بریده‌هایی از کتاب بیست و یک نامه در باب زندگی و چالش های آن

مردم بخشی ضروری از زندگی یک فرد هستند. چه از آن‌ها خوشتان بیاید یا نه، باید یاد بگیرید چطور با آن‌ها زندگی کنید.

مردم بخشی ضروری از زندگی یک فرد هستند. چه از آن‌ها خوشتان بیاید یا نه، باید یاد بگیرید چطور با آن‌ها زندگی کنید.

به من بگو، با این یک زندگی دست‌نخورده و باارزشت، برنامه‌ریزی کرده‌ای که چه‌کار کنی؟

مردم از زمان آدم و حوا تابه‌حال همیشه مشغول دوست‌داشتن و دوست‌نداشتن یکدیگر بوده‌اند، مشغول دعوا و ستیز، مشغول جشن‌گرفتن و با هم خندیدن. شرایط انسان هزاران سال است که تغییر نکرده است؛ باوجود تمام دگرگونی‌های فناورانه و سیاسی که تمام آن سال‌ها به چشم دیده‌اند.

به من بگو، با این یک زندگی دست‌نخورده و باارزشت، برنامه‌ریزی کرده‌ای که چه‌کار کنی؟

مردم تغییر نمی‌کنند، حتی وقتی جهان تغییر می‌کند. پرسش‌های واقعاً بزرگ زندگی ثابت می‌مانند، حتی در میانهٔ یک انقلاب فناوری. عدالت چیست؟ انصاف چیست؟ چه کسی به چه چیزی می‌رسد؟ آیا او من را دوست دارد؟ به چه کسی می‌توانم اعتماد کنم؟ دوستان واقعی من چه کسانی هستند؟ آیا من/ما باید یک اشتباه را ببخشیم یا فراموش کنیم؟ آیا من از او یا آن‌ها بهتر/ قوی‌تر/ موفق‌تر هستم؟

هرچه که هست، قبلاً هم رخ داده است، بارها و برای خیلی از آدم‌ها. تاریخ و ادبیاتی فوق‌العاده برای اطمینان‌دادن به شما حاضر هستند، اگر زحمتی بدهید و آن‌ها را مطالعه کنید. رمان‌ها و زندگی‌نامه‌های عالی افراد بزرگ، بهترین راهنما برای موقعیت‌های انسان هستند.

برای مواجهه با چالش‌هایی که زندگی در مسیر ما قرار می‌دهد، درک شرایط انسانْ بهترین آمادگی است که می‌توانیم داشته باشیم. همچنین خبر خوب این است که انسان همیشه به همین صورت بوده است، با همین ضرورت‌ها، تمایل‌ها، خستگی‌ها، خصلت‌ها و جذابیت‌ها. لازم نیست آن‌ها را دوباره اختراع کنید.

مردم تغییر نمی‌کنند، حتی وقتی جهان تغییر می‌کند. پرسش‌های واقعاً بزرگ زندگی ثابت می‌مانند، حتی در میانهٔ یک انقلاب فناوری. عدالت چیست؟ انصاف چیست؟ چه کسی به چه چیزی می‌رسد؟ آیا او من را دوست دارد؟ به چه کسی می‌توانم اعتماد کنم؟ دوستان واقعی من چه کسانی هستند؟ آیا من/ما باید یک اشتباه را ببخشیم یا فراموش کنیم؟ آیا من از او یا آن‌ها بهتر/ قوی‌تر/ موفق‌تر هستم؟

هرچه که هست، قبلاً هم رخ داده است، بارها و برای خیلی از آدم‌ها. تاریخ و ادبیاتی فوق‌العاده برای اطمینان‌دادن به شما حاضر هستند، اگر زحمتی بدهید و آن‌ها را مطالعه کنید.

هرچه که هست، قبلاً هم رخ داده است، بارها و برای خیلی از آدم‌ها. تاریخ و ادبیاتی فوق‌العاده برای اطمینان‌دادن به شما حاضر هستند، اگر زحمتی بدهید و آن‌ها را مطالعه کنید.

برای مواجهه با چالش‌هایی که زندگی در مسیر ما قرار می‌دهد، درک شرایط انسانْ بهترین آمادگی است که می‌توانیم داشته باشیم. همچنین خبر خوب این است که انسان همیشه به همین صورت بوده است، با همین ضرورت‌ها، تمایل‌ها، خستگی‌ها، خصلت‌ها و جذابیت‌ها. لازم نیست آن‌ها را دوباره اختراع کنید.

سراغ ارسطو رفتم، کسی که ایده‌هایش از آزمون ۲۵۰۰ سالهٔ زمان سربلند بیرون آمده‌اند. او در توصیف معنای زندگی خوبْ از بقیه جاه‌طلب‌تر بود. او معتقد بود که اولویت اول ما باید این باشد که در زندگی روزانهٔ خود بافضیلت باشیم، سپس به دنبال چیزی برویم که او خوش‌روانی می‌نامد. خوش‌روانی مفهوم بدقلقی است. معنای دقیق آنْ سعادتمند یا خوشحال‌بودن است. ولی منظور ارسطو یک نوع خوشحالی منفعل یا لذت همراه با بطالت نیست. خوشحالی و لذت عناصر بسیار متفاوتی هستند. نباید آن‌ها را با هم اشتباه بگیرید. نظریهٔ ارسطو دربارهٔ خوشحالی فعال‌تر و خودشکوفاتر بود. او احساس می‌کرد زندگی باید چیزی بیشتر از لذت‌بردن از خودت باشد. من فلسفهٔ او را به این صورت خلاصه می‌کنم: «با کاری که در آن بهترین هستید، بهترینِ خود را انجام دهید.» عملی‌کردن این اصل معمولاً سخت است.

من معتقدم بین مذهب و تقدس تفاوت وجود دارد. می‌توانید یکی از آن‌ها را بدون دیگری داشته باشید. در واقع من به رویدادهای مذهبی زیادی رفته‌ام که هیچ تقدس مشخصی در آن دیده نمی‌شد، و آشکارترین تجربه‌های من از امر مقدس یا عرفانی، معمولاً هیچ ارتباطی با مذهب رسمی نداشتند. این روزها خیلی‌ها از این می‌گویند که معنوی هستند، بدون این‌که مذهبی باشند. به نظرم آن‌ها هم تقریباً دارند همان حرف من را می‌زنند.

وندل بری، شاعر و کشاورز فوق‌العادهٔ اهل ایالت کنتاکی، در انتهای یکی از اشعارش به‌خوبی این مسئله را بیان می‌کند: «و ما دعا می‌کنیم، نه به‌خاطر زمین یا بهشتی جدید، بلکه به خاطر داشتن قلبی آرام و چشمانی شفاف، آنچه نیاز داریم اینجاست.»

پرسشی که یک جامعهٔ سکولار باید با آن روبه‌رو شود این است که اگر یک مظهر اخلاقی مرجع همچون خدا که تمام جهان آن را قبول دارند وجود نداشته باشد، چه اتفاقی می‌افتد؟ مسلماً قانون هم وجود دارد، ولی تنها بر اساس قانون عمل کردن تمام ماجرا نیست. قانون مشخص می‌کند شما چه کارهایی را می‌توانید انجام دهید و چه کارهایی را نمی‌توانید؛ ولی به شما نمی‌گوید که باید چه‌کار کنید. این مربوط به حوزهٔ اخلاق است. یک جامعهٔ خوب جامعه‌ای است که در آن در مورد این‌که در روابط انسان‌ها چه چیزی درست و مناسب است، یک درک همگانی وجود دارد.

مذهب راهی بود برای کمک به شما که خوبی درونتان را شناسایی کنید و آن را به کار گیرید. مذاهب بعداً به سلسله‌مراتب و تشریفات پیچیده تبدیل شدند و مسیر خود را گم کردند. به همین دلیل خودمان باید این کار را بکنیم.

الیور کرامول یک‌بار با بزرگان کلیسای اسکاتلند این‌گونه صحبت کرده بود: «شما را به احساسات مسیح قسم می‌دهم که این احتمال را هم در نظر بگیرید که شما هم می‌توانید اشتباه کنید.» این نکته‌ای بود که من بارها می‌خواستم مطرح کنم ولی جرئت نمی‌کردم. من متوجه شدم که تفکر خلاق به‌خودیِ خود کافی نیست؛ شما به شجاعت هم نیاز دارید تا کاری در مورد آن انجام دهید؛ همچون کاری که کوپرنیک و گالیله، دو انسان بزرگ عصر رنسانس انجام دادند. آن‌ها در دو دورهٔ متفاوت زندگی می‌کردند، یک قرن فاصله بینشان بود، ولی آن‌قدر جسارت فکری داشتند که به شهادت چشمانشان و آنچه خود می‌دیدند بیشتر از اقتدار انجیل و سلسله‌مراتب کلیسا باور داشته باشند.

نه معلم‌ها و نه دائره‌المعارف نمی‌توانستند به من بگویند که چطور باید سوار دوچرخه شد؛ یا وقتی مدرسه تمام شد باید چه‌کار کنم. خیلی زود متوجه شدم که پاسخ بعضی مشکلات را نمی‌توان در کتاب پیدا کرد. در واقع بیشتر وقت‌ها شما خودتان باید پاسخ‌ها را پیدا کنید. «آیا باید این شغل را قبول کنم؟»، «با این دختر ازدواج کنم؟»، «در یک کشور دیگر زندگی کنم؟» پرسش‌های بزرگی هستند ولی هیچ پاسخ یا کتاب یا کارشناس مشخصی نمی‌توانست به من بگوید که باید چه‌کار کنم، البته این باعث نمی‌شد که مردم در این زمینه دخالت نکنند و نظرات خود را نگویند.

مردم از زمان آدم و حوا تابه‌حال همیشه مشغول دوست‌داشتن و دوست‌نداشتن یکدیگر بوده‌اند، مشغول دعوا و ستیز، مشغول جشن‌گرفتن و با هم خندیدن. شرایط انسان هزاران سال است که تغییر نکرده است؛ باوجود تمام دگرگونی‌های فناورانه و سیاسی که تمام آن سال‌ها به چشم دیده‌اند.