کتاب نقدی نو بر آیین و مرام اهل حق

گروهی دیگر اساس مسلک اهل حق را بر پایهٔ افراط‌گرایی شیعه می‌دانند و معتقدند مسلک اهل حق مشتق‌شده از مذهب شیعهٔ جعفری است، که با عقاید دیگر درهم آمیخته و باعث پیدایش یک سیستم مذهبی مجزا شده است

آنچه میان عقاید مسلک اهل حق و عرفان اسلامی، که کربَن آن را تداوم عرفان ایران باستان می‌داند و از آن به نام عرفان ایرانی یاد می‌کند مشترک است، همان اعتقاداتی است که در طول تاریخ این سرزمین همواره اختلاف میان عرفا و علما بوده است. عقایدی مانند تجلی، حلول، تناسخ و غیره، که بنا بر گفتهٔ علما از آن بوی بدعت می‌آید. ولی به گفتهٔ عرفا این عقاید برگرفته از تعالیم قرآن است

اکثر پژوهشگران و مستشرقین در این نظریه که مسلک اهل حق با اسلام پیوستگی و نزدیکی دارد، اتفاق نظر دارند.

اولین منبع تحقیق دربارهٔ مسلک اهل حق، کلام سرانجام یا کلام خزانه است، که به معنای عاقبت و پایان کار است این کتاب شامل گفتارهایی است منتسب به سلطان اسحاق مؤسس مسلک اهل حق و یاران او

پیروان علی‌اللهی، علی‌بن ابی‌طالب (ع) را کمّاً و کیفاً و ذاتاً و جسماً خدا می‌دانند. در حالی که پیروان مسلک اهل حق حضرت علی (ع) و سلطان و غیره را به مقام مشیت‌الله و مظهریت می‌شناسند