کتاب سفر در زمان

برتراند راسل در سال ۱۹۲۶ نوشت: «باید گذشته و آینده را به همان اندازهٔ زمان حال واقعی بپنداریم، و برای اندیشهٔ فلسفی قدری آزادی از اسارت زمان حیاتی است.» یک تقدیرگرا (سرنوشت‌گرا) می‌گوید: «هرچه اتفاق می‌افتد باید کیو.ئی. دی. اتفاق می‌افتاد.»

قصه تنها زورق ما در رودخانهٔ زمان است

بر لوح نشان بودنی‌ها بوده‌ست پیوسته قلم به نیک و بد فرسوده‌ست در روز ازل هر آن‌چه بایست، بداد غم خوردن و کوشیدن ما بیهوده‌ست (عمر خیام)

زمان رود است و من همراه رودم، نی که آن رود منم یا که ببری می‌درد هم تار و پودم، نی که آن ببر منم آتش است و طعمهٔ آتش وجودم، نی که آن آتش منم وقت منم، لحظه منم، جوهرهٔ زمان منم خورخه لوئیس بورخس (۱۹۴۶)

ولی نباید پارادوکس را به چشم بد نگاه کنیم. زیرا پارادوکس شور و شیدایی اندیشه است. متفکر بدون پارادوکس، عاشق بدون شور و شیدایی را می‌ماند. انسانی عادی.

کائنات به کار خویش مشغول است. ما تغییر را درک می‌کنیم، حرکت را درک می‌کنیم، و سعی می‌کنیم معنایی برای این سرگشتگی شکوفا و پرتکاپو استخراج کنیم. به عبارت دیگر مشکل اصلی آگاهی است. ما به نقطه‌ای که شروع کردیم بازگشته‌ایم، یعنی مسافر زمان ولز؛ و اصرار داریم که تنها تفاوت میان زمان و فضا آن است که «آگاهی ما به موازات زمان در حرکت است»،

«پس فضا به تنهایی و زمان به تنهایی محکوم به فراموشی است. یکی شدن این دو است که واقعیتی مستقل را تشکیل خواهد داد.»

ولی ذهن آزادتر است. فکر می‌کند یعنی در زمان حال است. به‌خاطر می‌آورد یعنی در زمان گذشته است. خیال می‌کند یعنی در آینده است. آینده‌ای که خود از میان همهٔ آینده‌ها انتخاب کرده است. ذهن شما در زمان مسافرت می‌کند.

مفهوم شگفت‌انگیزی است که بگوییم نه تنها مجموعهٔ کلمات (یعنی اثر) هم روح دارد و هم جسم، بلکه قوّه‌ای دارد که در کمین شخص (یعنی نویسنده) نشسته و دست از او برنمی‌دارد تا نوشته شود. داستان‌ها چنین قدرتی دارند.

«خواننده با تصور آینده می‌تواند درک کند زمان حال وقتی به گذشته تبدیل شد چه شکلی خواهد بود.»

خوابیدن به سمت آینده چیزی است که ما هر شب با آن مواجه هستیم.