آغازی بر چهره‌پردازی‌های واقع‌گرایانه | طاقچه
infinite

ویژه مشترکین بی‌نهایت

آغازی بر چهره‌پردازی‌های واقع‌گرایانه

صنیع‌الملک و تصاویر روزنامه دولت علیّه

مجلۀ آزما

۱۵ دقیقه مطالعه

sharebookmark
تصویر یک زن

روزنامه‌ی دولت علیّه در ۱۲۷۷ قمری تأسیس و جایگزین روزنامه‌ی وقایع‌اتفاقیه گردید که از سال ۱۲۶۸ منتشر می‌شد. در این دوره اهمیت و فواید مطبوعات برهمگان آشکار شد و سنت گزارشگری در ایران شکل گرفت. اعتضادالسلطنه -عموی بزرگ شاه- نیز لقب افتخاریِ «وزیر علوم» را دریافت کرد و اداره‌ی این روزنامه را برعهده گرفت. مسئولیت اداره‌ی این جریده‌ - که در این زمان مصور نیز شده بود- به ابوالحسن غفاری واگذار شد. او در ۱۲۷۸ قمری به لقب «صنیع‌الملک» مفتخر گردید.[۱]

صنیع‌الملک - که از خاندانی با چندین نسل هنرمند و نقاش برخاسته بود- در دربار محمدشاه به مقام نقاش‌باشی رسید. او در سال ۱۲۶۴ برای تحصیل هنر به ایتالیا اعزام شد و در مدت اقامت خود، با هنر غرب به ویژه آثار استادان کهن آشنایی یافت و فنون چاپ سنگی و سربی را نیز فراگرفت. پس از بازگشت به ایران در حدود ۱۲۶۸، مصوّرسازی کتاب هزار و یک شب و نقاشی کاخ نظامیه به او محول شد.[۲]

دلیل انتخاب صنیع‌الملک به سردبیریِ وقایع اتفاقیه مشخص نیست؛ اما می‌توان حدس زد امتیازهایی مانند؛ تحصیل در فرنگ، شهرت در نقاشی و آشنایی با صنعت چاپ سنگی و سربی، او را به گزینه‌ای ایده‌آل برای این مقام تبدیل کرده بود.

در آن دوران چاپ‌گران نیز هنرمند به‌شمار می‌رفتند. بی‌شک ایده‌ی انتشار روزنامه‌ای مصوّر در پی ابتکارها و پیشنهادهای صنیع‌الملک شکل گرفت؛ چنان‌که مریم اختیار یادآور می‌شود، زندگی حرفه‌ای صنیع‌الملک، نمایان‌گر رشد چشمگیری است که زمینه را برای کار هنری و آموزش آن در ایرانِ قرن نوزدهم فراهم آورد. [۳]

بی‌گمان، مهم‌ترین نوآوری روزنامه‌ی دولت علیّه، تصویرسازی‌های هنرمندانه‌ی صنیع‌الملک بود. او چهره‌پردازی چیره‌دست بود و در ترسیم سیمای رجال دربار ناصرالدین شاه -که بی شک آنان …

این نوشته‌ را پسندیدی؟

like
like

اطلاعات چاپ

این نوشته در شمارهٔ ۱۹۵ مجلهٔ آزما (پائیز ۱۴۰۴) منتشر شده است.