کتاب بنیاد (جلد اول؛ بنیاد)

آنچه برای ما تعریف می‌شود، کنش‌ها و واکنش‌های بی‌اهمیتِ مشتی آدمِ بی‌اهمیت است در برابرِ وقایعی که مقیاسشان به زور و زحمت در خیالِ شخصیت‌ها می‌گنجد.

آتش‌خوار باید همیشه آتش بخورد؛ حتا اگر مجبور شود خودش آتش را به راه بیندازد.

اورسی گفت: «این‌طور هم می‌شود گفت. نکند هاردین یک سلاحِ مخفی دارد. شاید مثلاً با آن سلاح...» سرماک به طعنه گفت: «بله... یک دلقکِ گنده که در یک لحظهٔ روانشناسانهٔ مهم از توی جعبه می‌پرد بیرون و چنان وینیس را می‌ترسانَد که قالب تهی کند. اگر قرار باشد بنیاد به سلاحِ مخفی امید ببندد، بهتر است از همین الان خودش را منفجر کند و دردِ تعلیق و انتظار را به جان نخرد.»

«می‌دانم. آتش‌خوار باید همیشه آتش بخورد؛ حتا اگر مجبور شود خودش آتش را به راه بیندازد.

«وقتی من سرکردهٔ این بنیاد بشوم، می‌خواهم هیچ کاری نکنم. هیچ. صددرصد هیچ. رازِ این بحران هم همین است.»

اگر قرار باشد بنیاد را در یک جمله خلاصه کنم، می‌گویم «نمایشِ برتریِ جبرِ تاریخ و قدرتِ مقاومت‌ناپذیرش که بشر را به پیش می‌بَرَد.»

جمعیت در اوجِ خود بالغ بر چهل میلیارد نفر بود و قریب به اتفاقِ این جمعیتِ عظیم خود را وقفِ رتق و فتقِ امورِ اداریِ امپراتور کرده بود؛ به نظرِ خودِ ایشان، وظیفه‌شان چنان سترگ و پیچیده بود که این جمعیت کافی نبود. (نبایست از یاد برد که ناممکنیِ ادارهٔ شایستهٔ امپراتوریِ کهکشانی در دورانِ زعامتِ بی‌روح و بی‌انگیزهٔ واپسین امپراتورها عاملی مهم در «سرنگونی» به حساب می‌آید.)

«خشونت آخرین مَلجَأ انسانِ ناتوان است.

زیرا ویژگیِ اصلیِ مذهبِ علم این است که همیشه درست عمل می‌کند و نفرین‌هایی مثلِ نفرین‌های آپورات هم به‌راستی مرگبار هستند.

«هرگز نگذار اخلاقیات مانع شود که کارِ صحیح را انجام بدهی!»

کوُرل از همان پدیده‌های مکررِ تاریخ است: جمهوری‌ای که حاکمش تمامِ صفاتِ سردرمدارانِ مستبدِ سلطنتی را دارد مگر نامش را. از این رو همان خودکامگی‌های معمول‌شان را هم داشت؛ هرچند در حکومت‌های خودکامه‌ای که آشکارا سلطنتی هستند دو عامل در کار است که نقشِ تعدیل‌کننده دارند و جمهوری‌هایی مثلِ کورل فاقدش هستند: «شرافتِ» سلطنتی و آداب‌دانیِ درباری.