جمع‌خوانی و تحلیل ۱۰ شعر برگزیده‌ی فروغ فرخزاد:‌ راز آن وجود متحد

سخن در باب یکی از مهم‌ترین شاعران این قرن رو به اتمام است و این گزاره تکمیل نمی‌شود اگر نگوییم که فروغ فرخزاد از برخی جنبه‌ها، نه فقط یکی از بهترین‌ها، که به حتم و قطع بهترین است. شاعری که تنها ۳۲ سال زیست و در طول ۱۲ سال کار حرفه‌ای، پنج دفتر از خود بر جای گذاشت و با این حال در زمان آن تصادف شوم و مرگبار، کارنامه‌ای داشت به شدت تثبیت‌شده، متفاوت و آکنده از پیشنهادهای تازه برای شعر نوین ایران. بسیار از فروغ گفته و نوشته‌اند و در بررسی‌های متعددی که روی شعرش انجام گرفته تقریباً همگان دو دفتر پایانی کارنامه‌اش-یعنی «تولدی دیگر» و «ایمان بیاوریم به آغاز فصل سرد»- را از مهم‌ترین آثار او دانسته‌اند. هر چند فروغ فرخزاد از آن دست شاعران است که روند پیشرفتش در فرم و برخورد با مضمون کاملاً آشکار است و حقیقتاً دفتر به دفتر پروژه‌ی شعری خود را ترمیم و تکمیل کرده است؛ اما معمولاً از سه دفتر اولش تنها به خاطر تابوشکنی‌های مضمونی و شهامت اعترافی و تکه‌های رومانتیک دلپذیر و متفاوتش یاد کرده‌اند. پس در همین ابتدا باید بگوییم که در نظرسنجی ما نیز اوضاع چندان فرقی نکرده است. پیش‌تر کارنامه‌ی نیما یوشیج، احمد شاملو و مهدی اخوان ثالث را با همین سیاق مرور کرده بودیم، اما این‌بار در مورد شعرهای برگزیده‌ی فروغ فرخزاد فهرست‌ها کاملاً شبیه به‌هم و در عین حال قابل پیش‌بینی بودند. پس هیچ شعر غیرمنتظره‌ای در فهرست نهایی -یا حتی مگر تک‌و‌توکی استثناء- در فهرست‌ تک‌تک شرکت‌کنندگان در نظرسنجی دیده نمی‌شود. از سه دفتر نخست فروغ-«اسیر»، «دیوار» و «عصیان»- هیچ شعری در فهرست برگزیده‌ها دیده نمی‌شود. بنا بر این شعرهای فروغ در دهه‌ی ۳۰ کماکان چندان مورد توجه شاعران و منتقدان حاضر در نظرسنجی نیست و سالیان نخستین …