کشور دموکراتیک، صلحطلب و بیطرف سوئیس در سالهای متمادی، پایگاه امن افرادی بود که به دلیلی از کشور خود رانده میشدند. ایرانیان نیز از آن جمله بودند. نوشتار حاضر شرحی است بر معرفی و اقدامات گروهی از ایرانیان که در سال ۱۲۸۶ خ/ ۱۹۰۸ م، به سوئیس پناهنده شدند.[۱]
ایران از اواسط قرن نوزدهم از طرفی مورد تعرض و کشمکش بین دو قدرت بزرگ روسیهی تزاری و انگلستان قرار داشت همچنین دولت ضعیف و خزانه تهی بود و از طرف دیگر عواملی چون؛ ناکارآمدی حکومت، رشد ناسیونالیسم، ضرورت اعمال اصلاحات، احیای روحیهی ملی، هراس از سلطهی بیگانگان و تضعیف دین و ایمان، موجب نارضایتی گسترده و در نتیجه اعتصاب، تحصن و شورش شده بود که بالاخره همهی این عوامل به انقلاب مشروطه منجر شد.[۲]
فرمان مشروطه را مظفرالدین شاه -چهارمین پادشاه قاجار- در مرداد ۱۲۸۵ خ اوت ۱۹۰۷ م، صادر کرد؛ طبق این فرمان، نظامنامهی انتخابات مجلس شورای ملی تهیه و به اجرا گذارده شد. قانون اساسی نیز مطابق قانوناساسی بلژیک تدوین و بلافاصله به امضای شاه رسید و مجلس شورای ملی در ۱۴ مهر ۱۲۸۵ خ / ۷ اکتبر ۱۹۰۶ م افتتاح شد؛ اما مظفرالدین شاه کمی بعد درگذشت و پسرش محمدعلی میرزا در جشن تاجگذاری خود وکلای مجلس را دعوت نکرد؛ لذا از همان آغاز مورد سوءظن مشروطهخواهان قرارگرفت و این امر رابطهی پادشاه را با مجلسیان و مشروطهطلبان مخدوش کرد.
وکلای مجلس را طیفهای مختلفی؛ اعم از محافظهکار، متدین، علما، گروهی اصولاً بیاطلاع از مشروطه و پارلمانتاریسم تشکیل میدادند. همچنین در این طیف، معدودی تندرو به رهبری حیدرخان عمواغلی -از اهالی باکو- وجود داشتند که هدفشان اجرای اصلاحات بنیادین متأثر از ایدئولوژی سوسیالیست بود. اینان علاوه بر اهداف انقلابی، با محمدعلیشاه …
