بریده‌هایی از کتاب گفت و گوهای سرنوشت ساز

‫اگر به هنگام عصبانیت حرفی بزنید، چیزی خواهید گفت که بیشتر از همیشه از آن پشیمان خواهید شد. ‫ــ آمبروز بیرس

پدرسوخته‌های زیادی را می‌شناسم؛ ولی تا به حال پدرسوخته‌ای را ندیدم که به پدرسوختگی خودش واقف باشد. خودشناسی زیاد رایج نیست.

«خدایا، به من کمک کن تا کسانی را که گناهان‌شان با من فرق دارد، ببخشایم».

گاهی اوقات که عصبانیت‌مان بیشتر می‌شود، خواسته‌مان از تلاش برای پیروزی به تلاش برای آسیب زدن به شخص مقابل تغییر پیدا می‌کند.

کافی است ده دقیقه در مهدکودک بنشینیم، می‌فهمیم اگر بخواهیم توجه معلم را جلب کنیم، باید پاسخ درست را به زبان بیاوریم. بدین معنا که در جواب درست دادن، لازم است دانش‌آموزان هم‌کلاسی خود را شکست دهیم. این میل به پیروزی، قبل از اینکه آن‌قدر بزرگ شویم که بدانیم چه خبر است، در تار و پود وجودی ما نهادینه شده است. متأسفانه، همین‌طور که سن‌مان بالاتر می‌رود، بیشترمان متوجه نمی‌شویم این میل‌مان به پیروزی همواره ما را از تبادل نظر سالم دور می‌کند

زمانی که تحت فشار یا انتقادهای قوی قرار می‌گیریم، اغلب دیگر به اضافه کردن معنا به مخزن معانی فکر نمی‌کنیم و به دنبال راهی برای پیروزی، مجازات یا حفظ صلح می‌گردیم.

برای مثال، کارمندان با عملکرد عالی می‌دانند چطور بدون اینکه شغل‌شان را به باد بدهند، با رئیس‌شان مخالفت کنند. همهٔ ما افرادی را دیده‌ایم که با گفت‌وگویی بیهوده دربارهٔ مسائل دشوار، به حرفه‌شان آسیب زده‌اند. شاید خودتان هم این کار را کرده باشید. وقتی از الگوی طولانی و ناسالم رفتارها خسته شُدید، در نهایت حرف دل‌تان را می‌زنید؛ ولی کمی بیش از اندازه تند

وقتی فضای گفت‌وگو امن نیست، کور می‌شوید و دیگر چیزی نمی‌بینید. اگر به دقت مراقب نقض امنیت باشید، نه تنها می‌توانید در خطر بودن تبادل نظر را ببینید، بلکه می‌توانید دوباره از عقل‌تان کمک بگیرید.

پدرسوخته‌های زیادی را می‌شناسم؛ ولی تا به حال پدرسوخته‌ای را ندیدم که به پدرسوختگی خودش واقف باشد. خودشناسی زیاد رایج نیست. ــ اویدا

با سؤال‌های زیر می‌توانید از افراد بخواهید حرف دل‌شان را بزنند: «چه اتفاقی افتاده؟». «واقعاً دلم می‌خواد نظرت رو راجع به این موضوع بدونم». «اگه نظر دیگه‌ای داری، به منم بگو که بدونم». «نگران جریحه‌دار شدن احساسات من نباش. واقعاً می‌خوام نظرت رو بدونم».

«ایده‌هاتون عملاً به‌درد انسان‌های غارنشین می‌خوره. هر انسان عاقلی حتماً از برنامهٔ من پیروی می‌کنه». معنی: نمی‌توانم شایستگی برنامهٔ پیشنهادی خودم را اثبات کنم، پس برای رسیدن به خواسته‌ام، به شخصیت شما حمله می‌کنم.

وقتی افراد درگیر تصمیم‌گیری نیستند و در طول گفت‌وگوهای حساس، بی سر و صدا یک گوشه می‌نشینند، به‌ندرت به تصمیم نهایی متعهدند. تا زمانی که ایده‌هایشان در سرشان باقی می‌مانند و عقایدشان هرگز به درون مخرن مشترک راه پیدا نمی‌کنند، کارشان به جایی می‌رسد که بی‌سر و صدا تصمیم را زیر سؤال می‌برند و منفعلانه در برابر آن مقاومت می‌کنند.

بفهمید کجایید و به کجا می‌روید. دو دلیل بسیار خوب برای پرسیدن این سؤالات وجود دارند. یک اینکه، پاسخ به این سؤال که خواستهٔ واقعی‌ام چیست، به ما کمک می‌کند ستارهٔ قطبی خود را بیابیم. به‌رغم اینکه تحت تأثیر ۱) افرادی که سر جنگ دارند، ۲) هزاران سالی که غلیان احساسات در ژن‌های ما نهادینه شده و ۳) عادت دیرینه و باطنی ما به تلاش برای پیروزی، وسوسه می‌شویم در مسیر اشتباه گام برداریم، این ستارهٔ قطبی می‌تواند ما را به هدف اصلی‌مان بازگرداند.

هست. لازمهٔ تبادل نظر جریان آزاد معنادار است، ختم کلام. و هیچ‌چیز به اندازهٔ ترس این جریان معنادار را از بین نمی‌برد. وقتی می‌ترسید افراد از ایده‌هایتان حمایت نکنند، شروع به پافشاری بیش از حد می‌کنید. وقتی می‌ترسید به طریقی اذیت شوید، کنار می‌کشید و مخفی می‌شوید. هردوی این واکنش‌ها، یعنی جنگیدن و فرار کردن، درست با یک احساس برانگیخته می‌شوند: ترس. از طرف دیگر، اگر گفت‌وگو به اندازهٔ کافی امن باشد، می‌توانید تقریباً دربارهٔ همه چیز حرف بزنید و افراد هم به شما گوش می‌دهند. اگر از مسخره شدن و اینکه زیر آماج حملات قرار بگیرید ترسی نداشته باشید، می‌توانید تقریباً هر چیزی را گوش دهید و حالت تدافعی به خود نگیرید.

تمرین کردن باعث عالی شدن نمی‌شود، عالی تمرین کردن باعث عالی شدن می‌شود.

هر چه بیشتر از مسیر اصلی دور شوید، برگشت به مسیر درست سخت‌تر و پرهزینه‌تر می‌شود.

احساسات منفی که در درون خودمان می‌ریزیم، درد احساسی که از آن رنج می‌بریم و لطمه‌های دائمی که حین گفت‌وگوهای ناسالم تحمل می‌کنیم، به آرامی سلامت‌مان را نابود می‌کنند.

«کسی که برخلاف میلش از چیزی اطاعت می‌کند، هنوز هم بر نظر خودش پافشاری دارد».

وقتی در برابر مسائل مهم سکوت می‌کنیم، زندگی‌مان کم‌کم به پایان می‌رسد.

وقتی ریسک بالاست، دیدگاه‌ها متفاوت‌اند و احساسات شدیدی درگیرند، گفت‌وگوهای عادی به گفت‌وگوهایی سرنوشت‌ساز تبدیل می‌شوند.

از زمانی که کوچک هستیم، به این نتیجه می‌رسیم نمی‌توان همزمان هم صادق بود و هم محترمانه برخورد کرد. در اصل، به این نتیجه می‌رسیم حرف‌هایی هست که نمی‌توانیم به بعضی افراد بگوییم. و در طول زمان، فهرست این حرف‌ها طویل و طویل‌تر می‌شود تا زمانی که به خودمان می‌آییم و می‌بینیم بیشتر گفت‌وگوهای سرنوشت‌ساز را خیلی بد به پیش می‌بریم. اگر آنچه این‌جا ذکر کردیم درست باشد، پس مشکل، حرف‌های ما نیست. مشکل این است که من و شما نمی‌توانیم در کسانی که حرف‌هایمان را می‌شنوند حس امنیت ایجاد کنیم.

متأسفانه، وقتی نمی‌توانید رفتارتان را زیر نظر بگیرید، کمی سبک مغز به نظر می‌رسید.

وقتی دارید عصبانی نبودن‌تان را با داد و بی‌داد بیان می‌کنید، آب از دهان‌تان می‌پاشد و رگ‌های گردن‌تان آن‌چنان بیرون زده‌اند که مثل یک افعی کوچک به نظر می‌رسند. شما هم مثل خیلی‌ها متوجه نمی‌شوید بین حالتی که دارید و پاسخی که می‌دهید، تناقض وجود دارد.

هر کلمه‌ای که به شکل مناسب بیان شود مثل سیبی از طلا در سبدی نقره‌ای است.

احترام همچون هواست. تا زمانی که باشد، هیچ‌کس راجع به آن فکر نمی‌کند. اما زمانی که از بین برود، به فکر و ذکر تمام مردم تبدیل می‌شود. در همان لحظه‌ای که افراد متوجه بی‌احترامی در یک گفت‌وگو شوند، تعامل دیگر ربطی به هدف اصلی ندارد، حالا دیگر مسألهٔ حفظ حرمت در میان است.

«خدایا، به من کمک کن تا کسانی را که گناهان‌شان با من فرق دارد، ببخشایم»

بر اساس نتایج به دست آمده از بیست سال تحقیق روی بالغ بر ۱۰۰ هزار نفر، مهارت کلیدی رهبران، هم‌تیمی‌ها، والدین و عزیزان‌مان ظرفیت آن‌ها در اشارهٔ ماهرانه به مسائل حساسِ احساسی و سیاسی است.

قطعاً. بیست‌وپنج سال تحقیق در هفده سازمان مختلف به ما یاد داده است افرادی که تأثیرگذاری بیشتری دارند، یعنی کسانی که می‌توانند کارها را به سرانجام برسانند و در عین حال روابطی را به وجود آورند،‌ همان‌هایی‌اند که استاد گفت‌وگوهای سرنوشت‌سازشان هستند.

مثال، گاهی اوقات ترجیح می‌دهیم سکوت کنیم. بله قربان می‌گوییم و دهن‌مان را باز نمی‌کنیم. یعنی، در مقابل افرادی که در مسند قدرت‌اند، قرار نمی‌گیریم. یا ممکن است در خانه به عزیزان‌مان بی‌محلی کنیم. با این شیوه که شبیه شکنجه است به عزیزان‌مان بی‌اعتنایی می‌کنیم تا با ما بهتر رفتار کنند (چه منطقی در این رفتار نهفته است؟).

اولین قاعدهٔ یک تبادل نظر بدین صورت است: با خواستهٔ قلبی‌تان شروع کنید. اگر نتوانید خودتان را درست درک کنید، برای درک درست تبادل نظر مشکل خواهید داشت. وقتی گفت‌وگویی سرنوشت‌ساز می‌شود، به اَشکال مختلف گفت‌وگو که با آن‌ها بزرگ شده‌اید مثل مشاجره، سکوت، فریب و مانند این‌ها متوسل خواهید شد.