بریده‌هایی از کتاب رهایی از دام نگرانی

آنچه میان نگرانی‌های معمولی و مزمن تفاوت ایجاد می‌کند محتوای خود نگرانی‌ها نیست، بلکه نکته در آنجا است که ما چگونه به نگرانی واکنش نشان می‌دهیم و با آن مواجه می‌شویم. این همان چیزی است که فردی را که فقط نگرانی مختصر و گاه‌به‌گاه دارد، از فردی با نگرانی مزمن و دائم ناراحت‌کننده متمایز می‌کند. ارتباط ما با نگرانی، اینکه چگونه با آن زندگی می‌کنیم و مدیریتش می‌کنیم، تعریف‌کنندهٔ نوع نگرانی ما است.

افراد درگیر نگرانی مزمنْ مدام و مکرر به احتمالاتِ نگران‌کننده فکر می‌کنند، بدون اینکه به راه‌حل جدیدی دست یابند یا اینکه عملی مؤثر انجام دهند. نگرانی مزمن هرگز پایانی طبیعی ندارد، فقط مسیر خودش را طی می‌کند طوری‌که گویی زندگی خودش را دارد.

نگرانی مزمن اغلب با علائم فیزیکی و رفتاری همراه است. به‌طور مثال گاهی درمی‌یابید که استراحت برایتان سخت است و نمی‌توانید از یک لحظهٔ ساکت یا یک فیلم لذت ببرید و احساس ناآرامی می‌کنید. ممکن است پاهایتان را تکان دهید، در صندلیِ خود مرتب جابه‌جا شوید، قولنج انگشتان خود را بشکنید، مرتب آه بکشید، مدام گوشی‌تان را چک کنید و ... . تحریک‌پذیری‌تان را افزایش می‌دهد، که درنتیجه صداهای بی‌اهمیت و مزاحمْ شما را به عکس‌العمل‌های خشمگینانه و بهت‌آور وامی‌دارد؛ باعث ایجاد تنش‌های ماهیچه‌ای مثل کمردرد، گردن‌درد، سردرد و ... می‌شود؛ ایجاد فرسودگی می‌کند، یعنی داشتن احساس خستگی بدون هیچ دلیلی منطقی؛ ناراحتیِ معده را به دنبال دارد؛ در خوابیدن اختلال ایجاد می‌کند، مثل بی‌خوابی یا بیدار شدن زودتر از زمان دلخواه.

ممکن است دانش‌آموزی گاهی‌اوقات نگران آزمون باشد، اما انتظار ندارد که هر بار در آزمون موفق نبود از مدرسه اخراج شود.

نگران این نیستند که «چقدر نگران هستند.»

ارتباط مزمن با نگرانی رابطه‌ای است که در آن واقعاً بیش‌ازحد به نگرانی‌ها اهمیت می‌دهید و بارها و بارها برای اصلاحشان تلاش می‌کنید.

نگرانی مزمن شامل گذراندن زمان با افکاری درمورد ناامیدی‌ها و فجایع احتمالی است، حتی اگر تمایلی به آن نداشته باشید؛ این نوع نگرانی زنجیره‌ای از افکار را در بر می‌گیرد، یعنی ایجاد دلایل و تأثیرات متوالی روزافزون و غیرمحتملی که می‌گوید شما درنهایت از فجایع وحشتناک در عذاب خواهید بود و عملکرد ذهن و توانایی‌تان را از دست خواهید داد. قطعاً خسته‌کننده است. دوست دارید تلویزیون تماشا کنید، فیلم ببینید و در پارک کتاب بخوانید. شاید علاقه‌مندید از خوردن شام در کنار خانواده لذت ببرید یا با دوستی ناهار بخورید، اما آن نگرانی‌ها دوباره ظاهر می‌شوند. به نظر غیرقابل‌کنترل هستند! و درست زمانی که آن‌ها را نمی‌خواهید حاضر می‌شوند.

نگرانی همیشه حرف آخر را می‌زند

نگرانی مزمنْ شما را برای حل مشکلات هشیار نمی‌کند بلکه در حل مشکلات اختلال ایجاد می‌کند. چنانچه دچار نگرانی مزمن شده‌اید، توجه‌تان بیشتر روی فجایع خیالی غیرمحتمل آینده متمرکز می‌شود نه شرایط فعلی که نیازمند راه‌حل است. نگرانی‌های مزمن حل نمی‌شوند چون حقیقتاً چیزی برای حل‌شدن وجود ندارد. نگرانی مرتب تکرار می‌شود تا زمانی‌که با چیز دیگری جایگزین شود.

نگرانی مزمن می‌تواند تمرکز زندگی شما را برهم بزند و فعالیت‌هایی را که می‌توانند برای شما لذت‌بخش باشند به حاشیه ببرد. جسمتان در محیط معمول و در زمان حال است، اما ذهنتان بر آینده‌ای کسالت‌بار و احتمالات شوم متمرکز است. درنهایت چنانچه با نگرانی مزمن درگیر هستید، سعی می‌کنید آن را متوقف کنید. این تلاش‌ها برای توقفِ نگرانی مزمن نه تنها شرایط را بهتر نمی‌کند، بلکه معمولاً اوضاع را وخیم‌تر می‌کند. همانند داستان‌هایی از اساطیر یونانی است که در آن‌ها قهرمان با یک هیدرا در نبرد است، ماری چند سر که به محض قطع شدن یک سر آن سرهای دیگر جای آن می‌روید.