کتاب نان داغ، کباب داغ

سلاطین قجری همچنان سلطنت را ودیعه‌ای از سوی پروردگار می‌دانسته‌اند که به حق بر دوش ایشان گذاشته شده است و موظف‌اند تا سرپرستی یک عده رعیت را همانند چوپانی که از گوسفندانش مراقبت می‌کند بر عهده گیرند!

با ترور ناصرالدین‌شاه به دست میرزا رضا کرمانی که برخاسته از بطن جامعه بود و هیچ گونه ارتباطی با طبقهٔ حاکمه نداشت، ملت ایران که تا آن روز و آن دم شاه را ظل‌الله و سایهٔ خداوند بر روی زمین و نیز به مانند رسولی از جانب پروردگار می‌دانسته‌اند، پی بردند که می‌توان بر شاه مملکت نیز فشار آورد، اعتراض کرده و حتی به درک واصلش کرد!

در زمان سلطنت قاجار برخی از روحانیون که بیشتر مُلّا نما بوده‌اند تا عالم دینی و صرفاً با پوشیدن لباسی مخصوص در زمرهٔ روحانیون درمی‌آمدند تا کسب مقام علمیِ به‌خصوص، کمک شایانی به این دودمان در راستای حفظ و تثبیت حکومت آب‌دوغ‌خیاری‌شان کرده‌اند. این قبیل روحانی‌نمایان و خودفروختگان با نام دین و شریعت و سوءاستفاده از مقدسات ملت به نفع پادشاهان عیاش قجری و به زیان مردم بی‌نوا و بی‌حامی برخاسته و تنها در فکر قلنبه کردن جیب خویش بوده‌اند و بس!

می‌شود (و خودِ تاریخ گواه این است که) با فریب‌کاری، نیرنگ‌بازی، ظاهرالصلاحی، تفرقه‌اندازی، زبان‌بازی و حتی ارعاب و تحمیل فشار بر زیردستان، برای مدتی مدید در صدر نشست، اما نه می‌شود محبوب قلوب شد و نه می‌توان کارنامه‌ای قابل دفاع از خویش بر جای گذاشت

کلنل شیل وزیر مختار وقت بریتانیا در ایران در خاطراتش راجع به حقوق‌های نجومی نوری و یارانش چنین گزارش می‌دهد که وی در زمان صدارت برای خویش سالانه مبلغ چهل و دو هزار تومان (معادل بیست هزار لیرهٔ انگلستان) حقوق و دریافتی لحاظ می‌کرده، درحالی‌که هم‌زمان رئیس‌الوزرای کشور بزرگ انگلستان تنها سالی پنج هزار لیره دریافتی داشته است! همچنین در جایی دیگر نیز می‌آورد که رقم حقوق دریافتی حکام ایالات مختلف ایران معادل کل مواجب فرمانفرمای هندوستان است که از جانب دولت انگلستان تعیین می‌شده! ظاهراً ریشهٔ حقوق‌های نجومی در این مملکت به خیلی پیش‌ترها برمی‌گردد!

۲: بدون شرح! در زمان سلطنت آغامحمدشاه قاجار، خواجهٔ خون‌ریز تاریخ، شاعرکی مهدی بیگ شقاقی نام می‌زیسته است که در وصف این پادشاه فرومایه چنین سروده و از خود به یادگار گذارده است: نه جود تو را که وصف عالیت کنم / نه فهم تو را که حرف حالیت کنم! نه ریش تو را که ریشخندت سازم / نه خا...ه تو را که خا...ه مالیت کنم! هر چند دستور توقیف و حصر وی از سوی آغامحمدشاه صادر شد اما وی توانست با پناه بردن و بست‌نشستن در حرم حضرت عبدالعظیم از عقوبت و مجازات شاه قجر در امان بماند.

به‌عنوان نمونه حاجی میرزا آقاسی در نصیحتی به محمدشاه قاجار در مورد حق تملک دریای خزر در مقابل ادعاهای روس‌ها گفته بود: «اعلی‌حضرت! از شما بعید است... مگر ما مرغابی هستیم که به آب شور نیاز داشته باشیم! بدهید ببرند قربان! آب شور می‌خواهیم چه کنیم؟! از رحمت و محبت به دور است که به خاطر مُشتی آب شور، مذاق شیرین دوستانمان را تلخ کنیم! اصلاً همه‌اش مال ایشان باشد!»