غلامعباس توسلی

غلامعباس توسلی متولد ۱۳۱۴، جامعه‌شناس ایرانی، از چهره‌های جریان ملی - مذهبی و از اعضای نهضت آزادی بود. او از بنیان‌گذاران جامعه‌شناسی در ایران، استاد دانشگاه تهران و عضو پیوستهٔ فرهنگستان علوم بود. پیش از انقلاب ۱۳۵۷ فعالیت‌های سیاسی و فرهنگی گسترده‌ای داشت و پس از انقلاب مدتی به‌عنوان مشاور رادیو و تلویزیون، رئیس دانشگاه اصفهان و عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی فعالیت کرد. توسلی همچنین از بنیان‌گذاران انجمن جامعه‌شناسی ایران و نخستین رئیس آن بود. او در سال ۱۳۸۶ از دانشگاه تهران بازنشسته شد.

غلامعباس توسلی تحصیلات خود را در دانشسرای عالی تهران آغاز کرد و پس از کسب رتبهٔ نخست، به فرانسه اعزام شد. در دانشگاه پاریس جامعه‌شناسی خواند و پایان‌نامه‌اش با عنوان «جامعهٔ سنتی ایران از دید اروپائیان» منتشر شد. پس از بازگشت به ایران در دههٔ ۱۳۴۰، در طرح‌های بزرگ پژوهشی از جمله طرح‌های جامع شهری و برنامه‌ریزی آموزشی با یونسکو مشارکت داشت. او در دانشگاه ملی، دانشگاه تهران و دیگر مراکز علمی، نقش کلیدی در گسترش آموزش جامعه‌شناسی، تأسیس دورهٔ دکتری و تدوین برنامه‌های درسی داشت. همچنین در ستاد انقلاب فرهنگی، مسئولیت برنامه‌ریزی علوم انسانی را بر عهده داشت.

از نظر فکری و فرهنگی، ارتباط نزدیکی با علی شریعتی داشت و در حسینیهٔ ارشاد و محافل روشن‌فکری و دانشگاهی به سخنرانی می‌پرداخت. آثار او در حوزه‌های مختلف جامعه‌شناسی شامل کتاب‌هایی مانند «نظریه‌های جامعه‌شناسی»، «جامعه‌شناسی دین»، «جامعه‌شناسی کار و شغل»، «جامعه‌شناسی شهری»، «جامعه‌شناسی و آموزش و پرورش» و مجموعه‌هایی چون «ده مقاله در جامعه‌شناسی دینی و فلسفه تاریخ» است که بارها تجدید چاپ شده‌اند. توسلی در ۲۵ مهر ۱۳۹۹ در ۸۵سالگی درگذشت.