پیشتر طی سه مقاله به بررسی سیر و چگونگی نقد ادبیات کودک در دوران قاجار پرداختهام و اینجا همان بحث را در مقطع تاریخی بعدی ادامه میدهم. در دورهی پهلوی اول بیش از توجه به کیفیت و محتوای کتابهای کودک، بر شکلدهی نهادهای جدید دولتی که در پرورش فکری کودکان دخیل بودند توجه شد. سازمان پیشاهنگی، سازمان پرورش افکار، جمعیت جوانان شیر و خورشید سرخ و برنامهی کودک رادیو از جمله این نهادها بودند. همچنین با تکمیل و نهایی کردن تلاشهای قبلی برای یکدست و واحد کردن کتب درسی در سراسر کشور، آموزههای ایدئولوژیک مطلوب حکومت از طریق کتب دروسی همچون ادبیات، تاریخ و سرود دنبال شد.
انتشار اولین کتاب راهنمای مطالعهی دانشآموزان به قلم مرحوم محمد پروین گنابادی که ترکیبی از فواید کتابخوانی، قواعدی برای کتابخانههای مدارس و فهرستی از کتب مناسب بود، از اتفاقات مهم دورهی پهلوی اول در زمینهی ادبیات کودک است. همچنین تهیهی اولین پایاننامهی دانشگاهی با موضوع ادبیات کودک و نوجوان و انتشار اولین مجلات دولتی کودک و نوجوان ایران که برای نخستین بار مستقیماً توسط دولت تهیه و منتشر میشدند. (نشریات دانشآموز، خواندنیهای کودکان و...).
در دورهی رضاشاهی کمتر شاهد توجه جدی به نقد کتابهای کودکان هستیم. معدود نشریات ادبی جلوهای در این عرصه ندارند و فعالان عرصهی ادبیات بیشتر مشغول ایرانباستان و تصحیح دواوین کهن هستند. در سال ۱۳۰۶ پس از مدتی وقفه نشریهی تعلیم و تربیت جانشین نشریهی قدیمی وزارت معارف دورهی قاجار میشود و در این مجله کم و بیش شاهد مقالاتی مرتبط با کتاب کودک و به ویژه مقالاتِ ترجمه و تألیف دربارهی کتابخانههای مدارس هستیم.
موضوع کمتوجهی مطبوعات دورهی پهلوی اول به کتابهای کودک و نوجوان …