
جنگ در آمارها و گزارشهای رسمی اغلب به اعداد، نقشهها و پیروزیها تقلیل پیدا میکند. در کتابهای تاریخ میخوانیم که کدام ارتش پیشروی کرد، کدام شهر سقوط کرد و کدام معاهده امضا شد. اما آنچه کمتر دیده میشود، تجربهی انسانی جنگ است؛ تجربهی کسانی که آن را زندگی کردهاند. برای مردم عادی، جنگ نه یک رویداد نظامی بلکه شکلی از زندگی است که ناگهان بر آنها تحمیل میشود: صبحی که با صدای انفجار آغاز میشود، خانهای که باید رهایش کرد، شهری که زیر آتش محاصره شده، دوستی که دیگر بازنمیگردد، یا سالهایی که در اسارت میگذرند. این تجربهها در آمارها و گزارشهای رسمی گم میشوند.
ناداستانها و جستارهای مرتبط با جنگ، از مهمترین منابعی هستند که به ما اجازه میدهند از پشت عناوین خبری عبور کنیم و به دل تجربهی زیستهی انسانها نزدیک شویم. این کتابها نهفقط دربارهی نبردها، بلکه دربارهی ترس، بقا، فقدان، امید و معنای انسانبودن در چنین شرایطیاند. در ادامه تعدادی ناداستان و جستار دربارهی جنگ را معرفی خواهیم کرد؛ کتابهایی که هرکدام پنجرهای متفاوت به تجربه جنگ باز میکنند.
یادداشت های بغداد
نها الراضی، نقاش و نویسندهی عراقی، در روزهای آغاز جنگ خلیج فارس دفتر یادداشتش را باز میکند و شروع میکند به ثبت زندگی روزمره در بغداد؛ شهری که ناگهان زیر سایهی آژیرها و بمبارانها قرار گرفته است.
کتاب در قالب یادداشتهای روزانه پیش میرود. الراضی به جای روایتهای بزرگ تاریخی، به جزئیات کوچک توجه میکند: شبهایی که مردم با صدای انفجار از خواب میپرند، خاموشیهای طولانی، نگرانی خانوادهها و تلاش برای ادامهدادن زندگی عادی در میان آشوب. این جزئیات ساده کمکم تصویری واقعی از شهری میسازند که جنگ در آن تبدیل به …