دکتر محمد دهقانی نویسنده، مترجم و منتقد ادبی و استاد دانشگاه آثار متعددی در زمینهی نقد ادبی دارد. از جمله پیشگامان نقد ادبی در ایران از شهر خدا تا شهر انسان و ... با تکیه بر تخصص و نگاه نقادانهی ادبی او در مورد فاطمه سیاح و نقش او در عرصهی نقد ادبی با او به گفتگو نشستیم.
فاطمه سیاح نخستین کسی بود که هستهی اصلی ادبیات تطبیقی را با توجه به تسلطی که در بیش از شش زبان داشت در ایران بنیانگذاری کرد، اما از خواندن مقالاتی که در این زمینه از او باقی مانده به نظر میرسد نوعی نگاه نقادانه نیز در این تطبیق وجود دارد در این مورد نظرتان چیست؟
او را اصلاً منتقد دانا و ژرفنگری نمیدانم. کسی بود که البته چون پروردهی نظام سوسیالیستی استالینی بود سنّت نقد ادبی غرب را خوب میشناخت و میتوانست آن شناخت را در حوزهی ادبیات فارسی به کار گیرد و پرتوی تازه بر فضای فهم ادبی ایرانیان بتاباند و بعضی نکات تازه را در متون سنتی ما نشان دهد، اما نه زبان فارسی را درست بلد بود و نه فرهنگ ایرانی را خوب میشناخت.
سیاح خود طرفدار رئالیسم سوسیالیستی است. و چند جا هم در تعریف نقد گفته شکل نباید محور اصلی نقد تلقی شود بلکه محتوا هم به همان اندازه مهم است. کلا نگاه و درون مایهی …
