کتاب نبرد قدرت در ایران در دوره جمهوری اسلامی

اگر ایران بخواهد مسیر مردم‌سالاری را بپیماید، همه باید اصولاً پذیرای سازش باشند. هیچ راه دیگری وجود ندارد. اگر مقیدان به دین‌داری بخواهند کسانی را که تقید کمتری دارند، کافر و آنان مقیدان را اُمّل بخوانند و مسخره کنند، اگر معتقدان به بازار آزاد، طرف‌داران عدالت اجتماعی را کمونیست و آنان طرف مقابل را سرمایه‌دار استثمارگر بخوانند، اگر فقیر و غنی و کارگر و سرمایه‌دار بخواهند تا ابد با‌هم سر جنگ داشته باشند، هرگز در این کشور مردم‌سالاری تحقق پیدا نمی‌کند؛ چه عنوان رسمی کشور جمهوری اسلامی باشد، چه جمهوری دموکراتیک و چه هر عنوان دیگر. بن‌مایهٔ اصلی مردم‌سالاری، احترام متقابل و پذیرش یکدیگر و آمادگی برای سازش است. هیچ مسیری غیر از این به مردم‌سالاری نخواهد رسید.

جمهوری اسلامی ادامه یافت و روحانیت در قدرت ماند، زیرا توانست سرمایهٔ اجتماعی خود را که عامل اصلی پیروزی آن نهاد در نبرد قدرت در انقلاب اسلامی ایران بود، حفظ کند. اگرچه برخی عناصر اصلی سرمایهٔ اجتماعی یعنی شبکه، هنجارهای مشترک و اعتماد در مقایسه با پیش از انقلاب، روند کاهشی داشته است، اما در مقام مقایسه، هیچ نیروی سیاسی دیگری از نظر میزان سرمایهٔ اجتماعی هنوز با روحانیت قابل مقایسه نیست. از آن‌جا که اعتمادِ درون شبکه به روحانیت از نوع باورمندانه و نه راهبردی است، این نوع اعتماد با برآورده‌نشدن وعده‌های آرمان‌شهری و مشاهدهٔ موارد نقض به‌سادگی زائل نخواهد شد.

در سال ۱۳۸۳ مطالعه‌ای پیرامون وضعیت مشارکت در انتخابات مجلس هفتم توسط دفتر امور اجتماعی وزارت کشور با جامعهٔ آماری همهٔ واجدان شرایط رأی‌دادن و با روش نمونه‌گیری خوشه‌ای انجام شد. با توجه به‌این‌که میزان مشارکت در آن انتخابات ۵۱/۲۱‌درصد بود، در پرسش‌نامه از عوامل مؤثر بر کاهش مشارکت در انتخابات مجلس هفتم سؤال شد. در پاسخ، ۲۱/۴‌درصد مردم «رد صلاحیت»، ۳۵/۵‌درصد «عملکرد نمایندگان دورهٔ قبل»، ۱۵/۶‌درصد «وجود یأس و ناامیدی در انتخابات»، ۲۴/۴‌درصد «وضعیت اقتصادی و معیشتی مردم» و فقط ۳/۲‌درصد «تبلیغات رسانه‌های خارجی» را عامل کاهش مشارکت دانستند