کتاب ناتوی جهانی و شکست فاجعه بار در لیبی

در سال ۱۸۸۶، هنگامی که کنگرهٔ آمریکا قانون تحریم ایران و لیبی را تصویب کرد

یکی از «تروریست‌ها» که قذافی او را بازداشت و تسلیم کرده بود، عبدالحکیم بلحاج، رهبر LIFG، بود که از حمایت غربیان در مبارزه با قذافی برخوردار شد. او رهبری برجسته در شورای انتقالی ملی در طرابلُس از کار درآمد که در زمان نگارش این نوشته، رهبری نیروهای آن شورا در پایتخت را به عهده دارد. اینان نیروهایی بودند که سازمان ملل تصمیم به حمایت از آن‌ها در لیبی گرفت.

قذافی به درستی مدعی شد که برخی از نیروهای مخالف او از اسلام‌گرایان تشکیل یافته‌اند؛ اما همان سازمان‌های اطلاعاتی غرب که با او همکاری کرده بودند، در این هنگام آتش تبلیغ در مخالفت با او را برافروختند و رسانه‌ها را به بحث و گفت‌وگو دربارهٔ در راه بودن قتل‌عام غیرنظامیان بن‌غازی برانگیختند.

نیروهای نظامی آن‌چنان از شرایط موجود بهره‌برداری کردند که همگان دریافتند نیروهای ناتو برای حفاظت از مردم غیرنظامی مداخله نکرده‌اند.

جنبهٔ هولناک‌تر این آزارها، اعمال یورش‌های نژادپرستانه بر کسانی بود که آفریقاییان «سیاه‌پوست» به حساب می‌آمدند. گزارش‌هایی از منابع بسیار در دست بود که علاوه بر آفریقاییان سیاه‌پوست که به‌طور دسته‌جمعی، به گمان اینکه مزدوران قذافی هستند، بازداشت می‌شدند، شهر تاورغا که پیش از آن جامعهٔ آفریقاییان سیاه در آن ساکن بودند، به‌طور کامل تخلیه شده و نیروهای شبه‌نظامی تحت حمایت ناتو آن را «منطقهٔ بستهٔ نظامی» اعلام کرده بودند.

استعمار رسمی در آفریقا پایان یافته بود؛ اما دولت‌های اروپایی، از جمله فرانسه، بلژیک و بریتانیا، برخی از روابط استعماری پیشین را پی می‌گرفتند که قوام نکرومه آن‌ها را «استعمار نو» توصیف کرده بود. به ویژه فرانسه از پدید آمدن تردید در جایگاه ویژه‌اش در آفریقا، با توجه به اینکه تا چهل سال پس از مبارزهٔ استقلال‌طلبانه، ژاندارم اروپا در آفریقا به حساب می‌آمد،‌ آسیب می‌دید. این سخن نیکلا سازکوزی، رئیس‌جمهور فرانسه را که گفت: «ما برای نجات اروپا می‌جنگیم»، نمی‌توان مغایر با واقعیت مداخلهٔ ناتو در لیبی توصیف کرد.

مداخله در لیبی، اصولی را که جنگ‌طلبان برای توجیه اقدام خود به آن چنگ می‌زدند، از نگاه همگان پوشاند؛ موجب مرگ هزاران غیرنظامی شد؛ اندیشه‌های دموکراسی‌خواهانه و قانون‌مند را در معرض تردید قرار داد و انقلابی ساختگی را واقعی نمایاند. دو فرض که همواره تکرار می‌شد - و در میان دلیل‌های قدرت‌های غربی برای جنگ اهمیت بنیانی داشت - این بود که قذافی در «کشتار مردم خویش درگیر است» و او «صلاحیتش را از کف داده است.» آنان دلیل دوم را پیامد دلیل نخست نشان می‌دادند؛ اما، هردو دلیل رازآلود بود.

توهم‌های موجود دربارهٔ شکست‌ناپذیری ارتش آمریکا، از زمان پایان جنگ سرد، به گونه‌ای آن‌چنان پرهای‌وهو تبلیغ شده بود که برخی از رهبران بلندپایهٔ دستگاه‌های سیاسی و نظامی نیز آن را باور می‌کردند. رفتار ناشیانهٔ ژنرال پتریاس و همکارش، ژنرال جان آلِن، به درستی نشان داد که کار خودفریبی در دستگاه نظامی ایالات متحد به کجا رسیده است.

آنچه دربارهٔ مدافعان مداخلهٔ امپریالیستی جالب توجه بوده، سکوت‌شان در زمان‌هایی بوده است که کارگران مهاجر آفریقایی در لیبی به دست عناصری در شورای انتقالی ملی قتل‌عام شده‌اند.

- اِنی، توتال، بی پی، رِپسُل و ای‌پی‌اِف - را بازتاب داده بود که به‌طور کامل (در آن کشور) استقرار یافته بودند تا از این فرصت‌ها بهره‌برداری کنند.

انسان‌دوستی، پوششی برای مدیریت جدید نظامی سامانهٔ بین‌المللی از کار درآمده است؛ همان‌طور که حقوق بشر بسان بهانه‌ای برای موجه نشان دادن جنگ به کار آمده است.

نوامبر سال ۲۰۰۲، روزنامهٔ بریتانیایی گاردیَن گزارش داد که دستگاه اطلاعاتی بریتانیا پول‌های بسیار به یکی از هسته‌های القاعده در لیبی، در جریان کوششی بی‌حاصل برای ترور سرهنگ قذافی در سال ۱۹۹۶ پرداخت کرده، و در راه تلاش‌های آغازین برای به محاکمه کشیدن اسامه بن‌لادن مانع‌تراشی کرده است.

نوامبر سال ۲۰۰۲، روزنامهٔ بریتانیایی گاردیَن گزارش داد که دستگاه اطلاعاتی بریتانیا پول‌های بسیار به یکی از هسته‌های القاعده در لیبی، در جریان کوششی بی‌حاصل برای ترور سرهنگ قذافی در سال ۱۹۹۶ پرداخت کرده، و در راه تلاش‌های آغازین برای به محاکمه کشیدن اسامه بن‌لادن مانع‌تراشی کرده است.

سازمان‌های اطلاعاتی غرب اطلاعاتی روزآمد دربارهٔ LIFG داشتند؛ زیرا این سازمان کهنه‌سربازانی را دربر می‌گرفت که در مخالفت با اشغال افغانستان توسط اتحاد شوروی جنگیده بودند. ویجای پراشاد این گروه از رزمندگان را «لیبیایی‌های آمریکایی» نامید؛ و توجهی ویژه به نقش خلیفه حفتر مبذول داشت که به مدت دو دهه در ایالت ویرجینیای آمریکا زندگی کرده بود و در مارس ۲۰۱۱، برای شرکت در ارتشی که با حکومت قذافی جنگید، به لیبی بازگشت.

ایالات متحد روابطی را با چهره‌هایی معیّن در رژیم قذافی برقرار کرد و مخفیانه دربارهٔ سودمندی‌های برکناری قذافی از قدرت با آنان گفتگو کرد.

غرب راهبردی دوبخشی در لیبی دارد که در بخشی از آن همکاری تنگاتنگ با قذافی و در بخش دیگر، کار در پهنهٔ گردآوری اطلاعات و منابع لازم برای برانداختن او را پیش می‌برد.

همان رهبران غربی که در دیوان کیفری بین‌المللی (لاهه - م) از کیفرخواست البشیر حمایت کرده بودند، اکنون تمایل داشتند در مداخلهٔ نظامی در لیبی با او همکاری کنند.

اعضایی که از اعلام «منطقهٔ پرواز ممنوع» حمایت کرده بودند، نمونه‌هایی برای دموکراسی نبودند و همه می‌دانستند که پیشینهٔ عربستان سعودی در زمینهٔ (رعایت - م) حقوق بشر از لیبی بهتر نیست. به واقع، همزمان با این اقدام، حمایت از غیرنظامیان بحرین و یمن لازم بود.

دلایلی قوی وجود داشت که چرا اعضای ناتو مایل نبوده‌اند دربارهٔ چگونگی اجرای قطعنامه گفت‌وگو کنند. مؤلفان و مفسران بسیار، توجه مخاطبان‌شان را به این واقعیت جلب کرده‌اند که ده برابر کسانی که در لیبی می‌بایست از آنان حمایت می‌شد، در لیبی کشته شدند. من نقل‌قولی مفصل از گاردین را دربارهٔ این موضوع می‌آورم: رهبران و رسانه‌های پرهیاهوی کشورهای عضو پیمان ناتو، ضمن مباهات به پیروزی آزادی و زمزمه دربارهٔ ضرورت محدود کردن آن، همواره بر چنین موج وحشتی چشم بربسته‌اند؛ اما، اکنون به‌طور کامل آشکار شده است که اگر هدف مداخلهٔ غرب در جنگ داخلی لیبی «حمایت از غیرنظامیان» بوده، این هدف با شکست فاجعه‌بار رودررو شده است.

ناتو از غیرنظامیان لیبی حمایت نکرده، بلکه شمار کشته‌شدگان را چند برابر کرده بود؛ اما خود حتی یک سربار را نیز از کف نداده بود.

ناتو از غیرنظامیان لیبی حمایت نکرده، بلکه شمار کشته‌شدگان را چند برابر کرده بود؛ اما خود حتی یک سربار را نیز از کف نداده بود.

جنگ لیبی به قدرت‌های غربی امکان داده است که موقعیت بر باد رفته‌شان در تونس و مصر را بازیابند؛ خود را در قلب خیزش‌هایی قرار دهند که در حساس‌ترین نقطهٔ استراتژیک جهان ادامه می‌یابد؛ و از مزایای تجاری ارزشمند جدید در کشورهای سرشار از نفت که رهبری پیشین آن‌ها در بهترین حالت برایشان اعتمادناپذیر بود، بهره‌مند شوند.

در سراسر هجده سالی که تحریم لیبی به کوشش حکومت آمریکا ادامه داشت، گروه اوسیس روابط آشکار و نهان خود را با نظام سیاسی لیبی محفوظ نگه می‌داشت و به واسطهٔ اشخاص ثالث یا نهادهای دیگر به کار ادامه می‌داد.

لیبی برای تأمین مالی انتخاب نیکلا سارکوزی هزینه کرده بود، شایع شد. در روزهای پس از آن، که سارکوزی مدافع پیشتاز شورشیان در بن‌غازی از کار درآمد، سیف‌الاسلام، فرزند رهبر لیبی، گفت: سارکوزی باید ابتدا پولی را که برای تأمین مالی مبارزهٔ انتخاباتی خود از لیبی گرفته است، بازپس دهد. ما هزینهٔ آن‌ها را پرداخته‌ایم. ما همهٔ جزئیات این موضوع را می‌دانیم و آماده‌ایم که همه‌چیز را افشا کنیم. نخستین کاری که ما می‌خواهیم این دلقک انجام دهد، این است که پول مردم لیبی را پس بدهد. او از آنان کمک گرفته و می‌توانسته است به آن‌ها کمک کند؛ اما او ما را ناامید کرده است. پول ما را پس بده.

لیبی برای تأمین مالی انتخاب نیکلا سارکوزی هزینه کرده بود، شایع شد. در روزهای پس از آن، که سارکوزی مدافع پیشتاز شورشیان در بن‌غازی از کار درآمد، سیف‌الاسلام، فرزند رهبر لیبی، گفت: سارکوزی باید ابتدا پولی را که برای تأمین مالی مبارزهٔ انتخاباتی خود از لیبی گرفته است، بازپس دهد. ما هزینهٔ آن‌ها را پرداخته‌ایم. ما همهٔ جزئیات این موضوع را می‌دانیم و آماده‌ایم که همه‌چیز را افشا کنیم. نخستین کاری که ما می‌خواهیم این دلقک انجام دهد، این است که پول مردم لیبی را پس بدهد. او از آنان کمک گرفته و می‌توانسته است به آن‌ها کمک کند؛ اما او ما را ناامید کرده است. پول ما را پس بده.

فرانسه بدون برخورداری از ثروت آفریقا ممکن بود قدرتی فروتر، با نفوذی همانند اتریش باشد.