بریده‌هایی از کتاب کلام جدید با رویکرد اسلامی

داستان ابراهیم و ذبح اسحاق ـ

از آنجاکه امروزه علوم تجربی، برخی از نیازهای بشر را پاسخ داده است، این مسئله مطرح می‌شود که آیا دین، همچنان پاسخگوی بی‌بدیلی برای نیازهای بشر هست یا خیر؟

کارکردهای دین: این مسئله نیز در کلام سنتی، با عنوان فواید بعثت و آثار ایمان مطرح بوده است و امروزه با توجه به پیشرفت روان‌شناسی و جامعه‌شناسی و کارکردهای فردی و اجتماعی، پرسش از کارکردهای دین به‌صورت جدی مطرح می‌گردد.

پلورالیسم دینی و دعوی صدق انحصاری ادیان: آیا از میان ادیان مختلف می‌توان به حقانیت یکنواخت همه ادیان حکم کرد یا اینکه باید ادعای صدق انحصاری ادیان را پذیرفت و یا اینکه باید به شمول‌گرایی و حقانیت مطلق یک دین و حقانیت فی‌الجمله ادیان دیگر روی آورد؟ ـ رابطه عقل و دین: آیا باورهای دینی با عقل و مدل‌های مختلف عقلانیت، سازگاری دارند؟ در صورت تعارض، چه راه‌حلی می‌توان پیشنهاد کرد؟ ـ ایمان: حقیقت و ماهیت ایمان چیست؟ آیا ایمان، نوعی تعهدات فعل نفسانی است یا تعهدات انفعال نفسانی؟ آیا عمل به مفاد قرآن، شرط ایمان است یا جزء ایمان؟ رابطه ایمان با مقوله‌های دیگری مانند عشق، امید، رنج و علم چیست؟

صفات خداوند: این مسئله در غرب، مقدم بر اثبات وجود خداست؛ زیرا تا صفتی برای خدا شناخته نشود، نمی‌توان به اثبات وجود او پرداخت؛ همچنین با توجه به اختلاف ادیان درباره صفات الاهی، اهمیت این مسئله از اثبات وجود خداوند بیشتر است.

دانستن فلسفه‌های غربی به‌ویژه فلسفه‌های معاصر مانند فلسفه تحلیلی، اگزیستانسیالیسم، پوزیتویسم، پدیدارشناسی و هرمنوتیک فلسفی به‌عنوان پیش‌فرض‌های کلام جدید اولویت دارد؛ اما مهم‌تر از آن، تسلط متکلمان اسلامی بر فلسفه و معرفت‌شناسی اسلامی است تا با استمداد از مباحث آن و ابزار عقلی، به نقد بنیادهای فلسفی مسائل جدید کلامی بپردازند.