کتاب هفت و نیم درس درباره مغز

اگر شما دو ساعت پیش یا پس از غذا خوردن در معرض تنش اجتماعی باشید، بدنتان طوری غذا را سوخت‌وساز می‌کند که ۱۰۴ کالری به غذا اضافه می‌شود. حساب کرده‌اند که اگر هرروز این اتفاق بیفتد، سر سال تقریباً پنج کیلو به وزنتان اضافه می‌شود! بدتر از آن، تحقیق دوم نشان داده که در هنگام وجود تنش، اگر تا یک روز قبل یا بعدش خوراکی‌هایی بخورید که چربی‌های سالم غیراشباع دارند (مثلاً آجیل)، این بدن نفهم این خوراکی‌ها را جوری سوخت‌وساز می‌کند که انگار مملو از چربی ناسالم‌اند.

به قول لیندا بری «ما عالم خیال را برای فرار از عالم واقعیت خلق نمی‌کنیم. برای ماندن در واقعیت آن را می‌آفرینیم.»

تصویری که شما از جهان دارید مثل عکس یا فیلم نیست. برساختهٔ مغز شماست؛ و چنان موزون و باورپذیر است که کاملاً مطابق واقعیت می‌نماید. اما گاهی نیست.

آلفرد تنیسون بیت مشهوری دارد که در انگلیسی زبانزد شده: «عشق ورزیدن و فراق یار کشیدن خوش‌تر از عمری بی‌عشق زیستن». از دیدگاه عصب‌پژوهی، شما شاید احساس کنید که از شدت فراق در حال شرحه‌شرحه شدن هستید، منتها تنهایی مداوم واقعاً ممکن است اجلتان را جلو بیندازد. به همین دلیل است که بعضی استدلال می‌کنند حبس انفرادی درحکم شکنجه یا حتی صدور حکم اعدام ــ گیرم تدریجی ــ است.

سایر حیوانات در روند تکامل قابلیت‌هایی پیدا کرده‌اند که هیچ کم از قابلیت‌های ما نیست. ما بال پرواز نداریم. نمی‌توانیم به‌اندازهٔ پنجاه برابر وزن خودمان بار ببریم. اگر عضوی از بدنمان قطع بشود آن عضو دوباره درنمی‌آید.

ما انسان‌ها نظرکردهٔ انتخاب طبیعی نیستیم ـ فقط نوع جالبی از حیوانات هستیم با توانایی سازگاری مشخصی که باعث می‌شود بتوانیم در محیط‌های مشخصی زنده بمانیم و تولید مثل کنیم. سایر حیوانات از ما پست‌تر نیستند. هریک به شیوه‌ای خاصی و به شکلی کارآمد با محیطشان سازگار شده‌اند. مغز شما تکامل‌یافته‌تر از مغز موش یا سوسمار نیست، فقط جور دیگری تکامل یافته است.

در زمینهٔ حقوقی، خیلی وقت‌ها وکلا در دفاع از موکلشان ادعا می‌کنند که او بر اثر غلبهٔ هیجانات بر عقل از خود بی‌خود شده و از سر اضطرار و اجبار کاری کرده، درنتیجه روا نیست او را از بابت اعمالش کاملاً مقصر بدانیم. اما احساس اضطرار نه گواه غیرعقلانی بودن است نه اینکه مغز به‌اصطلاح هیجانی شما مغز به‌اصطلاح عقلانی‌تان را از راه به در برده. اضطرار ممکن است نشانهٔ این باشد که کل مغز شما دارد منابعش را صرف رسیدن به پاداشی می‌کند که انتظارش را دارد.

برگذشتن از آن نبرد باستانیِ افلاطون‌فرموده شاید مستلزم بازاندیشی بنیادین در این مورد باشد که عقلانیت چیست، مسئولیت در قبال اعمال خود یعنی چه، و حتی اینکه انسان بودن چه معنایی دارد.

هیچ نوع ذهنی به‌خودی‌خود بهتر یا بدتر از انواع دیگر نیست؛ فقط برخی ذهن‌ها با محیط پیرامون تطابق بیش‌تری دارند. درمورد ذهن انسان قاعده بر تنوع است، و آنچه ما «طبیعت انسان» می‌نامیم درواقع طبایع بی‌شمار انسانی است.

انسان‌ها، مثل همهٔ جانوران، با یکدیگر تفاوت‌های عدیده‌ای دارند. منتها ما برخلاف سایر جانوران برخی از این تفاوت‌ها را با برچسب‌هایی چون نژاد، جنسیت، و ملیت دسته‌بندی می‌کنیم. بعد با این دسته‌بندی‌ها طوری رفتار می‌کنیم که انگار ویژگی‌هایی ذاتی و طبیعی‌اند، درحالی‌که خودمان آن‌ها را جعل کرده‌ایم.