
دبیری: چهطور است بحث را از دوران مشروطه شروع کنیم؟ بنیادهای نوجویی و نوخواهی را قطعا باید در جنبش مشروطیت دید. پیآمدهای آن نیز در عرصههای اجتماعی و فرهنگی مشهود است. تا این که نیما زبان و بیان احساسات را نو میکند. نیما شعر ايران را ۷۰۰ سال پيش انداخت. همان چیزی که مشروطه هم خواهان آن بود. با زبان و عاطفهی جهان امروز گفتوگو کردن، از قعر غزلهای تصنعیِ ملالآورِ تکراری در آمدن و با زبانی جدید سخن گفتن. و این تحول نتیجهی بنيادهاي انديشه و بنيادهاي تاريخي و فرهنگي است که مدرن شده است. تقريباً همزمان، اين اتفاق در نقاشي ايران شروع ميشود که در این زمینه میتوان به بهمن محصص اشاره کرد که به عنوان یک جوان جزء معاشرین و نزدیکان نیما بوده است. یا آنجا که نیما در نامهای به شاملو، مینویسد: «آسان نیست پیکاسوی شعر فارسی بودن» یعنی نیما برای خودش در نقاشی مابه ازا پیدا کرده است. بزرگترین دستاورد جامعهی ایران در سدهی گذشته به نظر من دستاوردهای هنری است. من جداً معتقدم که در این زمینه معاصر شدیم اما در زمینههای دیگر نه. بدون جريانهاي مدرن نقاشي در اواخر قرن نوزدهم و اوايل قرن بيستم جويس به وجود نميآمد. ما هميشه به تساهل ميگوييم که هنرها در همهي زمينهها مشترکاند. اين مفهوم هنر است. اما هنرها با هم فرق دارند. نقاشي هنري است که مربوط به خواص است اما در مقابل سينما مخاطب وسيعي دارد. بهطوریکه ممکن است يک فيلم همزمان در صد سينما به نمايش در بيايد و يا اينکه میتوان با حداقل هزينه آن را به خانه برد. ولي قيمت و موضوع نقاشی متفاوت است. نقاشي؛ هنر مکاني است، بيهمتاست، يک قطعه است و قيمتاش هم به گونهاي است که هر کسي نميتواند مالکش شود. دنياي نقاشي و نقاشان در رفتار اجتماعي، …