کتاب چگونه جوجه تیغی را در آغوش بگیریم

وقتی بچهٔ نوپا راه رفتن را می‌آموزد، برایش دست می‌زنیم و حمایتش می‌کنیم. و برای این حد از استقلالی که یافته است تشویقش می‌کنیم؛ برای نوجوانمان نیز باید چنین کنیم.

همکاری به‌معنای اتخاذ فلسفهٔ بُردبُرد است.

تصور کنید که می‌خواهید خانه‌ای بسازید. به ابزار ویژه‌ای مانند چکش، اره، آچار پیچ‌گوشتی، میخ و از این قبیل چیزها نیاز دارید. این فلسفه نیست که خانه را می‌سازد، کافی نیست از نظر فلسفی بدانیم خانه چگونه از آب درآمده یا به لوله‌کشی و برق و پی‌ریزی محکم نیاز دارد، همین امر در مورد فرزندپروری نوجوان هم صدق می‌کند. داشتن افکار فلسفی کافی نیست، بلکه به جعبه‌ابزاری احتیاج دارید که شامل مهارت‌های کاربردی باشد که به‌ویژه به عادات، نیازها و علایق نوجوان مربوط شود. با این ابزار می‌توانید به نگرش و ارزش‌های نوجوانتان پی ببرید. با داشتن این ابزار مجهز می‌شوید که از عهدهٔ کشمکش‌های اجتناب‌ناپذیر برآیید، و اندیشه‌ها و نظرات خود را دربارهٔ تکالیف مدرسه، دوستان، استقلال و رشد جنسی به نوجوانتان انتقال دهید. مهارت شما همانند سپری عمل می‌کند که مانند قبل در تیغ‌های نوجوانتان گیر نیفتید.

از صمیم قلب گوش دادن در کتاب شازده کوچولو نوشتهٔ آنتوان سن اگزوپری، روباه می‌گوید: «فقط با قلبتان می‌توانید به‌درستی ببینید؛ چیزهای اساسی برای چشم غیرقابل رؤیت است.» با قلب گوش دادن یعنی رها کردن «چشم انتقادی» و باز کردن قلبمان به روی نوجوان. انتقاد و قضاوت چشم‌مان را به روی نیازهای رشدیابی نوجوان خواهد بست، احساسمان را از بین خواهد برد، و گوش دادن به نوجوان را ناممکن خواهد کرد.

نوجوانان رادار خود را با ظرافت برای ریاکاری یا دستکاری شدن تنظیم کرده‌اند. اگر نوجوان ما متوجه شود آنچه به او می‌گوییم برای دستکاری کردن اوست که به‌شیوهٔ دلخواه ما عمل کند، به حرف‌های ما گوش نخواهد داد.

نگرانی بعضی از نوجوانان در دوران بلوغ برایشان سردرگم‌کننده است. وقتی نوجوانان گاهی تبدیل به جوجه‌تیغی می‌شوند، دیگران آنها را آمادهٔ پرتاب تیغ‌هایشان می‌بینند، چنانکه گویی دنیا موجود متجاوزی است و جوجه‌تیغی‌ها باید از همه محافظت کنند. این وضع اغلب به‌شکل سرپیچی و سرکشی نوجوان دیده می‌شود، به‌طوری که حتی خونسردترین والدین را به چالش می‌طلبد. وقتی تیغ‌های نوجوانمان آمادهٔ حمله است، باید علت رفتارش را بیابیم.

بهترین کار تشکیل چند جلسهٔ خانوادگی است به‌ویژه برای نوجوانتان و سایر بچه‌ها که بتوانند خواسته‌هایشان را مطرح کنند. اگر امکان دارد به خواسته‌هایشان پاسخ مثبت بدهید، زیرا به‌این‌ترتیب از منافع جلسات خانوادگی حمایت می‌کنید. اگر مجبورید به خواسته‌ای پاسخ منفی بدهید، به‌یاد داشته باشید که این کار اگر شرطی یا موقتی باشد کمتر موجب سرکشی نوجوان می‌شود. مثلا بگویید: «درحال‌حاضر حس خوبی دربارهٔ خواسته‌ات ندارم، اما چند هفته بعد باردیگر دربارهٔ آن بحث خواهیم کرد»، یا «هنوز نمی‌توانم به خواسته‌ات پاسخ مثبت بدهم، آن را می‌نویسم و بعد از روز تولدت درباره‌اش صحبت می‌کنیم.» حتی اگر تصمیمی را برای مدت یک سال به‌تعویق بیندازید، نوجوانتان کمتر حساسیت نشان می‌دهد تا اینکه بگویید: «نه، هرگز!»