کتاب پرسش ها و پاسخ های دانشجویی (جلد اول)

آدمی نیازمند محبّت است و در واقع، محبت یکی از اصیل‌ترین و اساسی‌ترین احتیاجات روانی افراد به شمار می‌رود. عدم تأمین این احتیاج، سبب پیدایش تشویش و اضطراب در افراد می‌شود. کمبود و فقدان محبّت، تأثیرات سوء و ضایعات دردناکی در روح افراد به وجود آورده، روابط آنان را با یکدیگر، تحت تأثیر قرار می‌دهد. محبّت، چراغی پرفروغ، برای فائق آمدن بر تاریکی تنهایی و عمیق‌ترین نیازی است که انسان‌ها همواره در طول تاریخ، درصدد یافتن راه حلّی برای آن بوده‌اند. محبّت راهی به سوی هم‌شکلی و همسانی و طریقی برای دستیابی به کمالِ مطلوب است. بنابراین دوست داشتن، نیازی اصیل برای آدمی بوده و هست و خواهد بود.

ما فکر می‌کنیم استفاده خداوند متعال از اسباب، مانند استفاده انسان‌ها از تعدادی ابزار است؛ و چون آدمی در انجام کار، بدان ابزار نیازمند است، فوری به ذهن ما چنین خطور می‌کند که خداوند هم به اسبابی که توسط آن به ما فیض می‌رساند، نیازمند است و حال آنکه چنین نیست. ما نیازمند به ابزاری هستیم که خارج از حیطه آفرینش ما است. ما به عللی و عواملی نیازمندیم که در مقابل هستی و وجود و ذات ما هست؛ حال آنکه خداوند با ابزاری فیضش را می‌رساند که آنها، علل و اسبابی، در طول هستی او و مخلوق و وابسته محض به ذات مقدس اویند.

انسان در شناخت خداوند سبحان، مثل کسی است که دو دست خویش را به آب دریا نزدیک کند و بخواهد از آن بنوشد؛ او فقط می‌خواهد خود را سیراب سازد و ابدآ مقدار برایش مطرح نیست و نمی‌تواند بیشتر از اندازه دو دستش از دریا آب بردارد

آنجا که نعمت یا بدبختی انسان‌ها، ریشه در عملکرد و در واقع اراده و انتخاب خود آنان دارد، خداوند متعال دخالتی ندارد؛ بلکه این آدمی است که با گزینش صحیح یا غیر صحیح، خود را با خوشبختی یا تیره‌بختی مواجه می‌سازد. امّا خیرات و شروری که از اراده و اختیار انسان نشأت نمی‌گیرد، بر اساس آموزه‌های دینی برای امتحان و آزمایش او است و این آزمون، نه تنها با عدالت خداوند منافات ندارد؛ بلکه مقتضای حکمت او است تا در پرتو این امتحان، انسان‌های، از ناشایستان جدا گردند. آیا آزمون آخر سال یا ترم، ظلم به دانش‌آموزان است یا کمک به آنان برای ارتقا و تعالی؟

ما در دنیا شاهد وجود درد و رنج انسان‌ها هستیم و نمی‌توانیم آن را پنهان کنیم. این درد و رنج، از دو حالت خارج نیست: ۱. بخشی از آلام و مصایب آدمی، برخاسته از اعمال ناشایست او و نتیجه گناهان و خطاهای او است. انسان با توجّه به غایت حکیمانه‌ای که برای خلقت او وجود دارد، موجودی مختار آفریده شده است. گروهی از انسان‌ها با سوء اختیار خویش، مرتکب خطا می‌گردند و در نتیجه، به عواقب مرارت بار و تلخ آن گرفتار می‌شوند. ۲. بخشی از تلخ‌کامی‌های انسان، ارتباطی به اعمال وی ندارد و کیفر گناهان او نیست