کتاب راهنمایی برای مقاومت اخلاقی؛ نافرمانی

هیولاها وجود دارند، اما تعدادشان کمتر از آن است که به‌راستی خطرناک باشند؛ خطرناک‌ترین هیولاها افراد عادی‌اند؛ کارگزارانی حاضر به باور و اطاعت بدون مباحثه.

هدف اصلی مدرسه چیست؟ اینکه فرد اطاعت‌کردن را بیاموزد.

من این‌طور عمل می‌کنم، این کار را انجام می‌دهم، اما این واقعاً من نیستم.

«از تو نمی‌خواهم دستانت را به گردن ستمگر بیاویزی تا او را سرنگون کنی، بلکه [می‌خواهم] صرفاً دیگر از او حمایت نکنی؛ سپس نظاره‌اش کنی، مثل یک غول بزرگ که پایهٔ تندیسش جدا شده، روی وزن خودش فروریخته و تکه‌تکه شده است.»[۳۳]

صحبت دربارهٔ «بی‌عدالتی» منسوخ شده است و ما در دوران بی‌شرمی به سر می‌بریم.

کسی که به خود تعلق ندارد، «اجراکنندهٔ بی‌ابتکار است؛ برده است. برده چیزی را آغاز نمی‌کند، او منشأ چیزی نیست:

شرم‌آور است که چگونه ستمگران می‌توانند به‌طرز وحشتناکی شریر، بی‌رحم و خودرأی باشند؟ لابوئسی می‌گوید: تنها باید فهمید چگونه می‌شود این‌همه مردم، این‌همه روستا، این‌همه شهر، این‌همه ملت، تحتِ‌تسلط یک ستمگر رنج می‌برند.

در متن لابوئسی، اینجا است که کاربرد «تو» به اوج می‌رسد: او از کجا چشمان کافی برای جاسوسی از تو به دست آورده، اگر خودت آن‌ها را فراهم نکرده باشی؟ چگونه می‌تواند این‌همه بازو داشته باشد که با آن تو را بزند اگر آن‌ها را از تو قرض نگرفته باشد؟ پاهایی که شهرهایت را زیر پا می‌گذارند، اگر مال تو نباشند، آن‌ها را از کجا می‌آورد؟

اسپینوزا در اواخر همان قرن نوشته است: «من همه‌جا مردم را می‌بینم که برای بردگی خود می‌جنگند؛ گویی این موضوع رستگاری آنان است.»[۱۸]

به‌محض اینکه مردم صحبت کنند، پرستش کورکورانه را متوقف می‌کنند.