. از نظر روسو این قدرت اگر به‌درستی به‌کار گرفته شود با فضیلت زنانه برابری می‌کند. اما زمانی که به فساد گراید، همچون همهٔ قوای انسانی به رذیلت بدل می‌شود. تئاتر عمدتاً به جهت آن‌که این سطح از افسون‌گری را تا حد زیادی بالا می‌برد، به این مفسده می‌انجامد. تئاتر زنان را بیش از حد کامل، همه‌چیزدان و برتر به تصویر می‌کشد. این امر در نهایت به زنانگی راستین آسیب می‌زند و به دیدگاه تحریف‌شده‌ای نسبت به آنها منجر می‌شود.

اما به باور من نامه به دالامبر در حالی‌که شاید به‌منزلهٔ یک استدلال برای از میان بردن کامل تئاتر (و در مورد ما فیلم‌ها، تلویزیون و ...) قانع‌کننده نباشد، دست‌کم می‌تواند آگاهی انتقادی ما از این رسانه‌ها را افزایش دهد. آیا نمایش‌ها و فیلم‌هایی که به تماشای آنها می‌نشینیم ما را به لحاظ اخلاقی انسان‌های بهتری می‌کنند؟ آیا ما را فاسد نمی‌کنند؟ آیا حواس ما را از تکالیف اخلاقی و مدنی‌مان پرت نمی‌کنند؟ اگر پاسخ‌مان «آری» باشد، آنگاه باید به آنچه روسو در این نامه بیان می‌دارد ارج نهیم. احتمالاً راه‌حل ممنوعیت برای علاج چنین مشکلاتی، اقدامی بسیار افراطی است. با این‌حال، آگاهی از این مسائل و اندیشیدن به شیوه‌هایی که بتوان از مضرات آنها کاست، عملی است که باید تا سطحی درگیر آن شویم.

مطابق با رأی روسو اشتباه اصلی ارسطو، خروتیوس و هابز خلط پرسش چه هست با پرسش چه باید باشد است. اگر به بررسی جهان پیرامون خود بپردازیم، درست همان نوع نابرابری‌هایی را خواهیم دید که این مؤلفان توصیف کرده‌اند. این اشتباه می‌تواند به تصور اشتباه دیگری نیز منجر شود، تصوری که بسیاری از ما آن را از منظری خاص قانع‌کننده می‌یابیم: «حق با کسی است که زور دارد.»