کتاب قبرستان عمودی

وقتی عزیزترین کس آدم می‌ره یه بخشی از وجود آدم رو با خودش می‌بره. یه جایی از وجود آدم برای همیشه خالی می‌مونه. این جای خالی می‌شه جای رفت و آمد هزار فکر و خیال، هزار جور حسرت و افسوس. حسرت اینکه چرا وقتی بود خوب تماشاش نکردی، خوب باهاش حرف نزدی، خوب به حرفاش گوش نکردی. یه عزیز وقتی می‌ره، رفتنش هر طور که فکر کنی ناگهانیه، حتی اگه خیلی پیر باشه، حتی اگر مدت‌ها مریض بوده باشه، رفتنش باور نکردنیه چون یه تیکه از وجود تو رو هم با خودش می‌بره

«یه چیز همیشه یادت باشه، آدم حسابی همیشه سؤال داره. هر وقت بی‌سؤال بودی بدون که وضعت خیلی خرابه.»

شاید بزرگ‌ترین نعمت الهی به انسان نعمت فراموشی باشد. اینکه بتوانی خاطرات تلخ را فراموش کنی. اینکه بتوانی روزگار شیرین گذشته را از یاد ببری و به آنچه نصیبت شده عادت کنی و باور کنی که از اول روزگارت همین بوده، نعمت بزرگی است.

«من کفر نمی‌گم. از آگاهی، از علم کفر درنمی‌آد. اون جهله که کفره، کافر کسی‌یه که جاهله، کسی که از حقیقت خبر نداره. اگر این‌طور نبود چرا گفتن که بهترین بندهٔ خدا کسی‌یه که علمش بیشتر از بقیه باشه، عالِم کافر نمی‌شه، جاهل کافر می‌شه چون جاهله، چون آگاهی نداره، چون نمی‌دونه.»

«می‌گن مدرسهٔ جدید محل کفره، می‌گن علم جغرافیا بچه‌ها رو بی‌خدا می‌کنه، می‌گن من کفر می‌گم.» و بعد یک‌مرتبه صدایش را بالاتر برد و گفت: «من کفر نمی‌گم. از آگاهی، از علم کفر درنمی‌آد. اون جهله که کفره، کافر کسی‌یه که جاهله، کسی که از حقیقت خبر نداره. اگر این‌طور نبود چرا گفتن که بهترین بندهٔ خدا کسی‌یه که علمش بیشتر از بقیه باشه، عالِم کافر نمی‌شه، جاهل کافر می‌شه چون جاهله، چون آگاهی نداره، چون نمی‌دونه.»

«جهل فقر می‌آره و فقر جهل، برای نجات مردم از این‌همه بدبختی باید جهل رو از بین برد.»

شاید بزرگ‌ترین نعمت الهی به انسان نعمت فراموشی باشد. اینکه بتوانی خاطرات تلخ را فراموش کنی. اینکه بتوانی روزگار شیرین گذشته را از یاد ببری و به آنچه نصیبت شده عادت کنی و باور کنی که از اول روزگارت همین بوده، نعمت بزرگی است

«جهل فقر می‌آره و فقر جهل، برای نجات مردم از این‌همه بدبختی باید جهل رو از بین برد.»

فکر کردم که شاید آدم از یک جایی به بعد توی عمرش یا بعد از مرگش می‌تواند چشم‌هایش را از دیوار بزرگ و روشن سینماتوگراف بگیرد و به پشت سوراخ نگاه کند و از اصل ماجرا سر دربیاورد.

وقتی عزیزترین کس آدم می‌ره یه بخشی از وجود آدم رو با خودش می‌بره. یه جایی از وجود آدم برای همیشه خالی می‌مونه. این جای خالی می‌شه جای رفت و آمد هزار فکر و خیال، هزار جور حسرت و افسوس. حسرت اینکه چرا وقتی بود خوب تماشاش نکردی، خوب باهاش حرف نزدی، خوب به حرفاش گوش نکردی. یه عزیز وقتی می‌ره، رفتنش هر طور که فکر کنی ناگهانیه، حتی اگه خیلی پیر باشه، حتی اگر مدت‌ها مریض بوده باشه، رفتنش باور نکردنیه چون یه تیکه از وجود تو رو هم با خودش می‌بره.»

شاید بزرگ‌ترین نعمت الهی به انسان نعمت فراموشی باشد. اینکه بتوانی خاطرات تلخ را فراموش کنی. اینکه بتوانی روزگار شیرین گذشته را از یاد ببری و به آنچه نصیبت شده عادت کنی و باور کنی که از اول روزگارت همین بوده، نعمت بزرگی است.

همهٔ اهل عالم از فقیر و غنی روزی از روزهای خدا پا به این دنیا می‌گذارند و روزی دیگر از آن پا برمی‌دارند. اما آنچه هر کس را از دیگری جدا می‌کند کیفیت گذراندن فاصلهٔ میان این دو روز است، نه زمان آمدن و رفتن.

وقتی عزیزترین کس آدم می‌ره یه بخشی از وجود آدم رو با خودش می‌بره. یه جایی از وجود آدم برای همیشه خالی می‌مونه. این جای خالی می‌شه جای رفت و آمد هزار فکر و خیال، هزار جور حسرت و افسوس. حسرت اینکه چرا وقتی بود خوب تماشاش نکردی، خوب باهاش حرف نزدی، خوب به حرفاش گوش نکردی. یه عزیز وقتی می‌ره، رفتنش هر طور که فکر کنی ناگهانیه، حتی اگه خیلی پیر باشه، حتی اگر مدت‌ها مریض بوده باشه، رفتنش باور نکردنیه چون یه تیکه از وجود تو رو هم با خودش می‌بره.»

شاید بزرگ‌ترین نعمت الهی به انسان نعمت فراموشی باشد. اینکه بتوانی خاطرات تلخ را فراموش کنی.

«یه چیز همیشه یادت باشه، آدم حسابی همیشه سؤال داره. هر وقت بی‌سؤال بودی بدون که وضعت خیلی خرابه.»

گفت: «من کفر نمی‌گم. از آگاهی، از علم کفر درنمی‌آد. اون جهله که کفره، کافر کسی‌یه که جاهله، کسی که از حقیقت خبر نداره. اگر این‌طور نبود چرا گفتن که بهترین بندهٔ خدا کسی‌یه که علمش بیشتر از بقیه باشه، عالِم کافر نمی‌شه، جاهل کافر می‌شه چون جاهله، چون آگاهی نداره، چون نمی‌دونه.»

شاید بزرگ‌ترین نعمت الهی به انسان نعمت فراموشی باشد. اینکه بتوانی خاطرات تلخ را فراموش کنی. اینکه بتوانی روزگار شیرین گذشته را از یاد ببری و به آنچه نصیبت شده عادت کنی و باور کنی که از اول روزگارت همین بوده، نعمت بزرگی است.

قطعاً به یاد دارید که همان دم از میان محصلین یکی گفت: «اگر قلب مرکز حیات آدمی است پس روح نیز در میان قلب او قرار دارد.» با شنیدن این سخن استاد کمی مکث کرد و دستش را پایین آورد و گفت: «برای روح هیچ جایگاهی در بدن وجود ندارد.» همان محصلی که آن جمله را گفته بود دوباره گفت: «اگر روح وجود دارد باید جایگاهی در بدن داشته باشد.» و به یاد دارید که استاد جواب داد: «خیر این‌طور نیست. وجود داشتن روح موجب نمی‌شود که حتماً جایگاهی در بدن برای آن جست‌وجو کنیم.»

«این اعتقاد نادرستی است که با شکافتن سینهٔ آدمی و دست یافتن به آنچه که زیر پوست و گوشت او نهان شده ما از تمامی رازهای او آگاه خواهیم شد. با این روش ما تنها آگاهی اندکی دربارهٔ بخشی از وجود انسان کسب می‌کنیم و همچنان چیزهای زیاد دیگری هست که نمی‌دانیم.»

«چطور می‌شود به همهٔ رازهای آدمی پی برد؟» و استاد کمی فکر کرد و گفت: «پاسخ به این سؤال در صلاحیت من نیست. همین‌قدر می‌دانم که این آگاهی نه از طریق تشریح و تیغ و چاقو، که از طریق دیگری به دست می‌آید.»

«جهل فقر می‌آره و فقر جهل، برای نجات مردم از این‌همه بدبختی باید جهل رو از بین برد.»

شاید بزرگ‌ترین نعمت الهی به انسان نعمت فراموشی باشد. اینکه بتوانی خاطرات تلخ را فراموش کنی. اینکه بتوانی روزگار شیرین گذشته را از یاد ببری و به آنچه نصیبت شده عادت کنی و باور کنی که از اول روزگارت همین بوده، نعمت بزرگی است.

رضاقلی‌میرزا نوشته بود: مُعتمدالدوله هر که را می‌خواست بکشد دستور می‌داد او را دست و پا بسته میان فرورفتگی‌های خانهٔ در حال ساختش بگذارند و مقابلش یک تیغهٔ آجری نازک بکشند. آن وقت آن بخت‌برگشته لای جرز دیوار خفه می‌شد و جان می‌داد. وحشتناک است کسی در خانه‌ای زندگی کند که میان دیوارهایش آدم‌های زیادی دفن شده‌اند. زندگی در یک قبرستان عمودی!