سیر نقد و مباحث نظری ادبیات کودک | طاقچه
infinite

ویژه مشترکین بی‌نهایت

سیر نقد و مباحث نظری ادبیات کودک

در دوره پهلوی اول و سال‌های قبل از کودتا

مجلۀ آزما

۱۴ دقیقه مطالعه

sharebookmark

پیشتر طی سه مقاله به بررسی سیر و چگونگی نقد ادبیات کودک در دوران قاجار پرداخته‌ام و اینجا همان بحث را در مقطع تاریخی بعدی ادامه می‌دهم.

در دوره‌ی پهلوی اول بیش از توجه به کیفیت و محتوای کتاب‌های کودک، بر شکل دهی نهادهای جدید دولتی که در پرورش فکری کودکان دخیل بودند توجه شد. سازمان پیشاهنگی، سازمان پرورش افکار، جمعیت جوانان شیر و خورشید سرخ و برنامه‌ی کودک رادیو از جمله این نهادها بودند. همچنین با تکمیل و نهایی کردن تلاش‌های قبلی برای یکدست و واحد کردن کتب درسی در سراسر کشور، آموزه‌های ایدئولوژیک مطلوب حکومت از طریق کتب دروسی همچون ادبیات، تاریخ و سرود دنبال شد.

انتشار اولین کتاب راهنمای مطالعه‌ی دانش‌آموزان به قلم مرحوم محمد پروین گنابادی که ترکیبی از فواید کتابخوانی، قواعدی برای کتابخانه های مدارس و فهرستی از کتب مناسب بود، از اتفاقات مهم دوره‌ی پهلوی اول در زمینه‌ی ادبیات کودک است. همچنین تهیه‌ی اولین پایان نامه‌ی دانشگاهی با موضوع ادبیات کودک و نوجوان و انتشار اولین مجلات دولتی کودک و نوجوان ایران که برای نخستین بار مستقیماً توسط دولت تهیه و منتشر می‌شدند. (نشریات دانش ‎آموز، خواندنی‌های کودکان و...).

عکس قدیمی ار یک کلاس درس

در دوره‌ی رضاشاهی کمتر شاهد توجه جدی به نقد کتاب‌های کودکان هستیم. معدود نشریات ادبی جلوه‌ای در این عرصه ندارند و فعالان عرصه‌ی ادبیات بیشتر مشغول ایران‌باستان و تصحیح دواوین کهن هستند. در سال ۱۳۰۶ پس از مدتی وقفه نشریه‌ی تعلیم و تربیت جانشین نشریه‌ی قدیمی‌ وزارت معارف دوره‌ی قاجار می‌شود و در این مجله کم و بیش شاهد مقالاتی مرتبط با کتاب کودک و به ویژه مقالاتِ ترجمه و تألیف درباره‌ی کتابخانه‌های مدارس هستیم.

موضوع کم‌توجهی مطبوعات دوره‌ی پهلوی اول به کتاب‌های کودک و نوجوان …

این نوشته‌ را پسندیدی؟

۱like
like

اطلاعات چاپ

این نوشته در شمارهٔ ۱۹۲ مجلهٔ آزما (تابستان ۱۴۰۴) منتشر شده است.